Sluiten

Zoeken in de website

Hoe word ik een 'luie' docent? 3 tips om stress en werkdruk te verminderen

Hoe word ik een 'luie' docent? 3 tips om stress en werkdruk te verminderen

Docenten werken onder vergelijkbare stress als iemand die net afgestudeerd is in geneeskunde en als hersenchirurg zijn eerste operatie moet uitvoeren. Dat beweert althans de krant The Independent volgens het boek ‘The Lazy Teachers Handbook, How your students learn more when you teach less’ van Jim Smith. Ik werd op dit boek gewezen door een cursist. Het boek bevat tal van tips om de stress en werkdruk bij docenten te verminderen. Zouden we niet allemaal graag een beetje 'luier' willen durven zijn? Daarom heb ik de drie belangrijkste tips voor je samengevat en daarbij ook aangevuld met eigen ervaringen. 

1. Reduceer je uitlegtijd in de les

Als docent (Nederlands) ervoer ik zelf de uitlegtijd als vermoeiend. Naarmate de duur van de uitleg langer is, kost het meer moeite om de aandacht van de leerlingen erbij te houden. Hoe kun je dit voorkomen?

  • Beperk je uitlegtijd in het begin van je les tot maximaal 10 minuten.
    Neem in je voorbereiding mee wat je minimaal wil uitleggen en gebruik een timer (of een 'leerlingtimer') als hulp. Vraag jezelf af:
    • Moet ik alles uitleggen of kunnen de leerlingen zelf ook een deel lezen?
    • Kun je verderop in de les nog iets uitleggen?
    • Zou je een instructiefilmpje in of voor de les kunnen gebruiken (Flipping the Classroom)?
    • Kunnen leerlingen een deel aan elkaar uitleggen?
  • Maak je uitleg onvoorspelbaar: sta eens op een andere plek, gebruik intonatie, gebruik een ander uitlegmiddel (Prezi i.p.v. Powerpoint, plaatjes i.p.v. tekst etc.).
  • Gebruik interactieve werkvormen om leerlingen bij je uitleg te betrekken. Je kunt bijvoorbeeld groene en rode kaartjes gebruiken om leerlingen op stellingen te laten reageren. Of geplastificeerde A4’tjes waarop leerlingen hun antwoord met een whiteboardmarker kunnen schrijven, die ze vervolgens tegelijk omhoog houden en daarna weer uit kunnen vegen.
  • Doe een 'Ik treed af' - vorm: geef aan dat je voor één of meerdere lessen aftreedt als docent. De leerlingen zijn aan zet. Hoe zouden zij de uitleg geven? Laat hen deze les voorbereiden en (in onderdelen en subgroepjes) verzorgen.
  • Gebruik ICT werkvormen. Met een tool als wheeldecide.com, kun je willekeurig beurten verdelen of vragen doorspelen. Met tools als mentimeter.com of todaysmeet.com kun je leerlingen op stellingen laten reageren of hun vragen laten insturen (ook al vóór de les). Zie voor toelichting op deze tools de blog: 5 ICT tools die je zo in kunt zetten.

2. Laat leerlingen effectief samenwerken

Hoe zorg je ervoor dat samenwerken echt samen werken is en niet meeliften? En hoe zorg je ervoor dat leerlingen echt met de lesstof bezig zijn en het niet over andere zaken hebben?

  • Gebruik werkvormen waarbij leerlingen echt moeten samenwerken, zoals:
    • BBB
      Indien een leerling je een vraagt stelt, gebruik BBB: heb je al in je Boek gekeken, heb je het je Buurman gevraagd? Zo ja, vraag het dan pas aan de Baas (de docent). Variaties hierop kunnen ook. Het gaat erom dat een leerling niet voor elke vraag de docent direct benadert.
    • Denken Delen Uitwisselen
      De leerlingen hebben (huis)werk gemaakt en vergelijken dit samen met een andere leerling. Bij verschillen komen ze tot één antwoord. Daarna vergelijken ze hun resultaat met een ander duo. Tot slot is er een snelle klassikale verwerking bestaande uit het geven van de antwoorden en de sleutel daartoe. Je kunt ook leerlingen aanwijzen om kort te antwoorden of leerlingen vragen enkele opdrachten waarbij breed twijfel heerst klassikaal te bespreken.
    • Rotonde en Placemat
      De leerlingen hebben (huis)werk gemaakt en vergelijken dit in door de docent samengestelde groepen van vier. Bij verschillen komen ze tot één antwoord. Ook hier volgt een korte klassikale bespreking zoals bij het Denken Delen Uitwisselen.
  • Maak de groep verantwoordelijk voor het eindresultaat. Er zijn verschillende manieren waarop je dit kunt doen:
    • Creëer een opdracht met verschillende deeltaken, die de leerlingen zelf onderling verdelen.
    • Laat de leerlingen zelf een planning maken, gebaseerd op de volgende formule van Jim Smith: Aantal groepsleden x tijd = Aantal uur aan de slag. Oftewel, als er vier groepsleden zijn en 50 minuten lestijd, dan is er (4x50) 3 uur en 20 minuten aan werktijd te verdelen onder de vier groepsleden.
    • Gebruik een werkvorm waarbij leerlingen hun werk aan de andere groepjes of de klas presenteren.
    • Laat de leerlingen zichzelf en de groep beoordelen. Een goed hulpmiddel daarvoor is een rubric. (zie tip 3).

