Sluiten

Zoeken in de website

Wat is het rendement van een studiedag?

Wat is het rendement van een studiedag?

De meeste scholen nemen in het jaarrooster een aantal studiedagen op. Een vraag als ‘Wat zien we daar straks nu in de les van terug’ duikt dan regelmatig op. Een vraag die lastig eenduidig te beantwoorden is, het hangt immers van veel factoren af. Toch is er wel interessant onderzoek naar gedaan en ik maakte van nabij mee hoe het team van Het Johan de Witt Gymnasium in Dordrecht een heel effectieve draai aan de studiedagen wist te geven.

Als trainer word ik regelmatig door scholen benaderd met de vraag of CPS voor de studiedag ook workshops kan verzorgen rond een bepaald thema. De bedoeling is dan meestal dat docenten zich voor een of meerdere workshops naar keuze in kunnen tekenen. 

Thema’s die ik vaak tegenkom zijn dan bijvoorbeeld ‘de 5 rollen van de leraar’, ‘activerende didactiek, coöperatief leren, klassenmanagement en natuurlijk differentiëren of iets uit ons aanbod voor studiedagen. Deze workshops duren tussen de 1 en 2 uur en verlopen vaak in een fijne en constructieve sfeer met veel ruimte om uit te wisselen en om met elkaar te bespreken hoe je de stof van de workshop kunt toepassen in de dagelijkse lespraktijk. 

Onderzoek naar het effect van een training

Na zo’n studiedag is iedereen altijd enthousiast en vol plannen om de komende weken een aantal zaken anders aan te gaan pakken. Helaas vallen we in de hectiek van alledag maar al te vaak weer terug in oude patronen.

In het algemeen onderscheiden we bij trainingen twee verschillende doelen: een kennistransfer en een gedragstransfer. Bij een productgerichte training is een kennistransfer heel belangrijk. Bij trainingen voor onderwijsprofessionals is met name de gedragstransfer heel belangrijk; hoe passen we datgene wat is geleerd nu toe in de les van morgen? 
Joyce en Showers (2002) deden onderzoek naar het effect van verschillende kennisoverdracht- en trainingsvormen. Ze keken ook naar het toepassen van de opgedane kennis en vaardigheden in de dagelijkse lespraktijk.

De tabel laat zien dat de effectiviteit van een training enorm toeneemt als er ruimte is voor oefening en feedback. Maar het laat ook zien hoe lastig het nog blijft om datgen wat is geleerd echt toe te passen in de les. Ons brein vindt veranderen nu eenmaal erg lastig en valt het liefst weer terug in vertrouwde patronen. Joyce en Showers bekeken ook het effect van een training in combinatie met on-the-job coaching. In de tabel is te zien dat juist de combinatie van training én coaching voor een enorme toename zorgt van het rendement van een training. Een studiedag zonder concreet georganiseerde opvolging blijkt - afgezien van een teambuildend aspect- dan ook maar weinig rendement op te leveren.

Dat wil natuurlijk niemand

Een studiedag met weinig rendement, dat wil natuurlijk niemand. Studiedagen worden juist georganiseerd om nieuwe inzichten en gereedschappen te bieden die het onderwijs verbeteren en zijn een drive voor een ieder die zich wil ontwikkelen. In evaluaties van mijn eigen trainingen lees ik regelmatig terug dat deelnemers graag meer tijd willen om voor hun eigen lessen toepassingen te ontwerpen van hetgeen ze in de workshop hebben geleerd. De studiedag zelf biedt daar meestal onvoldoende ruimte voor.

Wat zouden we anders kunnen doen?

Een mooi voorbeeld van hoe dat anders zou kunnen maakte ik mee op Het Johan de Witt Gymnasium in Dordrecht. In september 2015 nodigde deze school ons uit om vier workshops te verzorgen. Het hoofdthema was ‘Motiveren van leerlingen’. De workshops werden  door de deelnemers als zeer zinvol gewaardeerd. Toen in februari dit jaar een tweede studiedag werd gepland, gaf het team aan geen nieuwe input te willen, maar de dag te willen gebruiken om de inhoud van de eerdere workshops uit te werken in concrete lessen die ze konden geven. Op deze lessen wilde men graag feedback van de trainers. De middag kenmerkte zich door een ontwikkelingsgerichte sfeer, waarbij ook veel samen aan lessen werd gewerkt. Het team sprak ook af collegiaal bij elkaar op lesbezoek te gaan om elkaar zo nog meer feedback te kunnen geven.

Uit het onderzoek van Joyce en Showers weten we dat deze werkwijze een effectieve manier is om het rendement van de studiedag enorm te verhogen. Het team had in ieder geval het voldane gevoel echt iets bereikt te hebben. Ik wens ze nog veel meer van dit soort mooie initiatieven toe!

Plaats een reactie

Over de auteur

Carel van der Burg.jpg

Carel van der Burg

Carel is adviseur bij CPS en traint o.a. scholen en teams bij het ontwikkelen van een taalrijke didactiek in de lessen.

Bekijk profiel

De CPS Nieuwsbrief: Gratis inspiratie, kennis en updates

Ontvang 1x in de zes weken de nieuwste blogs met tips en waardevolle kennis, nieuwtjes, artikelen, ebooks en inzichten automatisch in uw mailbox.

Meld mij aan