Sluiten

Zoeken in de website

Hoe motiverend geeft u les?

Hoe motiverend geeft u les?

Pas geleden sprak ik een leraar die zich zorgen maakte over het aantal leerlingen dat niet gemotiveerd is voor leren op school. Hij was van mening dat leraren zich er te gemakkelijk vanaf maken als ze zeggen dat deze leerlingen “een schop onder hun kont nodig hebben”. Uit eigen ervaring wist hij, dat dit niet werkte. Hij vroeg me: “Wat kunnen leraren doen om leerlingen te motiveren voor leren op school? Welke extra begeleiding kun je niet-gemotiveerde leerlingen geven?” Terechte vragen. Op basis van onderzoek beschrijf ik wat u kunt doen om leerlingen te motiveren voor het schoolse leren.

Blog motivatie

De leeromgeving doet ertoe

Onderzoek naar de motivatie van leerlingen laat zien dat de leeromgeving van grote invloed is op de motivatie en taakbetrokkenheid van leerlingen (Deci & Ryan, 2000; Opdenakker & Minnaert, 2011). In de praktijk betekent dit dat de manier waarop u lesgeeft, uw lessen organiseert en met leerlingen interacteert veel invloed heeft op de motivatie en de wil van leerlingen om een opdracht op te pakken.

Moeten …

Als leerlingen ongemotiveerd gedrag laten zien, bent ook u misschien geneigd te reageren met een ‘schop onder hun kont’. En inderdaad: bij een aantal leerlingen zal dat er mogelijk toe leiden dat ze alsnog aan hun taak beginnen. Maar zijn die leerlingen daarmee ook gemotiveerd? Vanuit de zelf-determinatie theorie van Deci en Ryan (2000) noemen we deze leerlingen ‘extern’ gemotiveerd. Leerlingen gaan aan de slag doordat u druk uitoefent en misschien zelfs sancties geeft als ze niet aan het werk gaan. Externe motivatie (in de zelf-determinatie theorie wordt dit externe regulatie genoemd) leidt wel tot actie, maar niet tot zelf-gereguleerd gedrag, ofwel tot interne regulatie en motivatie. Leerlingen ondernemen niet op eigen initiatief of vrijwillig de actie. Ze doen het alleen, omdat ze door u ge‘moet’iveerd worden.

… of willen?

Wanneer gaan leerlingen wel uit eigen beweging aan de slag en vertonen ze taakgericht gedrag? Belangrijk is dat u leerlingen het gevoel geeft dat ze zichzelf mogen zijn, dat hun mening ertoe doet, dat ze een opdracht op hun eigen manier mogen maken en ze de ruimte krijgen zelf keuzes te maken. De autonome motivatie – ‘aut’ivatie – en taakbetrokkenheid nemen toe, als leerlingen ervaren dat ze op een zekere vrijwillige basis mogen meedoen. Ze krijgen daarmee het gevoel dat ze zelf controle hebben over hun omgeving en ze zelf(standig), autonoom mogen handelen (Appleton, Christenson, & Furlong, 2008; Vansteenkisten, Simons, Lens, Sheldon, & Deci, 2004).

Bespreek het nut van leeractiviteiten

Ik hoor u denken: “Leerlingen zelf laten kiezen, dat is gemakkelijk gezegd. Dat is lastig met een verplicht curriculum, met Cito-toetsen, kerndoelen, pta’s en eindtermen.” En u heeft natuurlijk gelijk. Een wiskundedocent zei eens tegen mij: “Wiskunde is wiskunde en leerlingen moeten van mij die stappen nemen als ze deze som oplossen.” Juist het ietwat dwingende karakter van het onderwijs maakt het gevoelsmatig lastig te denken vanuit keuzemogelijkheden voor leerlingen.
Omdat het onderwijs grotendeels extern bepaald is, zou u volgens Deci en Ryan (2008) daarom uw aandacht vooral moeten richten op hóé leerlingen (opgelegde) doelen en activiteiten kunnen verinnerlijken. Hoe kunt u leerlingen ondersteunen bij het ontdekken van de waarde en het nut van bepaalde leeractiviteiten? Hoe kunt u leerlingen laten nadenken over wat ze te weten komen door een leeractiviteit? Vragen als “Wat verwacht je te weten te komen als je deze opdracht maakt?” en “Wat wist je al en wat ben je te weten gekomen?” kunnen daaraan bijdragen.

