Zoeken in de website

Open/sluit dit paneel

CPS Blogs

 Lees ook onze andere  blogs

Hoe zet ik Lesson Study op in zes stappen?

Hoe zet ik Lesson Study op in zes stappen?

30 januari 2017 - door Henk Logtenberg - 0 reacties

Lesson Study wordt in hoog tempo populair. Dat komt natuurlijk vooral omdat leraren zelf enthousiast worden van deze vorm van teamleren. Samenwerken, om zo betere lessen neer te zetten, brengt werkplezier en biedt veel mogelijkheden om tegelijkertijd het eigen kennis- en vakdidactisch repertoire uit te breiden en tegelijkertijd te werken aan de eigen professionalisering. Om een Lesson Study-cyclus op te kunnen zetten zijn zes stappen nodig die ik kort zal toelichten.

De stappen bij een Lesson Study

Praktisch gezien is Lesson Study samen een les voorbereiden, deze uitvoeren en daarna samen nabespreken en weer aanpassen. Maar het opzetten en afronden van een Lesson Study-cyclus vraagt natuurlijk ook aandacht, daarom kun je zeggen dat een Lesson Study-cyclus uit zes verschillende stappen bestaat:
Stap 1: samenstellen Lesson Study-team
Stap 2: onderzoek en voorbereiding
Stap 3: samen de les ontwerpen
Stap 4: uitvoering van de les door één collega
Stap 5: de les nabespreken
Stap 6: kennisdeling

Stap 1: het samenstellen van het Lesson Study-team

Een Lesson Study-team moet slagvaardig en gevarieerd zijn. Maak daarom een team van bijvoorbeeld twee of drie leraren, een mt-lid en een ib’er of zorgcoördinator. Wat je leert neem je mee in alle vakken. In het team zitten daarom bij voorkeur leraren met verschillende expertises en ook een mix van beginnende en ervaren leraren werkt in de praktijk heel goed. Zo neemt ieder zijn eigen expertise en ideeën mee en daardoor kunnen de teamleden veel van elkaar leren.

Maar wat misschien wel het belangrijkste is: zorg dat het Lesson Study-team uit enthousiaste mensen bestaat, die open staan voor iets nieuws en een onderzoekende houding hebben. Kortom: echte out-of-the-box denkers.

Het is handig als het team ook een procesbegeleider en een vakinhoudelijke expert heeft. Zij kunnen een rol spelen in de voorbereiding, planning en inhoud. Deze rollen kunnen worden ingevuld door collega’s uit het team of door externen. Belangrijk is om de rollen concreet te benoemen en toe te wijzen.

Stap 2: onderzoek en voorbereiding

Kies het onderwerp voor de onderzoeksles met zorg. Bijvoorbeeld een onderwerp:

  • waar leerlingen moeite mee hebben
  • dat (relatief) nieuw is in het curriculum
  • dat collega’s lastig vinden om te geven
  • waarvan u wilt weten hoe leerlingen leren.

Soms is over een bepaalde vraag al veel vakinhoudelijke en vakdidactische kennis voorhanden. Maak daar gebruik van en ga niet het wiel opnieuw uitvinden.

Stap 3: samen de les ontwerpen

Bij het ontwerpen van de les denkt het team onder andere na over:

  • het lesdoel
  • de uitleg/instructie
  • het gebruik van ondersteunende materialen en leermiddelen
  • werkvormen die ingezet kunnen worden.

De bedoeling is dat deze zo goed mogelijk worden afgestemd op de verschillen tussen de leerlingen. Vertrekpunt hierbij is, dat de teamleden anticiperen op de te verwachten inhoudelijke reacties van de leerlingen en hier de inhoudelijke lesinterventies op afstemmen. Er worden dus heel bewuste keuzes gemaakt.

Voor een Lesson Study-cyclus is het het beste om een les te ontwerpen die leerlingen actief aan de slag zet. Dan levert de lesobservatie namelijk de meeste informatie op.

