Sluiten

Zoeken in de website

Gek van modelen

Gek van modelen

Het is een fantastisch moment als een baby voorzichtig zijn eerste stapjes probeert te zetten. Maar waarom doet zo’n kleine spruit dat eigenlijk? Want laten we wel zijn, het is vaak niet echt nodig. Vader en moeder zijn best bereid om hun schatje te dragen.

Goed voorbeeld doet volgen

Een van de belangrijkste redenen zijn wij, volwassenen. Onze kleintjes willen op ons lijken. Wij lopen, dus willen zij dat ook. Bij volwassenen is het niet anders – we doen na wat we anderen zien doen. Bij een voetbalwedstrijd maken onze spieren onbewust dezelfde bewegingen als de spelers op het veld, als iemand naar ons glimlacht lachen we automatisch terug.

Wetenschappers aan de universiteit van Parma hebben ontdekt dat zogenoemde spiegelneuronen verantwoordelijk zijn voor dit mechanisme. Deze spiegelneuronen ‘vuren’ als we een ander iets zien doen. Daardoor doen we de ander automatisch na, in gedachten en in het echt.

Geweldige kans voor het onderwijs

Als we lezen, schrijven of rekenen, gebeurt er iets in ons hoofd. Voor anderen is dat denkproces niet waarneembaar. Hun spiegelneuronen worden dus niet geactiveerd. Door hardop te denken en te vertellen over de denkstappen die je zet, worden de spiegelneuronen van anderen wél geactiveerd. Bijvoorbeeld van je leerlingen. Zij gaan automatisch dezelfde denkstappen zetten. Dat hardop denken noemen we modelen.

Opeens sta ‘ik’ centraal

In de tijd waarin ik zelf nog lesgaf, was modeling nog onbekend terrein. Tijdens mijn opleiding had ik leren uitleggen; ik vertelde de klas wat ze moest doen. (“Zo moet jij het doen.”) Bij modelen leerde ik om ‘ik’ te zeggen. (“Ik zie deze opgave, ik herken dit, ik weet al dat, ik zie dat de volgende stap is, ik controleer het.”) Dit hardop denken is erg krachtig omdat leerlingen dankzij hun spiegelneuronen automatisch meedoen. Niet voor niets is er zoveel belangstelling voor de trainingen waarin we hieraan aandacht besteden. Teams willen zich dit graag eigen maken.

Je kunt ook overdrijven

Dat is geweldig, maar toch word ik soms gek van het modelen als ik voor een lesobservatie achter in de klas zit. En de kinderen ook, ze haken zichtbaar af. Als ik dat met de betreffende leerkracht bespreek, blijkt dikwijls dat deze met opzet lang en frequent modelt. Dat gebeurt vooral als de leerkracht het idee heeft dat het ‘nog niet overkomt’. Waar gaat het dan mis?

Goed beslagen ten ijs

Ik vergelijk modelen met het ritje van mijn huis naar het werk. Het rijden zelf is super gemakkelijk, maar als ik het iemand anders moet uitleggen, heb ik handen en voeten nodig. Dan praat ik met veel vergissingen en als ik pech heb, krijg ik de reactie: “Oh, op de fiets! Ik dacht al, met de auto?”

Het is dus een hele kunst om hardop de denkstappen te verwoorden van handelingen die je normaal als vanzelf, automatisch doet. Zorg ervoor dat je de denkstappen op je netvlies hebt en dat je ze kort, vlot en vloeiend kunt verwoorden. Dat gaat niet vanzelf, het vraagt oefening én voorbereiding. Ga hier niet aan voorbij. Want als jij je denkstappen zelf niet helder hebt, ga je steeds meer woorden en tijd gebruiken en raak je gegarandeerd de aandacht van je klas kwijt. Daarmee schiet je – al je inspanningen ten spijt - je doel voorbij.

Geen herhaling van zetten

Een geruststellende gedachte: je hoeft echt niet steeds de hele denkroute te modelen. Model gerust alleen het nieuwe stukje, het nieuwe lesdoel. De rest is voor je leerlingen immers bekend terrein. Als je te veel de bekende weg modelt, wordt je klas net als een peuter die zich los probeert te wurmen uit je armen en het zelf wil doen. Ook jouw klas denkt dan: “Ik heb het wel gezien, nu wil ik het zelf doen!”

Heb je zelf ervaring met modeling en heb je tips? Ik hoor ze graag! 

Plaats een reactie

Over de auteur

Hogeboom Boudewijn portret kl  8496.jpg

Boudewijn Hogeboom

Boudewijn is adviseur bij CPS en expert schoolverbetering en schoolontwikkeling in het basisonderwijs.

Bekijk profiel

Gratis inspiratie, kennis en updates

Ontvang elke maand de nieuwste blogs met tips en waardevolle kennis, nieuwtjes, artikelen, ebooks en inzichten automatisch in uw mailbox.

Meld mij aan