Sluiten

Zoeken in de website

Schrijfonderwijs saai en tijdrovend? Mooi niet!

Schrijfonderwijs saai en tijdrovend? Mooi niet!

Afgelopen weken stond het schrijfonderwijs weer volop in het nieuws. “Schrijfvaardigheid van kinderen holt achteruit”, “Leerlingen schrijven slecht door gebrekkige lesmethoden”, “Scripties en tentamens vol taalfouten”, “Kinderen kunnen steeds minder goed schrijven”. Het is zomaar een greep uit de krantenkoppen. Al jaren staat het schrijfonderwijs met enige regelmaat op een vergelijkbare, negatieve manier in de schijnwerpers. Waardoor komt dat toch, of beter, is het terecht?

Waarom schrijven zo belangrijk is

Helaas is het schrijfonderwijs in alle onderwijssectoren nog steeds een ondergeschoven kindje. Veel leraren vinden het schrijfonderwijs bijna even vervelend als de gemiddelde leerling. Het lukt hen niet om leerlingen te motiveren en ze hebben het idee dat schrijfonderwijs te veel tijd opslokt.
De geringe aandacht voor schrijfonderwijs is om verschillende redenen onterecht en jammer:

  • Schrijven stimuleert de kennisverwerving en –verwerking. Ofwel: van het opbouwen en schrijven van een goede tekst word je slimmer.
  • Schrijven is een heel belangrijke manier om jezelf uit te drukken. Uw leerlingen weten dat als geen ander. Kijk maar eens hoe actief ze zijn op WhatsApp, Facebook, blogs en simulatiegames.
  • In het vervolgonderwijs, op de arbeidsmarkt en in het dagelijks leven kun je niet zonder een goede schrijfvaardigheid.
  • En misschien geen drijfveer, maar toch niet onbelangrijk: de inspectie gaat extra aandacht besteden aan goed schrijfonderwijs en een doorlopende leerlijn schrijven.

Hoe geeft u structuur aan een schrijfles?

Veel leraren vinden het lastig om de schrijfles te structureren. Een didactisch schrijfmodel kan dan uitkomst bieden. U kunt zo’n model zelf of samen met collega’s bedenken. Wij werken zelf veel met het vijffasenmodel. Dit model biedt volop mogelijkheden voor samenwerkend leren. Dat bespaart u veel tijd, het schrijfonderwijs wordt aantrekkelijker, de leerlingen zijn actief aan de slag en worden er betere schrijvers van.

In vijf stappen een goed schrijfproduct

Wat het vijffasenmodel vooral waardevol maakt: de focus ligt primair op het schrijfproces en niet op het eindproduct. De leerlingen leren hoe ze een schrijftaak kunnen oppakken zonder zich blind te hoeven staren op het eindresultaat. Want door dat laatste blokkeren zij juist. Door met dit model te werken voelen leerlingen zich competenter, ontdekken dat schrijven leuk is en leveren onderaan de streep betere teksten af.
Het vijffasenmodel ziet er als volgt uit.

  • Fase 1: activeer de voorkennis
      
  • Fase 2: geef een duidelijke instructie van de schrijfopdracht
    Werk met een format voor de tekst die leerlingen moeten schrijven. U kunt hen zelf betrekken bij het opstellen van dit format. Zo leren zij meteen dat elk schrijfproduct zijn eigen aandachtspunten en format heeft en het zal u veel tijd besparen bij het nakijken.
    Geef uitleg over de stappen in het schrijfproces: bouwplan maken, schrijven, feedback en revisie, afstand nemen, laatste puntjes op de i.
       
  • Fase 3: het schrijven zelf
    Schrijven is erg persoonlijk en er is dus ook niet één voorkeursaanpak. Zeker voor chaotische leerlingen is het goed om een bouwplan te maken. In deze fase kunnen leerlingen prima samenwerken en van elkaar leren. Ze kunnen bijvoorbeeld elkaars bouwplan of tekst lezen en feedback geven over opbouw en duidelijkheid. U kunt duo’s ook samen een tekst laten schrijven. Dat dwingt hen om in gesprek te gaan over het schrijven en over de tekst. Met Google Drive is dit eenvoudig te organiseren.

  • Fase 4: feedback geven en revisie
    Aan de hand van concrete feedback gaan de leerlingen hun schrijfproduct bijwerken. Ook in deze fase zijn er volop mogelijkheden voor samenwerkend leren. Leerlingen kunnen bijvoorbeeld in duo’s elkaars werk nakijken en het liefst ook feedback geven. Het eerder genoemde format kan daarbij een bruikbare leidraad zijn. U kunt ook groepjes maken, waarbij het ene groepje op spelling let, het volgende groepje op structuur, enzovoort.

  • Fase 5: puntjes op de i
    Leer uw leerlingen om een tekst nooit dezelfde dag in te leveren. Na een paar dagen kijk je met een frisse blik naar de woordkeuze en toegankelijkheid van de tekst. Dat helpt bij de fine-tuning.
    Pas in allerlaatste instantie controleren leerlingen hun werk zorgvuldig op spelling en grammatica. Daardoor hoeft hen dat tijdens het schrijven niet in de weg te zitten. U zal merken dat het schrijfplezier daardoor toeneemt en de kwaliteit van hun teksten verbetert.

Betekenisvolle onderwerpen vinden voor de schrijfles

Zo, nu heeft u een mooie structuur voor uw schrijfles. Maar waarover gaan de leerlingen dan schrijven? Het kiezen van een geschikt onderwerp hoeft helemaal niet lastig te zijn. Twee tips bij het vinden van betekenisvolle onderwerpen:

  • Zoek samen met uw leerlingen naar interessante en betekenisvolle onderwerpen uit de actualiteit. Keus genoeg! Op die manier houdt u hen betrokken bij de les.
  • Leg de link met andere vakken. In veel vakken komen onderwerpen aan bod die zich uitstekend lenen voor een schrijfopdracht. Zo snijdt voor de leerlingen het mes aan twee kanten: zij verdiepen zich in een onderwerp en doen ondertussen schrijfervaring op.

Maak ze trots

Het helpt om het schrijfonderwijs een vaste plek te geven op het taalrooster. Om te waarborgen dat alle facetten van het schrijfonderwijs aan bod komen, is de doorlopende leerlijn behulpzaam. Schroom niet om leerlingen expliciet te betrekken bij deze leerlijn, zodat zij zien wat ze leren en trots kunnen zijn op hun vorderingen.

Meer weten over het vijffasenmodel?

In dat geval is het boek Teksten in de maak een echte aanrader. Als preview kunt u hoofdstuk 5 alvast lezen. Mocht u als school ondersteuning willen bij het opzetten van het schrijfonderwijs, neem dan gerust contact met ons op.

Plaats een reactie

Over de auteurs

Els Loman 2017.jpg

Els Loman

Els Loman is adviseur bij CPS. Haar expertise ligt op het gebied van schoolontwikkeling, taalbeleid en didactiek.

Bekijk profiel
Linda Geerlings vk.jpg

Linda Geerlings

Linda Geerlings is adviseur bij CPS en gespecialiseerd in taalonderwijs, differentiatie en examens.

Bekijk profiel

De CPS Nieuwsbrief: Gratis inspiratie, kennis en updates

Ontvang 1x in de zes weken de nieuwste blogs met tips en waardevolle kennis, nieuwtjes, artikelen, ebooks en inzichten automatisch in uw mailbox.

Meld mij aan