3. Reduceer nakijkwerk

De hele dag lesgeven en dan ook nog ’s avonds en in het weekend nakijken, werkt sterk werkdrukverhogend. Gelukkig zijn er een aantal tips die je helpen het nakijkwerk te reduceren:

  • Gebruik ICT tools zoals Socrative.com of GetKahoot.com; deze tools kijken de antwoorden voor je na. Voor toelichting op deze en meer gratis ICT tools zie de blogs 5 ICT tools die je zo in kunt zetten en Makkelijker differentiëren met behulp van vijf gratis ICT tools;
  • Gebruik een rubric (zie de link naar SLO voor een uitgebreide uitleg van het begrip). Je krijgt dan een soort tabel waarin je verschillende stadia van bereiken van verschillende criteria beschrijft. Die criteria hebben te maken met de leerdoelen. Je kunt een rubric ook prima gebruiken om leerlingen elkaars werk te laten beoordelen. Er zijn al veel kant en klare rubrics beschikbaar op het internet. Je vindt deze door naar www.google.com te gaan en dan rubric+vaardigheid in te toetsen in het zoekvak.

Heb jij nog meer tips die de werkdruk als docent verminderen? Laat ze hieronder achter!

Reacties

  1. Koos Koos - 24 november 2015

    Wat een stompzinnig uitgangspunt voor een boek. Juist het gebruik van werkvormen vraagt een doordacht lesplan en een rubric is alleen zinnig als je ook lesgeeft op een manier die criteriumgericht toetsen logisch maakt. Kunnen jullie je tijd niet beter besteden aan het bepleiten van een 1/3 kleinere lestaak voor docenten? Dat zou minder stress opleveren en meer ruimte geven voor kwaliteit en voorbereiding.

  2. menno menno - 14 december 2015

    Mee eens! Een (goede) samenwerkingsopdracht bedenken en begeleiden kost me meer voorbereidingstijd en inspanning dan een instructie. Hoe luier de docent IN de klas, hoe actiever hij moet zijn buiten zijn les om. (mits hij zijn beroep serieus neemt, natuurlijk...)

  3. Meike Meike - 14 december 2015

    Ha Menno,

    Ik ervaar zelf dat het voorbereiden van een goede (samenwerkings-)opdracht inderdaad tijd kost, maar dat het me ook veel energie geeft, omdat het mijn creativiteit aanspreekt. Tevens geeft het mij veel energie om -na een uitgebreidere voorbereiding- de leerlingen actief en enthousiast bezig te zien :)

  4. Terry Terry - 14 december 2015

    Mee eens Meike! Het kost je in eerste instantie misschien tijd om aan de andere manier van werken te wennen, maar uiteindelijk levert het je tijd op! Terwijl de leerlingen actief bezig zijn heb jij tijd om aan de leerlingen die dat nodig hebben een extra instructie te geven of ze te begeleiden bij de verwerking.

  5. Jan Jan - 29 december 2015

    Mee eens Meike! Het is een achterhaald idee dat stress te maken heeft met tijd of hoeveelheid werk. Mensen die plezier hebben in hun werk en er voldoening uit halen presteren niet alleen beter, maar zijn ook meer ontspannen. Zelf vind ik het ook heerlijk om mijn lessen zo 'lui' mogelijk door te brengen en met goede en efficiënte lesvoorbereiding kan dat ook. Bovendien een goed verzonnen (of 'gepikte') opdracht, instructie filmpje etc. kan meerdere lessen en jaren worden gebruikt.

  6. A. Groenendijk A. Groenendijk - 3 januari 2016

    Helemaal eens met Koos en Menno. Heb een week van mijn vakantie gespendeerd aan het voorbereiden van een blokuur voorafgaand aan een toets. Digitaliseren van toetsing is een optie die ik ga onderzoeken!

  7. Yildez Yildez - 5 januari 2016

    Heel goed bedacht dit hoor. Ik ben zelf een leerling, maar ervaar vrij weinig van die stress van docenten. De meeste komen gewoon te laat of hebben de les niet goed voorbereid en doen drie weken over toetsen nakijken. (lekker relaxed dus) En dan ook nog boos worden als wij ons huiswerk niet hebben gedaan, terwijl wij ook 14 vakken hebben.

Plaats een reactie

Over de auteur

meike.png

Meike Berben

Meike is adviseur bij CPS en expert op het gebied van didactiek, differentiëren, formatief toetsen en ict in de les en auteur van het boek Differentiëren is te leren.

Bekijk profiel

Gratis inspiratie, kennis en updates

Ontvang elke maand de nieuwste blogs met tips en waardevolle kennis, nieuwtjes, artikelen, ebooks en inzichten automatisch in uw mailbox.

Meld mij aan