Sluiten

Zoeken in de website

7 gewoontes om kinderen balans te leren

7 gewoontes om kinderen balans te leren

Als ouder willen we het allemaal: dat je kind zelf zijn veters strikt. Zelf ruzietjes oplost. Zijn huiswerk plant. Marcel en Annemarie Koning ontdekten de zeven gewoonten van Stephen Covey. Waarmee je kind leert om na de denken over zijn eigen doelen, zodat het zelfredzamer wordt.



"Hij kan er niets aan doen dat zijn broertje groter en sterker is. Maar hij kan wel zijn eigen keuzes maken."

Een doordeweekse ochtend. Ik keek op de klok. Het was bijna tien voor half negen. Om de kinderen bijtijds op school te krijgen, moest ik alle zeilen bijzetten. Onze jongste zoon was volop in de speelhoek aan het knutselen, de oudste ging helemaal op in z’n nieuwe Minecraft bouwwerk. Niets mis mee, maar… nu niet. Voor ik het wist, praatte ik iets te hard. (Schreeuwde ik echt?) Aankleden, tandenpoetsen, rennen, vliegen, op de fiets, harder fietsen… Wanneer leren ze nou eens zelf na te denken?, verzuchtte ik.

Het opvoeden van kinderen gaat niet vanzelf. Dat blijkt ook wel uit de vele artikelen die eraan worden gewijd, en ik herken dit volledig.
Ongeveer een jaar geleden was ik voor mijn werk in Londen. Op een school waar kinderen heel consequent zeven gewoontes werden aangeleerd. Het waren de zeven gewoontes van Stephen Covey, die ik wel kende uit zijn managementboek. Ik vond het verrassend om te zien hoe jonge kinderen op die manier leerden nadenken en praten over hun eigen doelen, over wat ze wilden bereiken en hoe ze vonden dat ze met elkaar moesten omgaan.

Zoals wel vaker leerden kinderen mij een les. De les dat ik zowel in de opvoeding, maar misschien ook wel als leidinggevende op mijn werk te veel leiding gaf. Wat ik moet doen als ouder en als leidinggevende is de ander te leren leiding te geven aan zichzelf. Ik was zo enthousiast dat wij besloten om deze gewoontes ook thuis te gebruiken in onze opvoeding. Hieronder onze aanpak.

Gewoonte 1: Wees proactief; je kunt zelf keuzes maken

Hier begint het allemaal mee. Neem bijvoorbeeld een typische situatie tussen twee broers die een paar jaar verschillen. De één is gewoon sneller en sterker dan de ander. En dus is ieder wedstrijdje oneerlijk. Ruzie is onoverkomelijk.

Wat ik nu probeer als mijn kinderen ruziemaken, is om de ‘verliezer’ te leren dat hij er niets aan kan doen dat zijn broertje groter en sterker is. Maar dat hij wel zijn eigen keuzes kan maken: niet meedoen aan het spel bijvoorbeeld. Nog een voorbeeld: soms kunnen onze kids klagen over dat ze iets niet mogen of kunnen. Bijvoorbeeld: je broertje wil niet meedoen in een spelletje. Of: papa heeft geen tijd voor nog een potje Wii. Dat gebeurt.

Voor je het weet zit je als ouders scheidsrechter te spelen of zelf alternatieven te bedenken, terwijl je door het kind dit principe te leren en te benoemen, ook een ander gesprek kunt hebben. Dat is sowieso het handige aan zo’n lijstje met gewoontes. Het is een taal die op een gegeven moment voor zichzelf gaat spreken.

Gewoonte 2: Begin met het eind in gedachten; maak een plan

Kinderen vinden deze gewoonte erg leuk. Het verhaal uit het boek De 7 eigenschappen van Happy Kids is zo’n mooie illustratie: Goof de Beer wil een vlindernet kopen, en nog veel meer. Hij maakt een lijstje met wat zijn doelen zijn. Vervolgens bedenkt hij iets om geld te verdienen. En als hij het geld heeft verdiend, is hij ook zo slim om zijn lijstje af te werken.
Onze jongste zoon wilde een gitaar kopen. Dat ging ook op deze manier. Hij maakte een cd’tje met liedjes (papa hielp een beetje) die hij aan opa’s, oma’s, ooms en tantes verkocht. En na een paar weken was de gitaar in huis. Hij had een missie en een plan.

Zie je dat gewoonte 2 een gevolg is van gewoonte 1? Je kunt pas een plan maken als je gebruikmaakt van je vrijheid om zelf te kiezen.

