Sluiten

Zoeken in de website

Formatief toetsen: Er is nog een wereld te winnen

Formatief toetsen: Er is nog een wereld te winnen

Op 24 juni 2015 j.l. verdedigde Michiel Veldhuis zijn proefschrift over de verbetering van het toetsgebruik bij reken-wiskunde onderwijs in het basisonderwijs. Het onderzoek is interessant voor iedereen die bezig is met formatieve toetsing. En, wie is dat nu niet in het huidige onderwijs waar gedifferentieerd onderwijs niet meer weg te denken is?  

Effect op leren

Formatieve toetsen zijn alle activiteiten die leerkrachten kunnen gebruiken om zicht te krijgen op het kennen en kunnen van leerlingen met het doel verdere instructie hierop aan te passen en zo het leren van de leerlingen te bevorderen. Formatieve toetsing kan niet alleen leerbevorderlijke effecten hebben, maar deze vorm van toetsen past ook bij het voortdurende streven naar onderwijsverbetering. Formatief toetsen maakt niet alleen effectieve feedback aan leerlingen mogelijk, maar geeft de leerkracht ook feedback op de effectiviteit van zijn of haar leerbevorderende activiteiten. Uit het onderzoek blijkt dat er nog een wereld te winnen is als het gaat om het gebruik van formatieve toetsen door leerkrachten. 

Veel ruimte voor verbetering

Formatieve toetsen dienen primair om het leren van leerlingen te stimuleren. Deze vorm van toetsing wordt veel ingezet door leerkrachten, maar blijft vaak beperkt tot de meer klassieke vormen. De leerkrachten blijken vooral de instrumentele technieken te gebruiken, de toetsen uit de methodes en uit het leerlingvolgsysteem. Ook worden vaak observationele methoden gebruikt. Dat wil zeggen dat leerkrachten vragen stellen of observeren hoe een leerling opgaves maakt. Ook het corrigeren van leerlingenwerk is een vorm van klassieke formatieve toetsing. Er wordt nog zelden gebruik gemaakt van authentieke, toetstechnieken zoals leerlingen hun werk laten presenteren of het bijhouden van portfolio’s. Ook door de leerkracht zelf ontwikkelde toetsen worden zelden gebruikt. Van dit soort toetsen, en dan vooral de klassikale varianten, wordt vaak aangegeven dat ze effectief zijn voor het bevorderen van leerresultaten.

Hebben leraren koudwatervrees?

Er kunnen veel verschillende technieken worden ingezet om formatief te toetsen. Bijna dagelijks komen er nieuwe digitale instrumentjes bij die vaak kosteloos kunnen worden gebruikt. Waarom maken leerkrachten dan maar gebruik van een beperkt aantal van deze technieken? Het onderzoek van Michiel Veldhuis geeft hier geen duidelijk antwoord op. Wel blijkt dat het helpt als leerkrachten scholing krijgen waarin ze verschillende technieken expliciet en aanpasbaar aangeboden krijgen. De leerkrachten kunnen hierdoor hun kennis van toetstechnieken vergroten. Wat in deze scholing als waardevol wordt gezien zijn de reflectieve discussies. Een van de conclusies uit het onderzoek is dan ook dat alleen voorbeelden geven niet voldoende is. Misschien is de drempel dan nog te hoog voor veel leerkrachten om nieuwe technieken in te gaan zetten?

Goed voor het leerproces van de leerling

De resultaten van het onderzoek verwonderen mij niet. Niet alleen weten we wat de meerwaarde is van goede formatieve toetsing voor het leerproces van de leerlingen. Ook is het onze ervaring dat het helpt om met elkaar, bijvoorbeeld in een scholing of een vorm van een kennisnetwerk, nieuwe technieken te delen, aan te passen aan de eigen praktijk en vervolgens ervaringen over het toepassen ervan te delen. Formatief toetsen vormt een onderdeel van veel trainingen die we aanbieden op het gebied van rekenen, wiskunde en taal. Maar ook om goed te kunnen differentiëren is formatief toetsen onmisbaar.

Download proefschrift van Michiel Veldhuis

Dit is de eerste blog in een reeks over formatieve toetsing in het onderwijs. Er volgen nog blogs over o.a. formatief toetsen in het rekenonderwijs en formatief toetsen met ict tools.

Reacties

  1. Saskia van Driel Saskia van Driel - 11 augustus 2015

    Interessant! Vooral omdat toetsen zo effectief zijn in het leerproces. Hoe komt het dat docenten zo weinig variƫren in toetstechnieken? Kan een verklaring zijn dat er tijdgebrek is? Dat het efficiƫnter lijkt om gebruik te maken van bestaande toetsen dan om nieuwe te ontwikkelen?

  2. Mieke Beerten Mieke Beerten - 1 september 2015

    Ik sluit me aan bij Saskia, ik denk dat de factor "tijd" een belangrijke is en ik vraag me ook af: is het wellicht voor leerkrachten ook nog lastig om de toets resultaten te "lezen", te interpreteren en er acties op te zetten?

Plaats een reactie

Over de auteur

Lind Odenthal.jpg

Linda Odenthal

Linda ondersteunt scholen bij het opzetten en verbeteren van hun kwaliteitszorg door o.a. het professionaliseringsbeleid. Zij is mede-auteur van het boek Lesson Study als effectieve vorm van teamleren.

Bekijk profiel

De CPS Nieuwsbrief: Gratis inspiratie, kennis en updates

Ontvang 1x in de zes weken de nieuwste blogs met tips en waardevolle kennis, nieuwtjes, artikelen, ebooks en inzichten automatisch in uw mailbox.

Meld mij aan