Sluiten

Zoeken in de website

'De School' zet ons aan het denken over effectief leraargedrag

'De School' zet ons aan het denken over effectief leraargedrag

Bij het kijken naar de documentaireserie De School (BNN) bekruipt vrijwel iedereen een bepaald gevoel. Herkenning, ergernis, geruststelling, slecht, erg goed, veel kattenkwaad... Opvallend dat er zoveel uiteenlopende gevoelens zijn die we de afgelopen periode hebben kunnen meebeleven. We horen ook kritiek. Wat er volgens mij aan de hand is?

Het lijkt eenvoudig om een dergelijke documentaire te maken. Echter de zorgvuldigheid en het respect waarmee deze documentaire is gemaakt is voelbaar. We herkennen de betrokkenheid van alle leraren. Onmiskenbaar is de intentie van de betrokkenen om het goed te doen. Het is gemakkelijk om daar een mening over te hebben. We zien dat de leraren hun hart op de goede plek hebben, dat leraren de leerling zover brengen dat ze hen vertellen wat er speelt, dat leraren aangeven dat leren centraal staat, en dat je ook mag leren van je fouten. De vraag is nu: Wat maakt dat we toch zo verschillend denken over de kwaliteit van die leraren?

Dagelijkse lespraktijk en de uitdaging waar de leraar voor staat

Zou het op andere scholen anders zijn? Nee, de beelden uit de documentaire maken duidelijk wat de dagelijkse praktijk is van leraren. De realiteit van alle dag.

Trial and error

Zou de leraar het anders kunnen doen? Elke seconde neemt de leraar een beslissing die weer een reactie oproept: acteren in het moment. Dit is gedrag ontwikkeld door trial and error.  Als de leerling goed reageert op dat gedrag, is de leraar effectief dan houdt hij of zij dat gedrag in stand. Als de leerling verkeerd reageert is de leraar niet effectief. Een aantal leraren is zich hiervan bewust. Een aantal ook helemaal niet. In alle gevallen ontstaan vaste patronen.

Gedragsindicatoren en kwaliteitsimpuls

Is de kwaliteit beschreven? Wat zijn kenmerken van goede leraren? Weet de leraar wat te doen? In de eerste plaats zijn vanuit de overheid  nog steeds niet concreet genoeg de gedragsindicatoren van de leraar beschreven. Daarnaast krijgt de leraar zo weinig feedback van zijn collega’s en leidinggevenden dat er nauwelijks gewerkt wordt aan een kwaliteitsimpuls. En helaas is aangeleerd gedrag wat niet effectief is, nauwelijks om te buigen. Kritiek geven is te makkelijk. Echt feedback geven is de essentie.

Leerlingen helpen te worden wie ze zijn

Is de kwaliteit overdraagbaar? Is dan leraren gedrag te leren? Kan een leraar na jaren nog veranderen? In het leraarschap gaat het om het bewust worden van hoe we leerlingen het beste benaderen en helpen te worden wie ze zijn. Wat daarbij telt is het bezitten van de wil en de overtuiging om leerlingen verder te helpen. Daarbij telt ook de leerling handvatten geven hoe het eigen leven op orde te krijgen en vooral hoe je moet leren. Dus naast een overtuiging gekoppeld aan passie voor het leraarschap heeft een leraar vaardigheden nodig. Goed oefenen om te weten wat je doet in verschillende soorten situaties, zoals getoond wordt in de documentaireserie De School. Maar meer nog weten wat er nodig is om die situaties te voorkomen.

Effectief gedrag van leraren

Is weten ook doen? Weet de leraar hoe hij of zij het moet doen? Opvallend daarbij is dat het goed zichtbaar is in bepaalde fragmenten van De School. Een voorbeeld: Een aantal leraren maakt goed contact met de leerlingen. Een ouder zegt bij de nabespreking dat contact maken zo essentieel is. Ziet de leraar de leerling? In De vijf rollen van de leraar is beschreven dat dit een psychologische basisbehoefte is van mensen: gezien willen worden. Dat betekent dat de leraar vanuit het hart spreekt en blij is dat de leerling toenadering zoekt. Van de mimiek van de leraar kan je het enthousiasme aflezen om de leerling te zien en te spreken. Spiegelneuronen zorgen er vervolgens voor dat de leerling dit gedrag spiegelt. Daardoor wordt de leerling positief beïnvloed. Dit is een manier die belangrijk is om leerlingen in de leermodus te krijgen. Zo zijn er nog meer beschrijvingen van lerarengedrag waaraan we bij het toepassen de kwaliteit kunnen aflezen door naar het leerlinggedrag te kijken. 

Effectief gedrag van leerlingen

Kwalitatief goede leraren roepen effectief gedrag van leerlingen op. Dat is waar te nemen in een klas. Iedereen kan dat zien. Het leerlinggedrag zegt voldoende over de kwaliteit van de les. De televisiebeelden van De School zijn uitnodigend om te reageren : nog twee afleveringen te zien op dinsdagavond 4 en 11 februari. In de discussie is er weinig consensus over hoe een leraar het dan moet doen, zodat de leerling zich kan ontwikkelen.

Lesgeven is topsport en het is te leren!

De urgentie om te weten wat effectieve leraren doen is groot: voor een school, voor ouders, voor de inspectie, voor de leraar zelf en… voor een volgende documentaire. Wij willen de belangrijkste doelgroep die de kinderen onderwijst, geven waar ze om vragen en geven wat ze nodig hebben.

Op Uitzending gemist zijn de afgelopen 5 uitzendingen van het BNN-serie ‘De School’ terug te zien. De laatste uitzending is op dinsdag 11 februari om 20.25 uur op Nederland 3.

Plaats een reactie

Over de auteur

Slooter Martie portret kl 8925.jpg

Martie Slooter

De CPS Nieuwsbrief: Gratis inspiratie, kennis en updates

Ontvang 1x in de zes weken de nieuwste blogs met tips en waardevolle kennis, nieuwtjes, artikelen, ebooks en inzichten automatisch in uw mailbox.

Meld mij aan