Sluiten

Zoeken in de website

Maak ouderbetrokkenheid een apart onderdeel van het inspectiekader

Maak ouderbetrokkenheid een apart onderdeel van het inspectiekader

De onderwijsinspectie meet de kwaliteit van ouderbetrokkenheid met de verkeerde maat. Al jaar en dag geldt  het oudertevredenheidsonderzoek als toets voor de ouderbetrokkenheid. Maar, het gaat er in de eerste plaats niet om of ouders wel of niet tevreden zijn. Focus van de inspectie zou de kwaliteit van samenwerking tussen ouders en scholen moeten zijn. Een samenwerking met maar één doel voor ogen: een goede schoolontwikkeling van de leerling. Voor een positieve doorbraak in ouderbetrokkenheid moet de kwaliteit van samenwerking volgens ons een apart onderdeel van het inspectiekader zijn.

Ouders zijn geen consumenten van de school

We horen het vaak: ouders zijn de ‘klant’ en de school behandelt deze ‘klant als koning’, tegelijkertijd streeft de school samenwerking met ouders na. Oudertevredenheidsonderzoeken voeden deze contradictie; bij consumenten is het meten van tevredenheid immers logisch. Buiten beschouwing blijft echter dat ‘klanten’ kritisch zijn, dat de scholen in een dergelijke relatie iets met kritiek móeten en dat van een evenwichtige en dus effectieve samenwerking in de verhouding klant-school dan nooit sprake kan zijn. Het is precies waar scholen en ouders mee worstelen. Op 23 september lanceerde het Sociaal Cultureel Planbureau (SCP) het rapport ‘Samen Scholen’ over ouderbetrokkenheid. Ouders, leraren, schoolleiders en managers erkennen het belang van samenwerking tussen ouders en school. Maar, zegt het onderzoek:

  1. Ouders en leraren hebben moeite met het afbakenen van verantwoordelijkheden;
  2. De inzet van veel ouders schiet tekort;
  3. Leraren willen dat ouders de school steunen en volgen;
  4. Ouders mogen zich niet bemoeien met inhoud en aanpak van het onderwijs;
  5. Laagopgeleide ouders met een migrantenachtergrond zijn moeilijker te bereiken en missen vaak de vaardigheden om met school in gesprek te gaan.

Ouderbetrokkenheid 3.0

Een hand vol herkenbare problemen. Het is nu eenmaal zo dat ouders en leraren hoge verwachtingen van elkaar hebben zonder dat ze daar ooit een gesprek over voeren. Met als gevolg: frustraties over en weer, waarbij docenten op hun professionele strepen gaan staan en ouders zich over-assertief of juist passief opstellen.

Het gedachtengoed van Ouderbetrokkenheid 3.0 van CPS laat zien dat het anders kan. Ouderbetrokkenheid 3.0 gaat uit van een gelijkwaardige samenwerking tussen school en ouders. Vier essentiële basisprincipes realiseren die:

  1. Het jaar start met een gesprek tussen ouders, leerling en leraar;
  2. Een individueel gespreksarrangement wordt met elkaar vastgesteld op basis van de ontwikkelingsbehoefte van het kind;
  3. In augustus is een ‘nieuwjaarsreceptie’: ouders en kinderen leren elkaar al voor het nieuwe schooljaar kennen en raken betrokken bij elkaar;
  4. Ouders worden als ‘buddy’ naast elkaar gezet om taal-, cultuur-, kennis- en ervaringsverschillen te overbruggen.

Als scholen deze principes toepassen is de winst:

  • Een samenwerking op basis van de behoefte van de leerling;
  • Een samenwerking op basis van relatie en commitment in het belang van het kind, zonder discussie over ‘professionele grenzen’;
  • Tijdwinst en energiebesparing voor leraren.

Verkeerde gedachte

Ouderbetrokkenheid 3.0 is het realistische antwoord op de gewenste samenwerking tussen ouders en school. Het draait namelijk helemaal om het opbouwen van een gelijkwaardige relatie. Maar het vraagt flinke inzet van scholen om de stap naar ouderbetrokkenheid 3.0 te zetten.

  • Alle bestaande vormen van ouderbetrokkenheid moeten overboord of op zijn minst ter discussie gesteld. 
  • Daarnaast hebben ouders en scholen inzicht nodig in de andere verhouding die ze met elkaar hebben; ze hebben gezamenlijke verantwoordelijkheid voor de ontwikkeling van de volgende generatie. 
  • En samenwerken is een niet-vrijblijvende opdracht waarbij tevredenheid geen issue is. 

