Sluiten

Zoeken in de website

50 weken per jaar les: omdenken voor onderwijs op maat

50 weken per jaar les: omdenken voor onderwijs op maat

Marjolein Ploegman, oprichter en lokaal bestuurder van De School in Zandvoort, kwam als een van de sprekers op het Nationaal Congres Ouderbetrokkenheid vertellen over haar drijfveren en motivatie voor het oprichten van De School. Want De School is anders, innovatief kun je wel zeggen, en doet dat sámen met ouders. De belofte: ieder kind kan leren op zijn manier en in zijn eigen tempo. Reden voor een langer gesprek, want hoe doet ze dat?

Foto: persoonlijk kringgesprek (vader, jonger broertje, leerling en leerkracht). Fotograaf: Lou Wolfs.

k tref Marjolein in oktober, buiten op het terras in Zandvoort aan Zee. Uitzicht op de uitgestrekte horizon en een knapperend haardvuurtje, prima plek om kantoor te houden vinden we allebei. Mijn doel: te weten komen waarom kinderen gebaat zijn bij een school als deze, hoe Marjolein aankijkt tegen samenwerken met ouders en wat dit dan betekent voor leerlingen, ouders, leraren en schoolteam.

Waarom richtte je een eigen school op?

Ik maakte me er al langer zorgen over dat steeds meer kinderen buiten de boot lijken te vallen omdat we ons onderwijs vooral vanuit een groepsnorm benaderen. Als je als kind niet aansluit bij de groepsstandaard, dan heb je meteen een probleem. Soms komt dat door (tijdelijke) omstandigheden, denk aan ouders in scheiding, de pubertijd, en soms door persoonlijke kenmerken zoals adhd, hoogbegaafd, chronisch ziek, noem maar op.
Door dat te accepteren richten we zoveel leed aan op reguliere basisscholen! Diagnosticeren in het regulier onderwijs wordt ook steeds belangrijker. Dat levert namelijk extra middelen op met als doel om die leerlingen weer binnen de norm van de groep te krijgen.

In mijn beleving lag het antwoord juist in meer onderwijs op maat. Een ‘adaptieve school’ leek mij dan ook logischer dan ‘adaptief’ onderwijs. Leerlingen de mogelijkheid bieden om hun eigen onderwijs in te richten samen met ouders en leraar. Daarom zijn we in 2008 gestart als eerste school met flexibele en ruime schooltijden. Kunnen variëren in tijd is logisch om onderwijs op maat te kunnen maken. In die ruime tijden organiseren we zeer gevarieerd onderwijs rond aantrekkelijke thema’s.

Kinderen hebben gelijkere kansen, als ze ongelijk onderwijs krijgen.
- Marjolein Ploegman

Wat zijn opvallende verschillen met andere basisscholen?

Onderwijs op maat doen wij door een combinatie van de volgende pijlers:

  1. Wij zijn 50 weken per jaar open. Van maandag tot en met vrijdag van 8.00 tot 18.00 uur.
    De leertijd van onze leerlingen ligt tussen de 940 en 2500 uur per jaar, afhankelijk van de (leer)behoeften. 
  2. Leeractiviteiten zijn verbonden met thema’s. 
    We werken in 5 perioden van 10 weken. Elke periode staat een ander thema centraal. Vakken als taal en rekenen maken we concreet binnen het thema. Alle leerlingen werken aan hetzelfde thema.
  3. De leerlingen zijn verdeeld over drie bouwen (onder-, midden-, en bovenbouw) zonder strikte leeftijdsscheiding.
  4. Ouders en leerlingen ontwerpen en beslissen mee. Het recht van de ouder is geborgd.
    Het staat in onze statuten dat de ouder zijn inbreng heeft in het persoonlijk leerplan van het kind.


Hoe zie je dit alles terug in de praktijk van alledag?

Op De School heeft ieder kind zijn eigen leerplan en dat wordt gemaakt en getoetst en bijgesteld samen met dat kind, de ouders en de leerkrachten. Vijf keer per jaar, om de tien weken, komen ouders voor een gesprek van een uur naar school om het plan samen met leerkracht en kind te bespreken.

Alle ouders komen op die gesprekken, de opkomst is 100%, vijf keer per jaar. Wij hebben het probleem niet dat ouders niet komen opdagen of niet betrokken zouden zijn bij school. Waarom niet? Omdat het over jouw kind gaat en je invloed hebt. En ze kunnen het met school delen als ze iets lastig vinden of zich zorgen maken of als thuis dingen even wat lastiger lopen. Dat kunnen wij voor een deel ook opvangen. Want een kind gedijt als het gezin gedijt. Ook dat is onderdeel van het gesprek. En mede doordat ze elkaar zo regelmatig spreken, ontstaat er een vertrouwensrelatie tussen ouders, leerkracht en kind.

Is De School vooral bestemd voor een speciaal type kind of ouders?

Ieder kind kan tot z’n recht komen bij ons. Maar het is wel zo dat het onzeker kan zijn voor de ouders omdat onze aanpak en route niet goed vergelijkbaar is met andere scholen. Vergelijken waar jouw kind staat ten opzichte van het buurjongetje dat op een reguliere basisschool zit, is lastig. Reguliere scholen geven een vaste curve aan, dat doen wij niet.

Elk kind heeft dingen die hij moeilijk vindt of die hem juist gemakkelijk afgaan. Maar wat zegt dat? Het zegt niks over hun volledige potentie. Wat mij betreft gaat onderwijs daarom ook niet over talent, maar over het ontdekken van de potentie van kinderen en hen helpen deze optimaal te benutten.

Hoe boren jullie de potentie van kinderen aan?

