Sluiten

Zoeken in de website

Starten met combinatiegroep 1-3? Do’s en dont’s op een rij

Starten met combinatiegroep 1-3? Do’s en dont’s op een rij

Er kunnen praktische of inhoudelijke motieven zijn om te starten met een combinatiegroep 1-3. Bijvoorbeeld omdat uw school te maken heeft met krimp of omdat er behoefte is aan een krachtiger doorlopende leerlijn. De literatuur geeft niet veel aanknopingspunten om deze combinatiegroep succesvol vorm te geven. Vanuit onze ervaringen in het werken in deze combinatiegroep geven we daarom graag een aantal tips.

Voordelen combinatiegroep

Het mixen van 4-, 5- en 6-jarigen kan zondermeer voordelen hebben. Met al die verschillende leeftijden bij elkaar hebben kinderen eerder het gevoel dat ze mogen zijn wie ze zijn. Dat voelt prettig en veilig. Maar wat zeker zo belangrijk is: in een combinatiegroep leren kinderen meer. Door de mix van leeftijden verschilt het onderlinge kennisniveau. Omdat jonge kinderen het vanzelfsprekend vinden om hulp te geven en te vragen, zullen zij op een heel natuurlijke manier met elkaar gaan ontdekken en onderzoeken. Dé manier om de wereld te leren kennen en te begrijpen.

Voorwaarden

In een combinatiegroep 1-3 zitten spelende kleuters en kinderen die formeel leren bij elkaar. Het is goed om dan met een aantal zaken rekening te houden:

  • De 4-, 5- en 6-jarigen zitten in verschillende  ontwikkelingsfasen. 
    Dat vraagt op pedagogisch en didactisch gebied veel kennis en differentiatievaardigheden van de leerkracht.
  • Kleuters leren door te manipuleren en te experimenteren. Het (rollen)spel is daarbij cruciaal. Dat vraagt ruimte, tijd, spelbegeleiding en aandacht voor veiligheid.
  • Kinderen van groep 3 hebben behoefte aan houvast bij hun formele leerproces. Hiervoor zijn de leerstappen uit methodes geschikt. 

# Tip 1: maak van de groep één geheel

Ofwel, voorkom scheiding van jaargroepen. Dit versoepelt de overgang tussen de leerjaren en bevordert een doorgaande lijn. Ter geruststelling: ook als verschillende leeftijden bij elkaar zitten, leren kinderen volop op hun eigen niveau.

Zo doet u het:

  • Maak een themaplanning. Werk voor alle kinderen de leer-/speelactiviteiten uit. Zo is er volop ruimte voor differentiatie.   
  • Bied een rijke omgeving aan met ongevormd, gevormd en formeel materiaal en hoeken. Zo krijgen alle kinderen de mogelijkheden om naar behoefte te spelen en formeel te leren.
  • Start op verschillende momenten in het jaar met het formele lees- en rekenproces. Wie wil, kan meedoen met de lees- en rekeninstructie. Wie liever alleen meeluistert met de instructie van een andere groepje, doet dat.

# Tip 2: gebruik de methode als middel en benut ict

Zo doet u het:

  • Zorg dat u de (tussen)doelen van de lees- en rekenmethode kent. Durf keuzes te maken en gebruik uit de methodes wat nodig is. Benut ook de hoeken en de ontwikkelingsmaterialen.
  • De eerste blokken van rekenmethodes bevat veel reeds bekende leerstof. Selecteer goed wat u aanbiedt. Zo creëert u tijd voor andere zaken.
  • Methodes bieden volop ict-faciliteiten aan. Als u het oefenmateriaal op een tablet zet, kunt u elk kind op maat bedienen.

# Tip 3: plan en organiseer nóg bewuster

Zo doet u het:

  • Het verdelen van de instructie- en begeleidingstijd vraagt veel van u. U heeft er profijt van als u de eerste weken investeert in het aanleren van eenduidige routines. Bijvoorbeeld niet storen, werken met een maatje, vaste rondes en timetimer.
  • Maak waar mogelijk een dagelijks vast rooster. Zeker voor jonge kleuters is die voorspelbaarheid prettig.
  • Geef meerdere korte instructies, zodat jonge kleuters regelmatig contact kunnen maken. U kunt de instructietijd geleidelijk opbouwen.
  • Werk met een takenbord voor alle kinderen. Een deel is voor het lees- en rekenproces. Zo zien alle kinderen in een oogopslag wat verplicht is en wat een keuze is.  
  • Maak een instructiehoek. Kinderen kunnen die ook zelf in het spel als instructiehoek gebruiken. 

Interessant onderzoek

Voor een ieder die meer wil weten over effectief onderwijs op kleine scholen: recent verscheen er een interessante publicatie van de vakgroep onderwijskunde van de Universiteit Twente. De titel van dit rapport is Handvatten voor effectief onderwijs in kleine scholen. U kunt het via deze link downloaden. 

