Sluiten

Zoeken in de website

Tip bij de kinderboekenweek: durf een 'complexe' tekst voor te lezen

Tip bij de kinderboekenweek: durf een 'complexe' tekst voor te lezen

Het is weer Kinderboekenweek!! Het thema van dit jaar is 'Raar maar waar'. En zoekt u net als ik dan naar boeken die daarbij passen? Het prentenboek ‘De krijtjes staken!’ is zo'n boek. Al eerder viel ik voor dit super verrassende boek en het zit al weken in mijn tas als voorbeeld van wat ik een aansprekend, humorvol en ook prachtig voorbeeld van een complexe tekst vind. Complexe teksten gebruiken is belangrijk. Het helpt leerlingen teksten daadwerkelijk te begrijpen, de basis voor leren. Lees er hier meer over. Maar complexe teksten zijn heus niet heel zwaar. Het kan ook gewoon met zo'n leuk boek als dit. Laten we er eens in duiken.

Het verhaal

In De Krijtjes Staken!, vertellen de kleurkrijtjes uit het doosje van Teun, elk apart, wat ze van zijn kleurgebruik vinden en hoe ze in hun kleurige, maar soms ook treurige krijtjesleven staan. Er zijn krijtjes die niet langer mee willen werken aan zijn tekeningen; er zijn er die zich afvragen waarom hun kleur toch altijd voor dezelfde dingen gebruikt moet worden.

Zo hebben ze allemaal hun reden waarom ze, in briefvorm, het woord tot Teun richten.

Rood is het beu om altijd maar weer hartjes, brandweerauto’s en aardbeien te moeten inkleuren en om zo verschrikkelijk ‘afgestompt’ te zijn in de Sint- en Kersttijd. Hij heeft er een rood hoofd van, voelt zich vreselijk overspannen en heeft vooral RUST nodig!

Nee, dan Grijs Krijtje. Die vindt dat het niet langer meer kan: de nijlpaarden, de olifanten en ook, zo toevallig, de walvissen: ze zijn allemaal grijs en GROOT. Uitgeput vraagt Grijs Krijtje daarom in zijn brief aan Teun of hij misschien ook kiezelsteentjes kan tekenen?

Roze heeft het ook niet makkelijk. Of Teun Roze soms een meidenkleur vindt, dat hij Roze NOG NOOIT heeft gekozen?!

Toppunt is de brief van Wit. Het is toch echt té erg vindt Wit, om eigenlijk niet eens te bestaan, om nooit te worden opgemerkt en om slechts als opvulkleur tussen twee andere kleuren in, gebruikt te worden. Wit schrijft zijn brief omdat hij heel graag met Teun over deze grote frustratie wil praten. De enig echt gelukkige is Groen Krijtje; die gaat blijmoedig door het leven en meldt Teun hoe Geel en Oranje  ruziën wie van hen toch echt de allerbeste kleur is voor de zon.

Analyse van de tekst

Zo verrassend en zo vol humor.

Maar ook een complexe tekst omdat de briefvorm als tekstgenre wordt toegepast en omdat er vanuit een ander gezichtspunt, namelijk dat van een Krijtje, in de ik-vorm wordt geschreven. De inhoud van de boodschap wisselt dan ook nog eens voortdurend.

De tekststructuur van de brief biedt tal van mogelijkheden. De aanhef alleen al verraadt de boodschap die gaat komen: ‘TEUN!’, ‘Dag Teun’, of: ‘Lieve Teun’; dat maakt nogal een verschil! Kunnen de leerlingen op basis van de aanhef al voorspellen hoe of dit Krijtje zich voelt?

Elke brief eindigt met een op de boodschap toegespitste groet.

Kunnen de leerlingen op basis van de slotgroet afleiden, wat de beste oplossing zou zijn voor dit Krijtje? ‘Nu nog je vriend’, klinkt immers anders dan ‘Je gelukkige vriend’?

Kunnen ze hun eigen kleur-voorkeur verbinden aan de brief-boodschap van elk Krijtje?

Welke woorden heeft dit Krijtje gekozen om zijn boodschap duidelijk te maken aan Teun? Vinden de leerlingen de afscheidswoorden onderaan de brief passen bij de vraag van het Krijtje?

Welke overeenkomsten en verschillen vallen er te ontdekken tussen de Krijtjes? Wie zijn de mopperaars, wie zijn er echt ongelukkig, wie worden er te weinig gebruikt en wie zijn er bijna op?

Waarom zou elk krijtje de eigen kleur hebben gekozen om de brief te schrijven en waarom zijn sommige woorden zo groot geschreven?

Vinden de leerlingen de illustraties die het Krijtje naast de brief heeft getekend de boodschap nog duidelijker maken voor Teun?

Verdiepend lezen 

Meer dan genoeg vragen die het denken uitdagen en om die vragen op te lossen moeten de leerlingen voortdurend terug naar de tekst om daar ‘het bewijs’ te zoeken voor hun antwoord. Verdiepend lezen noemen we dat.

Het repeterende element maakt dit prentenboek ook zo krachtig en vormt tegelijkertijd het antwoord op de tekstcomplexiteit. De herhaling van de brief als tekstgenre vanuit het Krijtjes perspectief maakt dat het leesbegrip bij elke volgende gelezen boodschap steeds meer verdiept kan worden.

Natuurlijk, u zorgt voor ook zo’n doosje met kleurkrijtjes. Het benoemen van de kleuren kan een prachtig antwoord opleveren.

Een boek dat vooral langzaam gelezen moet worden: elke dag een nieuwe brief, elke dag een andere kleur, dat stel ik me voor.

Laat de leerlingen vooral de oplossing voorspellen die Teun bedenkt voor alle beschreven Krijtjes-problematieken. De verrassende ontknoping is een antwoord op alle vragen! Maar die vertel ik niet.

Ik wens u heel veel leesplezier!

Heeft u nog voorleestips bij het boekenweekthema? Laat hieronder een reactie achter.

En mocht u meer willen weten over verdiepend lezen? Ik schreef er een boek over en wij organiseren regelmatig trainingen.
Het prentenboek is o.a. te bestellen bij Bol.com

Reacties

  1. Merel Jongeling - MerelWijs Merel Jongeling - MerelWijs - 8 oktober 2015

    Wat leuk om dit blog te lezen! Dit boek is een goede kandidaat om gekocht te worden tijdens de Kinderboekenweek!

    PS Tweemaal wordt er 'verassend' geschreven i.p.v. 'verrassend'!

Plaats een reactie

Over de auteur

Mortel Karin van de  portret kl 5938.jpg

Karin van de Mortel

Karin is specialist op het gebied van taal- en leesonderwijs en auteur van diverse boeken over taal.

Bekijk profiel

Gratis inspiratie, kennis en updates

Ontvang elke maand de nieuwste blogs met tips en waardevolle kennis, nieuwtjes, artikelen, ebooks en inzichten automatisch in uw mailbox.

Meld mij aan