Stap 4: uitvoering van de les door één collega

De ontworpen les wordt gegeven in de praktijk. Eén van de teamleden gaat de les geven, de andere teamleden gaan de les observeren en maken hierbij aantekeningen. Bij voorkeur zijn zoveel mogelijk teamleden aanwezig. In de praktijk is het nog wel eens lastig om dat te organiseren, het maken van video-opnames kan dan een handige aanvulling zijn. De observanten letten vooral op de inhoudelijke reacties van de leerlingen op de keuzes die de voorbereidingsgroep gemaakt heeft. Het kan handig zijn om na afloop enkele leerlingen wat vragen te stellen of leerlingproducten te analyseren. Hoe meer materiaal er in de nabespreking ingebracht kan worden, hoe rijker die zal zijn.

“Het observeren lijkt misschien een beetje eng, maar je wordt absoluut niet beoordeeld op je docentschap. Het gaat echt over de leerlingen: doen zij wat we van tevoren met elkaar hebben bedacht?
Docent voortgezet onderwijs

Stap 5: de les nabespreken

Nadat de les gegeven is, kunnen we hem gaan nabespreken in het team. We kijken terug op de inhoudelijke keuzes die de voorbereidingsgroep gemaakt heeft en die de leraar heeft uitgevoerd. Wat ging goed, wat heeft ons verbaasd, wat hebben we bij de voorbereiding over het hoofd gezien? Wat betekent dit voor de vervolglessen? Uitgangspunt is en blijft het gedrag dat we bij leerlingen zien. Het gedrag van degene die de onderzoeksles heeft gegeven speelt geen enkele rol. Dat maakt het ook tot een veilige manier van leren voor de teamleden zelf.

Aanvankelijk werd gedacht dat de nabespreking moest resulteren in een verbeterde versie van de les. Zeg maar een onderzoeksles 2.0 en die werd dan opnieuw gegeven. Inmiddels weten we beter: een extra revisie van de onderzoeksles en een tweede observatie levert onvoldoende op. U mag die stap dus overslaan.

Stap 6: kennisdeling

Als alle stappen doorlopen zijn heeft het team samen een effectieve les ontworpen. Toch is dat niet de belangrijkste opbrengst van een Lesson Study-cyclus. Deze methodiek verheldert hoe uw leerlingen leren en hoe ze het beste begeleid kunnen worden. Die inzichten zijn ook bruikbaar in andere lessen en bij andere vakken. De kennisdeling met alle collega’s is dus een heel belangrijke stap bij Lesson Study.

Ik vind het geweldig om elke keer weer te zien hoe Lesson Study leraren terugbrengt naar de roots van hun beroep: lesgeven aan leerlingen waaraan ze iets willen leren. In mijn visie is de grootste winst van Lesson Study misschien nog wel dat het leraren een structuur biedt om meer samen te werken en tegelijkertijd te werken aan de eigen professionalisering. Het is precies dit enthousiasme dat goed terug is te zien in dit leuke filmpje over Lesson Study op leraar24.
  

Als adviseur helpt Henk scholen om zelf Lesson Study op te zetten of scholen die advies willen hebben of deze methodiek wel bij ze past. Henk schreef ook het boek Lesson Study als effectieve vorm van teamleren.

   

Deel dit bericht

Reacties

Plaats een reactie

Italic en bold

*Dit is italic*, en _dit ook_.
**Dit is bold**, en __dit ook__.

Links

Dit is een link naar [Procurios](http://www.procurios.nl).

Lijsten

Een lijst met bullets kan worden gemaakt met:
- Min-tekens,
+ Plus-tekens,
* Of een asterisk.

Een genummerde lijst kan worden gemaakt met:
1. Lijst-item nummer 1.
2. Lijst-item nummer 2.

Quote

Onderstaande tekst vormt een quote:
> Dit is de eerste regel.
> Dit is de tweede regel.

Code

Er kan een blok met code worden geplaatst. Door voor de tekst vier spaties te plaatsen, ontstaat een code-block.

(c) 2017 CPS Onderwijsontwikkeling en advies