Sluiten

Zoeken in de website

De 7 gewoonten van Covey in het mentoraat

De 7 gewoonten van Covey in het mentoraat

Zelfredzaamheid, probleemoplossend vermogen en verantwoordelijkheid: het zijn een aantal van de zogenaamde life skills. Skills die leerlingen succesvol laten zijn in hun vervolgopleiding en in de beroepspraktijk. Maar hoe en waar leren we onze leerlingen deze vaardigheden aan? In Van Twaalf tot Achttien verscheen deze maand een uitgebreid artikel over hoe de 7 gewoonten van Covey uw rol als mentor kunnen versterken.

De begeleider van een lerarenopleiding zit in gesprek met een eerstejaars student. De student geeft aan: ‘Ik vind het lesgeven op de snuffelstage nu al tegenvallen, ik wil stoppen met deze opleiding’. Wie af en toe spreekt met stagebedrijven en vervolgopleidingen herkent deze voorbeelden. Leerlingen zijn geneigd af te haken wanneer ze iets niet snappen, niet weten wat ze moeten doen of als het even tegen zit. ‘Zij is niet gemotiveerd’ zeggen we dan over deze leerling. Toch klopt dat niet. Leerlingen die stoppen bij tegenslag zijn over het algemeen niet ongemotiveerd, maar ongedisciplineerd. Onderwijsmensen hebben als taak de leerlingen deze zelfdiscipline aan te leren. Niet alleen als docent, maar ook als mentor.

Zelfdiscipline is een van de zogenaamde 21th-century-skills, net als zelfredzaamheid en probleemoplossend vermogen. In zijn boek ‘World Class Learners’ beschrijft Zhao (2012)1 het belang voor leerlingen om al op school te oefenen in het nemen van initiatief, het maken van keuzes waarbij er sprake is van het inschatten van risico’s, het leren samenwerken en tot slot het leren herkennen van mogelijkheden in verschillende situaties. Zijn uitgangspunt is dat alle mensen van nature het verlangen en potentieel hebben om te maken en te ontwikkelen. Interessant is, denk daarbij aan het advies van de Onderwijsraad (2014)2, dat voor het ontwikkelen van ‘ondernemende leerlingen’ het onderwijs ook aandacht moet geven aan wat we de talenten van de rechter hersenhelft noemen: leren (samen)spelen, leren ontwikkelen, empathie en betekenisgeving.

Helpen we niet te veel?

Wat zien we in de lespraktijk nogal eens? Leerlingen zijn gewend dat de docent altijd klaar staat. Hij/zij hoeft niet na te denken, steekt een vinger op en wacht tot de docent komt helpen. Bij vakoverstijgende problemen lost de mentor deze problemen op door tegen de leerling te praten, in plaats van mét de leerling. Op tafeltjesavonden (ook wel de 10-minuten-gesprekken genoemd) wordt dat beeld bevestigd; ouders verschijnen zonder hun kind en er wordt over de leerling gepraat in plaats van met de leerling. De leerling wordt zo vanzelf reactief: wat er moet gebeuren wordt immers medegedeeld door de ouders en de mentor. De leerling voelt zich geen eigenaar van dit proces. Goede bedoelingen lopen zo nogal eens op een mislukking uit. 

Hoe 7 gewoonten zorgen voor (persoonlijk) leiderschap

We zouden dan ook beter onze energie kunnen steken in het zelfleiderschap van onze leerlingen, hen leren verantwoordelijkheid te nemen voor het eigen leren. De zeven gewoonten kunnen hiervoor een goed handvat zijn. De zeven gewoonten (7 habits) worden door Stephen Covey beschreven in ‘The 7 habits of highly effective people’3, het meest bekroonde leiderschapsboek aller tijden. De zeven gewoonten zijn inmiddels verder uitgewerkt voor zowel het primair als voortgezet onderwijs. Zoals bijvoorbeeld in de ‘puberversie’ van voorgenoemd boek4. Het leert leerlingen gewoonten en levensvaardigheden aan voor persoonlijke groei. Gewoonten die naadloos aansluiten bij de zo gewenste live skills (zie kader). 

 Live skills:   Habits:  
  • Initiatief & zelfontplooiing
  • Leiderschap & verantwoordelijkheid (zelfdiscipline)
  • Productiviteit & rekenschap 

 

 Habit 1: wees pro-actief    

 Habit 2: begin met het einddoel in gedachten  

 Habit 3: belangrijke zaken eerst                                                 

  • Sociale & cross-culturele vaardigheden
  • Communicatie & Samenwerken
  • Kritisch & Oplossingsgericht denken (probleemoplossend)
  • Creativiteit

 Habit 4: denk win-win

 Habit 5: eerst begrijpen, dan begrepen worden  

 Habit 6: creëer synergie

  •  Flexibiliteit & Aanpassingsvermogen

 Habit 7: houd de zaag scherp

Covey in het mentoraat: waar dragen de 7 gewoonten bij aan het mentorprogramma?