Zolang ouderbetrokkenheid geen kwaliteitsmeting is, hangt het totale schoolsysteem een verkeerde gedachte aan. Een doorbraak is nodig in het belang van leerlingen. De Tweede Kamer kan een stap in de goede richting zetten volgens ons. Zij vergadert op 7 november over ouderbetrokkenheid.

Inspiratie

Download het gratis eBook over Ouderbetrokkenheid 3.0 en het 'Programma Ouderbetrokkenheid' over hoe uw school de kwaliteit van ouderbetrokkenheid kan vergroten.

Reacties

  1. Martin v.d. Berg Martin v.d. Berg - 22 oktober 2013

    Leuke invalshoek maar de partijen zullen toch eerst bij elkaar moeten komen. Vanuit mijn eigen dagelijkse praktijk is dit nog het moeilijkst.

  2. Marjolein van Vessem Marjolein van Vessem - 22 oktober 2013

    Project Ouderbetrokkenheid uitgevoerd op een school voor voortgezet onderwijs. Dat project kan vooraf gaan aan het hierboven genoemde Programma Ouderbetrokkenheid. Belangstelling? m.vanvessem@combiwel.nl

  3. Marcel Koning Marcel Koning - 22 oktober 2013

    Beste Marjolein,

    Het is een beetje een ongeschreven regel bij het bloggen dat je niet hier reclame gaat maken voor je eigen werk. Graag alleen inhoudelijke respons, geen reclame.

    Marcel Koning, CPS

  4. Willem Jan Mazier Willem Jan Mazier - 23 oktober 2013

    De enige manier om er voor te zorgen dat de leerling op een juiste wijze de aandacht krijgt die het nodig heeft is een goede samenwerking tussen leraar, leerling en ouders. Het is ons aller belang dat ons kind op de best mogelijke manier onderwijs krijgt. En daar kunnen we samen voor zorgen: elkaar aanvullend en ondersteunend waar mogelijk!

  5. Jannelies Dolmans Jannelies Dolmans - 23 oktober 2013

    Mijn ervaring als coördinator ouderbetrokkenheid en IB-er op een. basisschool in een grote stadswijk met gezinnen uit alle windstreken is, dat je zeker wel in contact kunt komen en blijven met ouders. Het gaat alleen niet vanzelf en het is iets waar het hele team dagelijks mee bezig is. Vanaf dag 1 willen wij dat de ouders zich welkom voelen in de school. Informatiegesprek, intakegesprek, huisbezoeken, ouderportaal op Parnassys, ouderlokaal met iedere week een interessante bijeenkomst, elk schooljaar begint met een KOM-gesprek, een schooltuin voor iedereen, een vaderdenktank, een voetbaltoernooi voor vaders en kinderen...; we bedenken steeds nieuwe dingen om de contacten met ouders te versterken op positieve wijze. Kinderen blij, ouders trots en wij als team zien de resultaten verbeteren naarmate de betrokkenheid van de ouders toeneemt.

  6. Jan de Vries Jan de Vries - 23 oktober 2013

    Niet alles wat in het onderwijs door gaat voor ouderbetrokkenheid is van hetzelfde kaliber. Omdat een goede ouderbetrokkenhied van essentieel belang is voor de ontwikkeling van een leerling, is het m.i. ook van groot belang dat de Inspectie een inspectieschema opstelt waarin de relevante criteria zijn opgenomen.

  7. Jet Weigand-Timmer Jet Weigand-Timmer - 23 oktober 2013

    Ik ben er principieel voor dat ouders betrokken worden bij het onderwijs. Ik weet alleen niet of de inspectie de juiste instantie is om ouderbetrokkenheid te toetsen. Dan gaat het nl. weer om iets wat gecontroleerd moet worden, terwijl we in het onderwijs juist ook meer vertrouwen zouden moeten geven aan de professionals. Die professionals moeten allereerst veel meer gestimuleerd worden en toegerust worden om ouderbetrokkenheid als essentieel onderdeel van onderwijskwaliteit in te zetten.

  8. Gerco van Appeldoorn Gerco van Appeldoorn - 23 oktober 2013

    Het lijkt mij niet meer dan logisch dat opvoeders zoveel als mogelijk is de samenwerking zoeken. Aangezien er in een normale situatie door school en ouders het beste gezocht wordt voor het kind, moet dit ook geen problemen opleveren. Feit is echter wel dat je van ouders niet de professionaliteit mag verwachten die een leerkracht wel moet leveren. Daarnaast is het helaas een gegeven (vanuit de praktijk) dat niet iedere ouder zich evenveel bekommert om de prestaties en het welbevinden van hun kind. Dit maakt samenwerking soms bijzonder lastig.

