Sluiten

Zoeken in de website

De komende 50 jaar verandert er meer dan de afgelopen 500 jaar

De komende 50 jaar verandert er meer dan de afgelopen 500 jaar

We leven in tijden waarover hoogleraar Jan Rotmans zegt: we leven niet in een tijdperk van veranderingen maar in een verandering van tijdperk. Het is een periode waarin niet alleen de samenleving, maar ook de economie ingrijpend en onomkeerbaar verandert. Een megashift, net zoals de industriële revolutie dat ooit was. Zo’n kantelperiode wordt gekenmerkt door onzekerheid, chaos en turbulentie. Er ontstaan spanningen en conflicten tussen degenen die mee veranderen (de nieuwe orde) en degenen die het oude in stand willen houden (de oude orde). Vanuit mijn rol als directeur van CPS vroeg ik me af wat mensen en organisaties in deze omstandigheden nodig hebben en hoe ik daarin het beste kan faciliteren. Ofwel; wat vraagt de 21e eeuw aan leiderschap?

Beeld: Schoolplaat. Uitgave: Agteres, Rijssen/Wilsum, illustrator: E. de Bruijne

Wat vraagt de 21e eeuw aan leiderschap?

Niets nieuws! Dit is althans de mening van Tom Peters. Als managementgoeroe (o.a In search of excellence) wordt hij met regelmaat gevraagd om zijn visie te geven op leiderschap in zo snel veranderende tijden. “Leadership in the 21st century A.D. is exactly what it was in the 21st century B.C. Leadership is about the development, the inducement of people to grow, to go way beyond where they believe they could go. Nothing has changed." Een prikkelende visie die me aan het denken zette.

De afgelopen decennia is onze samenleving geïndividualiseerd, het economisch rendementsdenken viert hoogtij en is ook ons onderwijs binnengedrongen. Het onderwijs lijkt eerst en vooral beoordeeld te worden op de economische toegevoegde waarde, gelegd langs de lat van toetsbare en meetbare resultaten. 

Er ontstaan nieuwe ideeën in het onderwijs en nieuwe vormen van lesgeven. We hebben het over 'flipping the classroom', 'flipping the system', gepersonaliseerd leren, de leraar aan de macht, er zijn nieuwe en mooie initiatieven (The Crowd, United4Education, OperationEducation, stichting leerKRACHT) en zo kan ik nog wel even doorgaan.

In veranderende tijden bieden visie en ambitie houvast

In eerste instantie was ik dan ook verbaasd over de mening van Tom Peters. Als het gaat om leiderschap is er zelfs in een turbulente tijd als deze volgens hem niets nieuws onder de zon. De mening komt voort uit zijn visie op wat goed leiderschap is. En dat bracht me tot een ander inzicht. Visie en ambitie, … op de thema’s die ertoe doen zijn dat van die dingen die blijven. Wat met name verandert is de context waarin je dat doet, hoe je dat dan doet, in welke organisatievorm je dat dan doet. Op je visie en ambitie kun je altijd terugvallen om vandaar uit op zoek te gaan naar nieuwe antwoorden.  

Ik zie dat ook bij CPS, ontstaan en ‘opgegroeid’ vlak na de Tweede Wereldoorlog, in een sterk verzuilde samenleving. Onze passie en ambitie is nog steeds om samen met scholen te werken aan zo goed mogelijk onderwijs voor de leerling van nu en de samenleving van morgen. En ook onze visie op goed onderwijs gaat al heel lang mee: de school als gemeenschap die leerlingen helpt te worden wie ze (kunnen) zijn, die hun talenten ontwikkelt, hun wereld verruimt en leerlingen erop voorbereidt om in de samenleving van morgen hun eigen, waardevolle bijdrage te kunnen leveren. Niets nieuws onder de zon! Betekent dat dan dat er niets verandert? Zeker niet, het blijft nodig om nieuwe antwoorden te vinden en als adviesbureau bijvoorbeeld mee te bewegen in de verschuiving van kennissamenleving naar netwerksamenleving. 

Maar als je een passie deelt, als je je verenigt op een gezamenlijke ambitie, dan ga je samen dingen doen, datgene wat nodig is in een veranderende context, mogelijkheden benutten om ambities waar te maken. Dan komen mensen ‘beyond where they believe they could go’. Dat vraagt om een door ouders (samenleving) en school gedeelde visie op het 'waartoe' van het onderwijs. Het vraagt om een onderwijsvisie die verder kijkt dan wat de overheid voorschrijft, en om leraren die hun vak ruim opvatten en die zich verbonden weten met die gemeenschap.

Laten we vanuit een gezamenlijke passie voor goed onderwijs het gesprek hebben over ‘het waartoe’ van het onderwijs, over visie, over persoonlijke ambities en dan ook inzetten op de vernieuwing die we nodig vinden. Hoe die samenleving er dan uitziet, dat weten we natuurlijk niet. Maar dat er de komende 50 jaar meer zal veranderen dan de afgelopen 500 jaar, dat staat buiten kijf.

Plaats een reactie

Over de auteur

De CPS Nieuwsbrief: Gratis inspiratie, kennis en updates

Ontvang 1x in de zes weken de nieuwste blogs met tips en waardevolle kennis, nieuwtjes, artikelen, ebooks en inzichten automatisch in uw mailbox.

Meld mij aan