Mijn ambitie is om gewoonte 2 als gezin nog verder uit te werken voor ons samen. Hoe mooi zou het zijn als we samen een familie mission statement zouden hebben. Een kompas voor waar we samen naartoe willen. Wat we belangrijk vinden.

Gewoonte 3: Belangrijke zaken eerst

Hierover verschillen we nog wel eens van mening. Want wat is belangrijk? Het principe is alleen wel heel erg waar: als je de belangrijke zaken eerst doet, hou je tijd over.

In ons gezin zijn we het er wel over eens geworden dat op tijd op school komen een doel is. De belangrijke zaken hebben we goed afgesproken met elkaar:
- Ontbijten
- Pianoles oefenen
- Aankleden
- Tanden poetsen

Als dat klaar is, mogen onze kinderen doen wat ze zelf willen. We hebben hierbij trouwens ook meteen een win-win overeenkomst gesloten… en dat is gewoonte 4.

Gewoonte 4: Denk win-win

Waar gewoontes 1 tot en met 3 gingen over jezelf, over jou persoonlijk, gaat het bij gewoonte 4 (maar ook 5 en 6) vooral over hoe je met anderen kunt samenwerken. En dat is ook zo belangrijk.

Bij win-windenken gaat het om je mindset. Ben je bereid om trouw te blijven aan je eigen doelen, jezelf niet voortdurend weg te cijferen, maar ook om je in te leven in de ander en pas tevreden te zijn als de ander dat ook is?

Meer en meer proberen we thuis win-winafspraken te maken. Dat betekent bijvoorbeeld dat de kinderen mogen spelen op de computer of op de Wii als ze ’s ochtends tijd overhouden. Onze win is immers dat ze zelfstandig en vlot klaar zijn voor school.

Gewoonte 5: Eerst begrijpen, dan begrepen worden

Leren luisteren is ontzettend belangrijk. En daarbij is wat er gezegd wordt niet eens altijd de boodschap. Als ouders zijn we er enorm op gericht om onze kinderen te leren praten en we gaan juichend door het huis bij het eerste woordje. Maar leren luisteren?

Onze jongens zijn het lang niet altijd eens, en ik vertelde al dat er door het leeftijdsverschil regelmatig oneerlijke wedstrijdjes worden gespeeld. Dat vindt de jongste niet leuk. Maar in plaats van als scheidsrechter weer te moeten ingrijpen, proberen we nu veel meer op het proces te sturen.

In het boek De 7 eigenschappen van happy kids leren de hoofdpersonen dat het gaat om luisteren met je oren, je ogen en je hart. Een prachtige beeldspraak die bij ons ook werkt om bij conflicten de luistervaardigheid te trainen.

Gewoonte 6: Creëer synergie

Uiteindelijk gaat het daar natuurlijk om. Dat onze kinderen dat gaan doen waarvoor God ze talent heeft gegeven. Dat ze later in hun element zijn, doen waarvoor God ze roept. Dat is mijn droom voor onze jongens. 

Maar die droom bereiken ze pas als ze een goed kompas hebben en daar ook de juiste keuzes in maken (daarover gingen gewoontes 1 tot en met 3) en leren samenwerken (gewoontes 4 en 5). Synergie is: al deze omstandigheden bij elkaar zorgen er uiteindelijk voor dat het doel bereikt wordt. Om in de beeldspraak van de ‘boom van de 7 gewoontes’ te spreken: je hebt goede wortels nodig om mooie groene blaadjes te krijgen.

Gewoonte 7: Houd de zaag scherp

Tot slot. Evenwicht voelt het best. We blijven even bij die boom. Die heeft zon en water nodig. Voor ons geldt iets dergelijks: we hebben tijden nodig van inspanning, maar ook van ontspanning. Het zal je niet verbazen dat deze gewoonte heel favoriet is bij kinderen. Vooral dan het ‘ontspannen’ in deze gewoonte. Want het blijven natuurlijk wel kinderen.
Gelukkig maar.

Dit artikel verscheen eerder in het Magazine ‘Eva’. http://www.eo.nl/magazines/eva/

Marcel Koning is werkzaam bij FranklinCovey | CPS. Hij is gecertificeerd trainer in de ’7 gewoontes’ voor onderwijsorganisaties. www.cps.nl/happykids

Plaats een reactie

Over de auteur

Gratis inspiratie, kennis en updates

Ontvang elke maand de nieuwste blogs met tips en waardevolle kennis, nieuwtjes, artikelen, ebooks en inzichten automatisch in uw mailbox.

Meld mij aan