    Ik lees mooie ideeën over intensivering van het contact tussen docent en ouder. De vraag die voor mij leeft: Hoe ervaart de docent dit? Werkdruk en draagkracht van docenten is volgens mij iets wat hieronder gaat lijden. Laten we vooral naar hen luisteren. Tekentafelideeën zijn vaak mooi, maar irreëel. Ook al klinkt het mooi: 'Tijdwinst en energiebesparing voor leraren', de praktijk zal anders gaan uitwijzen, is mijn vermoeden. Zoals ik het nu lees, kost het vooral veel tijd. En dat hebben de docenten niet...

    Kortom; het verdient aanbeveling de relatie met ouders te versterken. Tegelijk moeten we realistisch blijven. Het moet wel van twee kanten komen en de middelen moeten voorhanden zijn. Helaas leert de praktijk anders...

  9. Marjan Kraaij Marjan Kraaij - 23 oktober 2013

    Ouderbetrokkenheid kost ouder kind en school tijd. Zelf heb ik ervaren dat het ook rust geeft. Duidelijke individele afspraken geeft continuiteit en daar komt de winst om de hoek. Bij probleem kind heb ik goede ervaringen opgedaan. Bij probleem met docent geeft de school weinigruimte.

  10. aart schippers aart schippers - 23 oktober 2013

    De driehoek ouder-leerling-leraar serieus nemen is de beste kans op succesvol onderwijs die geïntegreerd is als een normaal maatschappelijk fenomeen. Met rechten en plichten ook voor ouders. Een normale samenwerking dus, die tijdswinst oplevert. Als keurmeester ouderbetrokkenheid veel scholen bezocht die hier succesvol en met veel inhoud aan werken.Vruchtbare samenwerking die de leerling thuis en op school verder brengt

  11. Leonard van Leeuwen Leonard van Leeuwen - 23 oktober 2013

    Inderdaad is de relatie tussen ouder en schoolbbelangrijk. Grote vraag is echter: waarom zou (ook) dit onderwerp zo expliciet meetbaar gemaakt moeten worden?! We meten ons suf en de vraag is of we op de juiste manier meten en of we iets kunnen met de output. Neemt niet weg: stimulering inhoudelijke samenwerking met ouders is prima!

  12. Gertjan van Belzen Gertjan van Belzen - 23 oktober 2013

    De professionele communicatie van leerkrachten valt of staat met de juiste attitude. Een open houding, een telefoontje, berichtje, gesprekje of seintje op het moment dat het nodig is, preventief communiceren, afbakenen waar nodig en afspraken maken over communicatie op individueel niveau indien noodzakelijk.

    Dat neemt niet weg dat een initiatief als ouderbetrokkenheid 3.0 het overwegen waard is.

    Ik ben het met Gerco eens dat de toenemende verwachting van ouders een beleving van hogere werkdruk creeert.

    Aan het onderwijs de uitdaging om daar professioneel mee om te gaan!

  13. Peter de Vries Peter de Vries - 23 oktober 2013

    @ Gerco, Je schrijft: "Ik lees mooie ideeën over intensivering van het contact tussen docent en ouder. De vraag die voor mij leeft: Hoe ervaart de docent dit? Werkdruk en draagkracht van docenten is volgens mij iets wat hieronder gaat lijden. Laten we vooral naar hen luisteren. Tekentafelideeën zijn vaak mooi, maar irreëel. Ook al klinkt het mooi: 'Tijdwinst en energiebesparing voor leraren', de praktijk zal anders gaan uitwijzen, is mijn vermoeden. Zoals ik het nu lees, kost het vooral veel tijd. En dat hebben de docenten niet..."

    Even een paar opmerkingen hierover: natuurlijk mogen we leraren niet overbelasten. Maar het gaat hier echt niet om tekentafelideeën maar om vormen die we onderbouwd hebben vanuit onderzoek en praktijk. In de praktijk wijzen ze daarom niet anders uit, de vormen komen juist uit de praktijk. Het idee erachter is dat contact nodig is voordat we überhaupt met andermans kinderen aan het werk gaan. Contact maken kost inderdaad tijd aan het begin van het jaar. Maar dat levert zoveel op. En gesprekken op maat: dat zorgt voor effectief omgaan met contact en dus voor meer tijd. De reacties die wij terugkrijgen van zowel ouders als leraren is dat ze de startgesprekken enorm waarderen. Het leuke van deze vormen is dat ze zo universeel zijn dat ze kunnen worden toegepast in zowel het basisonderwijs als het voortgezet onderwijs. Zo geven veel mentoren aan dat ze dit veel eerder hadden moeten doen en dat dit de tijdsinvestering aan het begin van het jaar zeker waard is. Niet voor niks verschijnt het eBook volgende week in een Amerikaanse editie.

