Sluiten

Zoeken in de website

De examenvoorbereiding van 2017 begint nú!

De examenvoorbereiding van 2017 begint nú!

De examens staan voor de deur en daarmee ook de lange dagen met nakijkwerk. Je zult fraai geformuleerde antwoorden tegenkomen, maar ook kromme zinnen. Je zult complete antwoorden tegenkomen, maar ook antwoorden waarbij de leerling slechts antwoord geeft op een deel van de vraag. Je zult antwoorden tegenkomen die je had verwacht, maar ook antwoorden die jou volledig verrassen. Wat kun je hieruit concluderen?

Leerlingen lopen geregeld punten mis doordat ze de vraag niet goed hebben gelezen of begrepen, of hun antwoord niet goed hebben geformuleerd. De taal in examens blijkt voor veel leerlingen een belemmering voor de vakinhoudelijke presentatie. Gelukkig kunnen we leerlingen hierbij helpen door in de examenvoorbereiding ook aandacht te besteden aan de taal die gebruikt wordt in examens.

Wat kun je nu al doen?

Wellicht heb je hier nog niet bij stilgestaan: de examenvoorbereiding van 2017 begint nu! Tijdens het nakijken van de examens kun je materiaal verzamelen voor de lessen van volgend jaar. Leerlingen leren veel van het bespreken van goede én slechte voorbeelden. Verzamel daarom leerlingantwoorden ten behoeve van een effectieve examentraining. Daarmee maak je toekomstige examenleerlingen bewust van de taal in examens en het belang van goed formuleren! Hieronder staan de meest voorkomende talige fouten: herken jij ze allemaal in het werk van jouw leerlingen dit jaar?

#1 Vage formuleringen
Leerlingen hebben de neiging om vaag te formuleren. Ze gebruiken vage verwijswoorden (‘ze wilden …’, ‘men vond…’, ‘die is hoger’) of andere ‘vaagmakers’ als ‘een beetje’ of ‘soms’. Als de corrector niet zeker weet waar de leerling naar verwijst, kan hij het antwoord fout rekenen.

#2 Lange antwoorden zonder kern
Sommige leerlingen formuleren lange antwoorden met veel moeilijke woorden. Ze hopen dat het juiste antwoord érgens in hun tekst staat of dat de docent op deze manier ziet dat ze de stof begrijpen. Helaas wordt lang niet altijd het juiste antwoord gegeven en weet je na het lezen van hun antwoord vaak niet wat er bedoeld wordt.

#3 Incomplete antwoorden
In veel examens komen vragen voor die bestaan uit twee of meer vragen, zoals ‘Moet het tarief per kilo restafval hoger of lager worden dan € 0,16? Verklaar het antwoord met behulp van een berekening.’ Sommige leerlingen geven antwoord op slechts een deel van de vraag, in dit geval kun je antwoorden tegenkomen als “Hoger.” of een berekening zonder conclusie.

#4 Foute antwoorden door moeilijke woorden in de vraag
Veel examenvragen bevatten moeilijke woorden. Voor docenten kan het lastig zijn te ontdekken met welke woorden leerlingen nog moeite hebben. Soms ontdek je dit pas bij het nakijken van examens. Neem de volgende vraag uit een examen economie: ‘Leg de [bovenstaande, red.] motivering van de minister uit.’ Een leerling zou hier kunnen struikelen over het woord ‘motivering’. Hij denkt hier ‘motivatie’ te lezen. Motivatie kan de betekenis oproepen van ‘iets leuk vinden’. En zo verliest de leerling de context van het examen uit het oog en legt uit waarom de minister zijn werk zo leuk vindt. Een moeilijk woord kan een leerling laten struikelen of in verwarring brengen.

#5 Geparafraseerde vragen als antwoord
Soms geeft een leerling slechts een parafrasering van de vraag als antwoord. De leerling gebruikt alle gegevens uit de vraag en formuleert een zin waarin al die gegevens terugkomen. Hij voegt geen nieuwe informatie of eigen kennis toe en daarmee is het antwoord fout. Neem de volgende vraag:

‘In de beginfase van de ASEAN was er nauwelijks sprake van economische samenwerking tussen de landen onderling. Tegenwoordig is deze samenwerking er wel, vooral omdat een aantal landen zich succesvol ontwikkeld heeft. Beredeneer dat er in de beginfase van de ASEAN nauwelijks economische samenwerking was, maar tegenwoordig wel.’

Een leerling zou hierop kunnen antwoorden met: “De aangesloten landen waren in de beginfase nog niet ver ontwikkeld en daarom werkten ze niet goed samen. Een aantal landen is inmiddels economisch succesvol en daarom gaat de samenwerking veel beter.” Het formuleren van dit antwoord heeft de leerling tijd en energie gekost, maar het antwoord bevat geen nieuwe gegevens zoals de invloed van kolonisatie en levert daarmee geen punten op.

 #6 Voorbeeldige antwoorden
Verzamel ook zeker de antwoorden die prachtig geformuleerd zijn en alle elementen bevatten die nodig zijn voor een maximale score!

Hoe nu verder?

Alle voorbeelden die je hebt verzameld tijdens het nakijken, kun je (geanonimiseerd) gebruiken in de examenvoorbereiding. Het kritisch kijken naar elkaars antwoorden is een serieuze aangelegenheid. Vermijd daarom grapjes over foute antwoorden of een lacherige sfeer in de klas. Vertel leerlingen dat de antwoorden van oud-leerlingen zijn en dat ze er veel van kunnen leren. Zo bereid je hen voor op kritische peer review. Het hoeft immers niet te blijven bij antwoorden van oud-leerlingen!

Je kunt aan groepjes leerlingen vragen verschillende leerlingantwoorden bij dezelfde opgave met elkaar te vergelijken en te komen tot een top 5 met uitleg. Daarnaast kun je klassikaal bespreken hoe je de antwoorden van oud-leerlingen beter kunt formuleren. Doe dit eerst hardop denkend voor en laat daarna leerlingen met elkaar verschillende antwoorden herformuleren. Ook kun je leerlingen enkele voorbeelden van oud-leerlingen laten indelen in bovenstaande categorieën. Zo leren ze wat er allemaal fout kan gaan bij het formuleren van een antwoord.

Wil je meer handvatten om je leerlingen zo goed mogelijk voor te bereiden op de taal in examens? Dan is een van onze examentaaltrainingen misschien precies iets voor jou of voor jouw team.

 

Plaats een reactie

Over de auteur

Eline Kouwets Portret 5973.jpg

Eline Kouwets

Eline Kouwets geeft o.a. trainingen over activerende werkvormen en ict in de les.

Bekijk profiel

Gratis inspiratie, kennis en updates

Ontvang elke maand de nieuwste blogs met tips en waardevolle kennis, nieuwtjes, artikelen, ebooks en inzichten automatisch in uw mailbox.

Meld mij aan