 Vergroot het eigenaarschap van leerlingen

Onderzoek heeft aangetoond dat leerlingen meer betrokken kunnen raken bij een leeractiviteit, als ze het doel ervan beter begrijpen (Vansteenkisten, Soenens, Verstuyf, & Lens, 2009). De inhoud of het vakgebied spelen hierbij natuurlijk een rol. Niet alle leerlingen zullen even enthousiast worden bij elk doel, bijvoorbeeld als de inhoud ervan hen niet aanspreekt of als ze een bijbehorende opdracht moeilijk vinden. Toch kan er motivatie ontstaan die niet meer helemaal extern is. Een gevoel van eigenaarschap kan ontstaan als leerlingen het doel van de activiteit begrijpen in relatie tot bijvoorbeeld een opdracht die erna komt of een overhoring de week erna. De opdracht wordt zo een beetje van de leerlingen. Zo kan ook meer taakbetrokkenheid en een vorm van verdiepend leren ontstaan. Dit geeft leerlingen het gevoel dat ze controle hebben over hun leren, waardoor ze zich competenter voelen om de opdracht te maken.
Het is dus belangrijk dat u regelmatig met leerlingen praat over het nut en de waarde van leeractiviteiten in relatie tot de genoemde zaken. Bij bijvoorbeeld oudere leerlingen kunt u dat ook doen in relatie tot vervolgopleidingen en hoe ze hun toekomst zien. Zo ervaren leerlingen ook dat u zich persoonlijk bij hen betrokken voelt.

Ondersteun de autonomie

De wijze waarop u met leerlingen doelen bespreekt, heeft ook invloed op hun motivatie. Wanneer u dit doet op een manier die de autonomie van leerlingen ondersteunt – en niet op een dwingende, controlerende manier – dan draagt dit bij aan de intrinsieke motivatie van leerlingen. U kunt de autonomie bijvoorbeeld ondersteunen door leerlingen te betrekken bij het bespreken van de doelen: “Wat vind jij …?” Of door te luisteren naar hun mening hierover en deze te respecteren, ook als een leerling zegt: “Nou meneer, ik vind het toch een stomme opdracht”. Tot slot ondersteunt u de autonomie door leerlingen de ruimte te geven de doelen op hun eigen wijze te bereiken: “Mag ik het ook zo doen?” Dit betekent ook dat u respect toont als leerlingen er bij een leeractiviteit voor kiezen alleen voor een cijfer te gaan. Ook dan kunnen leerlingen rekenen op uw positieve ondersteuning bij en reactie op hun inspanning tijdens de les.

Hoe motiverend geeft u les?

Wilt u weten hoe uw leerlingen uw leeromgeving ervaren? En wilt u weten hoe gemotiveerd ze zijn? Met een lesobservatie en een vragenlijst voor u en uw leerlingen krijgt u er zicht op. Ook krijgt u tips voor hoe u de leeromgeving voor uw leerlingen optimaliseert. U kunt contact met mij opnemen als u hierover meer wilt weten [g.deboer@cps.nl06 54303963]. Dit aanbod geldt specifiek voor het voortgezet onderwijs.

CPS organiseert ook in 2017 regelmatig trainingen over het motiveren van leerlingen zoals Leerlingen motiveren en de Masterclass Motiveren en laten leren – goede schoolleiders & betere lessen.

Referenties

  • Appleton, J. J., Christenson, S. L., & Furlong, M. J. (2008). Students engagement with school: Critical conceptual and methodological issues of the construct. Psychology in Schools, 45(5), 369-386. doi: 10.1002/pits.20303
  • Deci, E. L., & Ryan, R. M. (2008). Self-determination theory: A macro-theory of human motivation, development, and health. Canadian Psychology, 49(3), 182-185. doi: 10.1037/a0012801
  • Opdenakker, M. C., & Minnaert, A. (2011). Relationship between learning environment characteristics and academic engagement. Psychological Reports, 109(1), 259-284.
  • Vansteenkisten, M., Simons, J., Lens, W., Sheldon, K. M., & Deci, E. L. (2004). Motivating learning, performance, and persistence: The synergistic effects of intrinsic goal contents and autonomy-supportive contexts. Journal of Personality and Social Psychology, 87(2), 246-260. doi: 10.1037/0022-3514.87.2246
  • Vansteenkisten, M., Soenens, B., Verstuyf, J., & Lens, W. (2009). ‘What is the usefulness of your schoolwork?’ The differential effects of intrinsic and extrinsic goal framing on optimal learning. Theory and Research in Education, 7(2), 155-163. doi: 10.1177/1477878509104320

Reacties

  1. Martine van Hoeve Martine van Hoeve - 31 mei 2016

    Leuk om te lezen! Dank voor deze inspirerende blog!

Plaats een reactie

Over de auteur

Greet de Boer portret.jpg

Greet de Boer

Gratis inspiratie, kennis en updates

Ontvang elke maand de nieuwste blogs met tips en waardevolle kennis, nieuwtjes, artikelen, ebooks en inzichten automatisch in uw mailbox.

Meld mij aan