  14. Janine van Maanen Janine van Maanen - 24 oktober 2013

    Ik denk dat je jezelf als ouder (én als school) maar één vraag hoeft te stellen om er achter te komen of ouderbetrokkenheid 3.0 van wezenlijk belang is en op alle scholen ingevoerd moet worden. Ben ik écht in alle mogelijke opzichten betrokken bij de ontwikkeling van mijn kind (leerling)?? Het antwoord zal duidelijk zijn..

  15. Gerco van Appeldoorn Gerco van Appeldoorn - 24 oktober 2013

    @ Leonard Helemaal mee eens. De meetbaarheidsgedachte komt menig onderwijsgevende of betrokkene daarbij de neus uit. Behalve bij degenen die verder van de praktijk afstaan. Ik maak me zorgen over het gebrek aan inlevingsvermogen bij hen die verder van de 'modder' afstaan. Ook in deze discussie.

    @ Peter Als ik gefaciliteerd werd om een welkomstgesprek en dergelijke dagen te ondernemen, ben ik het van harte met u eens. Probleem is dat dit niet gebeurt, maar wel van de onderwijsgevende verwacht wordt dat hij zijn taken uitbreidt. Daar ben ik huiverig voor. Wat u voorstelt zal op de langere termijn zeker positieve invloed hebben op het primaire proces, namelijk goed onderwijs. Alleen; voorbeelden wijzen uit dat dit meer werkdruk zal opleveren. In ieder geval in de beleving. Voorbeeld: Onlangs is met de OGW/HGW hype ook het kindgesprek de school binnengewaaid. Als ik in de praktijk zie hoe dit functioneert (30 kinderen in een ochtend...) dan kun je gerust zeggen dat de mogelijkheden om docenten hiervoor vrij te stellen nihil zijn.

  16. Diane Verwoerd Diane Verwoerd - 24 oktober 2013

    Het bovenstaande artikel roept bij mij de volgende vragen op: Geeft de meting vanuit oudertevredenheidspeiling inspectie en scholen een juist beeld? Kunnen scholen iets met de uitkomst van de meting? Goed iniatief van CPS Ouderbetrokkenheid 3.0 . Ervaring leert dat ouderbetrokkenheid vergroten een enorme investering van de scholen vraagt. Ik ben ervan overtuigd dat het de moeite waard is om hierin te investeren gezien de te verwachten resultaten. Een uitdaging voor schoolleiders: op welke manier vergroten wij ouderbetrokkenheid en hoe houden wij de draagkracht/draaglast van de leerkrachten in balans?

  17. Mirjam Mirjam - 24 oktober 2013

    vanuit de invalshoek van de ouder: natuurlijk wil ik graag horen hoe het met mijn kind gaat en gehoord worden als ik zorgen heb of vragen. Maar het schiet met name op basisscholen zo door tegenwoordig, echt overal vragen ze de hulp van ouders voor. De luizenmoeder, overblijfouder, autovervoerouder, mee naar het bos ouder, helpen met handenarbeid ouder, kampouder, sportouder, tuinouder, klassenouder enzovoort. Toen de meeste moeders nog hele dagen thuis waren vroeg geen school om ouderbetrokkenheid. Nu ze bijna allemaal werken, zoals onze maatschappij dat wil, je leidt mensen toch niet voor niets op, moeten ouders overal bij komen helpen. Niet dat ik niet wil hoor, maar werkende moeder zijn met kinderen op de basisschool is tegenwoordig een uitputtende klus... van mij mag die betrokkenheid wel iets minder groots opgetuigd worden dan ik hierboven her en der lees en zich meer beperken tot het uitwisselen van informatie over mijn kind met als doel samen in dezelfde lijn op te voeden.

  18. Gerben Heldoorn Gerben Heldoorn - 24 oktober 2013

    @Mirjam: en daarom is het goed om ouderbetrokkenheid en ouderparticipatie niet door elkaar te halen. Ouderbetrokkenheid is inderdaad betrokken zijn bij de ontwikkeling van je kind en samen voor het kind gaan. Participatie is de ouderhulp en inmiddels weten we uit onderzoeken dat dit het leren van het kind niet positief beïnvloedt.

    Ik lees regelmatig over werkdruk bij leerkrachten. Daar moeten we zeker voor oppassen. Maar het gesprek dient mijns inziens eerst te gaan over: wat is goed voor het kind/de leerling. En als we wat 'oude' vormen van contacten tussen school en ouders inleveren voor nieuwe vormen, kan het zomaar zijn dat het meer oplevert dan alleen het gesprek over tijd(sbesteding).