Op een reguliere school hoor je leraren zeggen “oh jee, ik krijg twee passend onderwijs kinderen in mijn klas”. Die taal, die manier van erover denken, zegt veel. Dat zegt dat ze, naast de groep, afwijkende kinderen krijgen. Begrijpelijk, want dat is op een reguliere school ook zo georganiseerd.
Differentiatie in tijd is een heel grote succesfactor in maatwerk. En die tijd en de bijbehorende middelen hebben wij doordat we bestaande zaken volledig hebben geïntegreerd: onderwijs, opvang, huiswerkbegeleiding. En ook intensieve samenwerking met ouders is onderdeel van onze werkwijze.
Goede samenwerking en afstemming, ook tussen leerkrachten onderling, is daarbij essentieel. Want je bent niet verantwoordelijk voor één klas maar samen met je collega’s voor een gehele bouw. Samen bepaal je wat nodig is voor een bepaald kind of een bepaalde situatie. In onze structuur staat, door de manier waarop wij samenwerken, altijd voorop wat wél kan. Want als iemand iets niet kan, dan gaan we kijken hoe we dat met het hele team gaan oplossen.

Wat wij de kinderen vooral willen leren is dat ze zelf aan de knoppen draaien en regie nemen over hun eigen leven, met respect voor jezelf, de ander en het andere.
Soms kunnen de omstandigheden ook zo zijn dat je even wat anders nodig hebt. Je leert dat het leven niet bestaat uit goed of fout, je leert problemen op te lossen en creatief te zijn, te denken in mogelijkheden en te luisteren naar elkaar. Vanuit die 52 kerndoelen werken wij al lang aan wat ze nu de 21ste -eeuwse vaardigheden noemen.

Leraren stellen zich kwetsbaar op en werken werkelijk samen, hoe krijg je dat voor elkaar? 

Structuur bepaalt gedrag, dat is de opvatting bij De School. Als de school zo is georganiseerd dat voor kinderen die afwijken van de groepsstandaard de ib'er of rt'er wordt ingeschakeld, dan zal de expertise van de leerkracht gericht op en beperkt blijven tot de gemiddelde standaard. Maar wij hebben maar één functie, namelijk de leerkracht. Dus geen ib’ers en dergelijke. Door het werkpakket van een leerkracht breed te maken, zal hij/zij zich ook breed ontwikkelen.

Als je al langer in het reguliere onderwijs werkt en bij ons komt werken, dan kom je in een heel andere wereld terecht die een grote omslag in denken van je vraagt. Er is weinig gewenning in het onderwijs om te improviseren. Dat moet bij ons echt. We hebben daarom vooral veel jonge meiden uit de kinderopvang die zijn doorgestroomd naar de PABO. In de kinderopvang zijn ze die improvisatie wel gewend. Daarbij is een pedagogisch medewerker in de kinderopvang gewend om in elke activiteit een leeractiviteit te zien.

Wat is de winst van de manier waarop jullie samenwerken met ouders, leerlingen en elkaar?

Het onderscheid dat op reguliere scholen vaak wordt gemaakt tussen onderwijs en opvoeding, school en thuis, vind ik raar. Dat kan niet zo strikt gescheiden. Ouders en school willen allebei kinderen groot brengen, je bent samen verantwoordelijk. Dat is de overlap.
Op hoe we het onderwijs organiseren kunnen leerlingen, hun ouders en leerkrachten invloed hebben. Ouderbetrokkenheid wordt op onze school op vier verschillende lagen vormgegeven, namelijk je eigen kind, de groep van je kind, de school en het bestuur/topkring. Door te erkennen dat er verschillende belangen zijn, en daar ruimte voor te geven, zijn ouders beter in staat om op verschillende manieren betrokken te zijn en mee te denken met school. Als er ruimte is om over je eigen kind te spreken, kun je ook bij de vraag over bijvoorbeeld de inrichting van het schoolplein je persoonlijke behoeften ondergeschikt maken aan het collectieve belang. Dat maakt de communicatie helder en vlot.

Daarbij is onze besluitvorming altijd breed gedragen omdat iedereen mee beslist. De leerling, de ouder, het team, de directeur en het bestuur. En dat werkt heel goed, weet je waarom?
Ik vergelijk het altijd met de horizon. Kijk daar, richting zee. We kunnen kijken tot aan de horizon, dat is de grens tot waar wij vanuit dit punt kunnen kijken. Maar voor iemand die 10 km verderop staat, ligt de horizon verder weg, die persoon ziet bijgevolg dus andere dingen. Met elkaar zie je veel meer.

Ik vond je verhaal heel inspirerend. Wat zou je mensen in het onderwijs nog mee willen geven?

Dat horizonverhaal mag, vind ik, breder op scholen zijn. Je gezien, gehoord en erkend weten. Dat jouw uniciteit een plek krijgt in de samenleving. Dat gun ik iedereen!

Reacties

  1. Rob Rob - 8 maart 2016

    Wauw! Inspirerend artikel zeg. Spreekt mij als ouder enorm aan.

  2. Myrthe Myrthe - 21 maart 2016

    Dank Rob, voor je enthousiaste reactie!

  3. Maurice Bavelaar Maurice Bavelaar - 5 juli 2016

    Zeer interessante ontwikkelingen, jammer dat er steeds wordt vermeld dat de 'reguliere scholen' het zo verkeerd doen. Ik had graag ook iets gelezen over personeelsinzet en kosten voor de ouders. Ik heb gehoord dat ouders veel moeten betalen om deze vorm van onderwijs te bekostigen.

Plaats een reactie

Over de auteur

Meurders Myrthe.jpg

Myrthe Meurders

Gratis inspiratie, kennis en updates

Ontvang elke maand de nieuwste blogs met tips en waardevolle kennis, nieuwtjes, artikelen, ebooks en inzichten automatisch in uw mailbox.

Meld mij aan