Voordat je jouw leerlingen de 7 gewoonten aan kunt leren, moet je ze als mentor eerst zelf uitdragen. Als je zelf ander gedrag vertoont, op een andere manier gesprekken voert en vooral: niet meer alles oplost voor de leerlingen, zul je van de leerling ander gedrag terug gaan krijgen. 

Goede gespreksvaardigheden zijn altijd de basis van goed mentoraat. 2 voorbeelden:

Praktijkvoorbeeld 1: Leonie is intolerant voor gluten en heeft het daar moeilijk mee. De drastische wijziging in dieet maakt haar koppig en verdrietig. Haar mentor vraagt haar of ze het lastig vindt dat ze niet meer alles kan eten. Dat bevestigt Leonie. De mentor is begripvol, geeft aan dat hij zelf ook een dochter heeft met glutenallergie en somt haar vervolgens een lange lijst heerlijke glutenvrije gerechten op. De mentor heeft in dit geval
autobiografisch geluisterd (hij heeft ervaring met zijn dochter en geeft vervolgens ongevraagd advies). De teleurstelling van Leonie blijft.

Habit 5 leert ons dat we eerst de ander echt moeten begrijpen. De kunst is hierbij dat we empatisch (lees ‘leeg’) moeten luisteren. Door aan Leonie de juiste vragen te stellen, goed samen te vatten, door te vragen, niet denken direct het probleem te hebben gevonden en zeker geen ongevraagd advies te geven, komt de mentor erachter dat het probleem voor haar anders ligt. Ze vindt het vooral lastig dat ze nu niet meer met haar
vriendinnen spontaan een broodje kan gaan eten in de stad, ze wil niet te koop lopen met haar dieet. Dit alleen helder krijgen voor haarzelf door een luisterend oor van haar mentor was voor Leonie voldoende.

Praktijkvoorbeeld 2: Kees vindt school stom. De leraren, de boeken, de klasgenoten, het huiswerk; allemaal stom. Zijn cijfers zijn slecht en zijn mentor wijst hem er op dat hij met deze houding op deze manier zal blijven zitten. Kees reageert als altijd: ‘Zo zit ik nou eenmaal in elkaar en dan moeten de leraren maar anders lesgeven’. Op de vraag waarom Kees zo vaak zijn huiswerk niet in orde heeft reageert Kees: ‘Ik kon het niet vinden in Magister en ik had trouwens ook mijn boeken op school laten liggen’. ‘Dan moet je beter in je agenda opschrijven wat je huiswerk is’, reageert de mentor. Het gesprek eindigt in een impasse; de mentor heeft het idee dat hij Kees gewezen heeft op consequenties en wat hij kan verbeteren, Kees’ gedrag blijft ongewijzigd.

Habit 1 leert ons pro-activiteit. Wanneer de mentor samen met Kees zijn huidige reactieve gedrag in kaart brengt ontstaat er bewustwording en sense of urgency. Vervolgens kan de mentor met diverse praktische tools Kees leren hoe hij zijn reactieve gedrag kan omzetten in proactief gedrag. 

Een win-win voor de leraar en de leerling! 

De zeven gewoonten van Covey zorgen voor een gezamenlijke taal en voor persoonlijke groei. Uit diverse onderzoeken is gebleken dat het gebruik van de zeven gewoonten leidt tot minder ordeproblemen, een toename van zelfverantwoordelijkheid bij de leerling, een verandering in de schoolcultuur en hogere leerresultaten5.

Leerlingen die handelen volgens de 7 gewoonten zijn pro-actiever en meer eigenaar van hun eigen leerproces. Dat geeft je als mentor meer ruimte om mentor te zijn, leerlingen nemen meer ruimte om zelfverantwoordelijk te zijn.

Wil je meer weten over Covey als framework voor effectief mentoraat, kijk dan bij 'Werken aan lifeskills in het mentoraat'.

1. Yong Zhao (2012). World Class Learners. Corwin, California.
2. Onderwijsraad (2014). Een eigentijds curriculum.
3. Stephen R. Covey (1989) The 7 habits of highly effective people. Business
Contact
4. Sean Covey (2013) Zeven eigenschappen die jou succesvol maken! Franklin
Covey / CPS. Amersfoort
5. Voor meer informatie over deze onderzoeken: www.theleaderinme.org.

Reacties

  1. R Garretsen R Garretsen - 10 december 2016

    Het boek van yong zhao waarnaar u verwijst heet niet 'World Class Leaders' maar 'World Class Learners'. Zowel in het artikel als in de referentie is dit fout vermeld.

  2. Sander van Veldhuizen Sander van Veldhuizen - 12 december 2016

    Dank voor je reactie, het is inmiddels aangepast!

Plaats een reactie

Over de auteurs

Sander van Veldhuizen_LR.JPG

Sander van Veldhuizen

Sander traint en adviseert scholen op o.a. de thema’s toetsing, docentvaardigheden, mentorvaardigheden en de 7 gewoonten van Covey.

Bekijk profiel

Gratis inspiratie, kennis en updates

Ontvang elke maand de nieuwste blogs met tips en waardevolle kennis, nieuwtjes, artikelen, ebooks en inzichten automatisch in uw mailbox.

Meld mij aan