Scholen integreren

Scholen hebben de maatschappelijke en wettelijke opdracht om mensen samen te leren leven. Schoolbesturen dienen over het bevorderen van integratie te overleggen met de gemeente. Dit overleg is een jaarlijkse verplichting. Ook de Onderwijsinspectie hanteert een toezichtkader met aandachtspunten rondom burgerschap en integratie.
In de praktijk valt het bevorderen van de integratie en het tegengaan van segregatie niet altijd mee. Zo hebben scholen te maken met:

• een eenzijdige samenstelling van de leerlingenpopulatie (wit of zwart, onder meer als gevolg van een ‘witte vlucht’ en ‘brain drain’)
• een eenzijdige samenstelling van het docententeam
• een eenzijdige samenstelling van de buurt/wijk, waarin de school staat

Juist in zulke eenzijdig samengestelde gemeenschappen kunnen rare ideeën over ‘de ander’ ontstaan. Het ministerie van OCW vindt dat onwenselijk en wil daarom de integratie bevorderen.

1. Zorg dat leerlingen van verschillende achtergronden elkaar ontmoeten, bijvoorbeeld door samenwerking met andere scholen (als de eigen school wit of zwart is).
2. Ontmoeting leidt niet vanzelfsprekend tot integratie. Stimuleer het interculturele contact door bijvoorbeeld regelmatig te kiezen voor coöperatieve werkvormen, die leerlingen in gemengde groepen moeten uitvoeren.
3. Zorg voor kennis van verschillende (culturele) achtergronden en jeugdculturen, maar benader leerlingen altijd als individu met hun eigen culturele, etnische en andere achtergrondkenmerken.
4. Formuleer leerdoelen voor de leerlingen. Leg de lat hoog! Nieuwkomers moeten zich nu eenmaal bewijzen in de Nederlandse samenleving en dan zijn goede resultaten op school een eerste vereiste.
5. Formuleer het gewenste gedrag en stimuleer de vaardigheden die leerlingen nodig hebben om dit te laten zien (debatteren, reflecteren, kritiek incasseren, communiceren). Leg de regels vast. Dat zorgt voor een veilige sfeer in de klas. Geweld en discriminatie zijn uiteraard uit den boze.
6. Toon waardering voor de leerlingen, zodat zij zich thuis voelen in de groep.
7. Maak heldere onderwijskundige keuzes; zorg voor een goed inhoudelijk verhaal. Leg bijvoorbeeld de prioriteit bij taalverwerving. Kies een uniek punt, dat de school onderscheidt van de omgeving. Dit voorkomt dat de school een speelbal wordt van modes in onderwijsland. Keuzes scheppen duidelijkheid en rust.
8. Neem de regie. Een sterk management en een bestuur dat het managementteam steunt, zijn cruciaal.
9. Zorg voor een duidelijke schoolidentiteit, die alle kinderen insluit. Draag de identiteit actief uit: een goede pr is belangrijk.
10. Creëer diversiteit in het team. Een gemêleerd personeelsbestand zorgt voor een gemengde leerlingenpopulatie. Stimuleer dat personeelsleden cursussen volgen om te leren omgaan met (meer) diversiteit.
11. Stimuleer ouderbetrokkenheid. Ouders ervaren vaak drempels in het contact met school: probeer deze te slechten. Integratie van kinderen vraagt om steun van hun ouders. 
12. Investeer in een goede samenwerking met de gemeente en andere belangrijke partners. Leg verantwoording af aan deze relaties.