    Boeiend gesprek trouwens!

  19. Henk van den Bosch Henk van den Bosch - 24 oktober 2013

    Alle ouders zijn betrokken bij het wel en wee van hun eigen kind. Ze praten met elkaar en met anderen vaak over niets anders. Ouders willen best, maar worden veelal niet voldoende betrokken bij de scholing van hun kind.Ze zouden het liefste zoveel mogelijk over het schoolleven van hun kind te weten komen, maar moeten het nu vaak doen met 2x10 minuten inhoudelijke informatie over hun kind... per jaar. Voor de rest wordt de info beperkt tot het feit dat de deur van de leerkracht altijd open staat of een klein gesprekje met een leerkracht tijdens het school schoonmaken o.i.d. Dat alleen als het niet teveel belasting voor de doorgaans toch al overwerkt lijkende leerkracht oplevert. Verder wordt de rest van de informatievoorziening ingevuld met algemene-, abstracte- en obligate informatie over de missie van de school, de zgn. leerdoelen, etc. Niets over het eigen individuele kind, terwijl dat juist het meest interessant voor elke ouder is. Scholen zouden veel meer informatie over het individu moeten geven. Op basis daarvan ontstaan goede gesprekken tussen open communicerende leerkrachten en goed geïnformeerde ouders. Dat in plaats van lastige discussies door (voor)oordelen op basis van gebrekkige communicatie en -informatie. Ouders informeren maakt ze wijzer en coöperatiever. Ouders niet informeren maakt ze dommer, afstandelijker en vooral achterdochtiger. Note: leerkrachten zijn ook naar mijn mening maximaal belast, maar missen gewoon de uitgewerkte plannen om een gerichte info/samenwerking/etc. met ouders op te zetten.

  20. Evert de Bruin Evert de Bruin - 25 oktober 2013

    Ik merk dat de ouderparticipatie sterk toeneemt en de ouders ondanks hun drukke levens hier tijd voor vrij willen maken. Wat betreft de ouderbetrokkenheid merk ik dat het na het leren lezen en rekenen in groep 3 langzaam maar zeker achteruit gaat. Wellicht heeft dit te maken met de doorgaande leerlijnen waar ouders minder zicht op hebben? "Waarom gebruiken jullie geen staartdeling?" Dit schrikt de leerkrachten af, want kinderen hebben duidelijkheid nodig. Communicatie is dus de eerste stap. Zo hebben wij bijv. Ons eerste oudergesprek naar het begin van het jaar geschoven en komen ouders hun kind voorstellen. Ik mag dan niks anders doen dan luisteren en doorvragen. Het kost geen extra tijd maar het gesprek wordt effectiever! Gezien het belang van de driehoek kind-ouder-leerkracht zou ik het een meetpunTJE willen maken tijdens de inspectie. Vooral niet te uitgebreid maar meer als iets om op te blijven focussen als managementlaag en leerkrachten.

  21. Peter de Vries Peter de Vries - 25 oktober 2013

    @Evert, als ouderbetrokkenheid net zo belangrijk blijkt te zien als goede leraren en goede schoolleiders voor leerresultaten, verminderen van pesten, enzovoort, dan betekent dat niet meer aandacht voor de kwaliteit van samenwerking tussen school en ouders, maar zeker ook niet minder lijkt mij.

  22. Bart van Luik Bart van Luik - 15 december 2013

    Het lijkt mij een waardevolle aanvulling op het huidige waarderingskader van de inspectie. Hierdoor wordt de vrijblijvendheid vervangen door heldere kaders. Goed voor de kinderen en goed voor de kwaliteit van het onderwijs, Zeker als je bedenkt dat een goede samenwerking tussen school en ouders de leerppbrengsten verhoogd. Het wordt dan een goed instrument om te sturen op eigen handelen en opbrengsten. Vreemd eigenlijk dat het nog steeds geen plaats heeft in het huidige waarderingskader. Wat hebben de ouderbelangenverenigingen eigenlijk in de afgelopen jaren gedaan?

Plaats een reactie

Over de auteur

Peter de Vries.jpg

Peter de Vries

Peter is adviseur bij CPS op het thema ouderbetrokkenheid en schreef onder andere het Handboek Ouderbetrokkenheid 3.0.

Bekijk profiel

De CPS Nieuwsbrief: Gratis inspiratie, kennis en updates

Ontvang 1x in de zes weken de nieuwste blogs met tips en waardevolle kennis, nieuwtjes, artikelen, ebooks en inzichten automatisch in uw mailbox.

Meld mij aan