Heeft u nog tips uit eigen ervaring? We zouden het leuk vinden als u ze wilt delen.

Reacties

  1. N.L.Wesselius N.L.Wesselius - 1 juli 2016

    In 2012 was het onderwerp van mijn afstudeerscriptie PABO: "Combinatiegroep 2/3, hoe manage je dat?" Er is een facebookgroep (Combinatiegroep 2/3) waar ervaringen worden gedeeld en waar mijn afstudeerverslag te lezen is. Iedereen succes met deze uitdagende, kansrijke groep (1-)2-3!

  2. Aafke Bouwman Aafke Bouwman - 1 juli 2016

    Dank voor je reactie. Er is volop informatie te vinden over een combinatiegroep 2-3. De combinatiegroep 1-3 is een ander verhaal, gezien de combinatie van hele jonge kleuters en kinderen die op een formeler niveau leren. Daar horen we graag reacties op. Ik ga je afstudeerverslag de komende week lezen.

  3. Mariëtte van Gisteren Mariëtte van Gisteren - 5 juli 2016

    Interessant artikel waar ik een aantal heel bruikbare tips uit heb kunnen halen. Is er ook informatie voorhanden over een combinatie van groep 3 en 4 in het SBO? Door krimp starten wij volgend jaar met zo'n groep. Voor de kinderen in groep 4 is het aanvankelijk leesproces nog niet afgerond en voor de kinderen in groep 3 gaat dit intensieve leerproces starten. Vraagt dus veel van de leerkrachten! Vandaar bovenstaande vraag.

  4. Jessica Jessica - 15 oktober 2016

    Bij mij op school werken we sinds dit jaar met het dakpan systeem. Dus wij hebben groep 1/2 en 2/3. Op vaste werktijden kunnen alle kinderen in het cluster gemixt werken. (3 stamgroep en een gezamenlijke ruimte) door elkaar. Ze kiezen om te werken in een ruimte naar keuze. Op dat moment werken groep 1 t/m 3 gemixt. Alle ruimte zijn (worden) ingericht voor alle drie de groep. We zitten hiermee nog in de startfase.

  5. ger ger - 15 oktober 2016

    Hoi allemaal,

    Ik ben erg benieuwd hoe de organisatie is mbt de zelfredzaamheid van de jonge kleuters, instroom en anderstaligen... Wij hebben dit jaar gekozen voor een 0-1 zodat we jonge leerlingen heel bewust kunnen begeleiden bij spel,routines, zelfredzaamheid etc.

  6. Ellis van Koppen Ellis van Koppen - 26 oktober 2016

    Hallo allemaal, Wij werken al sinds zes jaar met basisgroepen bestaande uit groep 1, 2 en 3. Een bewuste keuze. Jonge kinderen worden geholpen door maatjes. Zo leren de oudere kinderen verantwoording te nemen. Tevens leren ze tijdens kring momenten en tijdens blokuren veel in het spel met elkaar in de hoeken. Ons reken- en leesonderwijs wordt daarnaast aangeboden in clubs. Kinderen gaan naar de clubs waar ze qua ontwikkeling thuis horen. En wanneer ze de stof van een club beheersen stromen ze door naar de volgende club. Dit gebeurt het hele jaar door, want ieder kind heeft zijn eigen ontwikkeling. Kinderen kunnen zich zo op hun eigen tempo ontwikkelen. Ik zou niet meer anders willen!

  7. Cobi Visser Cobi Visser - 11 juli 2017

    Na de zomervakantie 2017 wordt er een nieuw boekje aan de TIBtoolreeks toegevoegd: Combinatiegroep 2/3 Doen! Gericht op de praktijk van de combinatiegroep. Uitgever Instondo B.V. en bij iedere boekhandel te koop. Auteurs: Cobi Visser en Frida Meints.

  8. Jeanet van der Graaf Jeanet van der Graaf - 21 november 2017

    Hallo. Wij gaan vanaf augustus 2017 starten met een 1, 2, 3 combi. Wij zouden graag eens een kijkje nemen bij een school waar dat al gebeurt. Bij wie mogen wij komen kijken?

Plaats een reactie

Over de auteurs

Bouwman Aafke portret kl 0987.jpg

Aafke Bouwman

Aafke is specialist op het gebied van de ontwikkeling en leren van het jonge kind en taalonderwijs in het basisonderwijs en auteur van diverse boeken over taal.

Lammers Bianca kl.jpg

Bianca Lammers

Bianca is adviseur en expert taal- en rekenonderwijs.

Bekijk profiel

De CPS Nieuwsbrief: Gratis inspiratie, kennis en updates

Ontvang 1x in de zes weken de nieuwste blogs met tips en waardevolle kennis, nieuwtjes, artikelen, ebooks en inzichten automatisch in uw mailbox.

Meld mij aan