Sluiten

Zoeken in de website

Persoonlijkheid voorspelt succes?

Persoonlijkheid voorspelt succes?

Ruim twee jaar geleden las ik in dagblad Trouw een artikel met de kop ‘Persoonlijkheid voorspelt succes’. Kern van het verhaal was dat IQ weliswaar belangrijk is voor succes, maar persoonlijkheid een veel betere voorspeller ervan is. Daarmee kom je op de interessante vraag: Welke leerling maakt de meeste kans op maatschappelijk succes: de slimste of de sociaalste?

In mijn presentaties over persoonlijk leiderschap roept deze vraag steevast discussie op. En terwijl die discussie tot op de dag van vandaag voortleeft, zien we in het onderwijs een toenemende interesse voor de ontwikkeling van het EQ en het SQ. Waarbij de SQ (spirituele intelligentie) wordt gedefinieerd als de verbinding tussen het IQ en EQ. 

Deze verbinding is gebaseerd op de intelligentie waarmee we problemen in ons leven aanpakken die betrekking hebben op waarden, en waarmee we ons leven in een bredere en meer zingevende context kunnen plaatsen. Waar komt deze interesse vandaan en welke vragen zouden we ons moeten stellen wanneer we als school daar concreet inhoud aan willen geven? 

Waar komt de toenemende interesse voor het EQ & SQ vandaan?

Laat ik met de eerste vraag beginnen. De toenemende interesse komt mijns inziens voort uit twee ontwikkelingen. Enerzijds zijn scholen zich meer bewust van hun veranderende pedagogische rol in de dynamische maatschappij waarin onze leerlingen opgroeien. Anderzijds wordt hierin van hen vanuit de maatschappij en ketenpartners ook steeds meer gevraagd. Zo zijn scholen sinds februari 2006 wettelijk verplicht een bijdrage te leveren aan actief burgerschap en sociale integratie. Daarnaast is sinds augustus 2015 de wet Veiligheid op School ingetreden en hebben scholen te maken met het veranderende toezichtkader van de inspectie op het gebied van sociale veiligheid. 

De weg naar een duurzame en sociale samenleving

Ook internationaal gezien lijkt het er steeds sterker op dat het onderwijs een duidelijke taak op zich neemt, op weg naar een duurzame en sociale samenleving. Begin 2016 vond in Parijs bijvoorbeeld een internationaal symposium plaats, onder de vlag van UNESCO, over onderwijsbeleid. Zo’n 250 internationale experts waren daarbij vertegenwoordigd. De centrale vraag was hoe de wereld in 2030 het nieuwe Duurzame Ontwikkelingsdoel voor Onderwijs (SDG4) kan bereiken. Men was het erover eens dat er drie grote uitdagingen liggen voor het onderwijs, namelijk:

  1. aandacht voor aansprekende leerresultaten;
  2. het werken aan lifeskills;
  3. en de overdracht van waarden en normen.

Het is aan scholen om hierin hun eigen keuzes te maken.

De praktijk laat zien dat op veel scholen één van bovenstaande aspecten een centrale rol inneemt. Zo zijn er scholen die vooral de nadruk leggen op excellentie in resultaten (de Onderwijsraad kaartte vorig jaar nog aan dat er meer is dan toetsen), scholen die de 21eeuwse vaardigheden als speerpunt zien en scholen die juist het meeste belang hechten aan het overbrengen van waarden en normen.            

De focus op één van de aspecten zet de tijd om te kunnen werken aan de andere uitdagingen onder druk. Soms wordt dat opgelost met een tijdelijk project of programma, al zitten daar de nodige nadelen aan. Het levert extra werkdruk (wéér iets erbij) en hou maar eens de aandacht voor het thema vast als het project is afgerond.

Vormgeven aan welzijnsontwikkeling

Het zou mooi zijn wanneer scholen erin zouden slagen een combinatie te maken van deze drie componenten en daarbij het paradigma van ‘de leerling die centraal staat’ voorop stellen. 

Op zoek naar het antwoord op de 2e vraag “Is de wereld maakbaar?”, helpt wellicht een ander paradigma. Namelijk het paradigma dat ‘de wereld weliswaar niet maakbaar is, maar dat wij echter wel onze leerlingen het adaptieve vermogen kunnen aanleren dat hen in staat stelt om de uitdagingen van de toekomst met zelfvertrouwen aan te gaan’. Als we dat willen vanuit de overtuiging dat de leerling invloed heeft op het eigen welzijn en een actieve bijdrage levert aan het welzijn van anderen, dan vraagt dat van de leerlingen dat zij weten wie zij zelf zijn, wat hen drijft en inspireert en wat hun rol in de samenleving is. Dit leidt tot leerlingen die op basis daarvan verantwoorde keuzes leren maken en op die manier hun persoonlijkheid ontwikkelen. Leerlingen die bovendien oog hebben voor de ander en de waarde inzien van onderlinge verschillen. Omdat ze met die verschillen elkaar kunnen aanvullen, het wederzijds begrip en vertrouwen kunnen vergroten en kunnen komen tot gezamenlijke resultaten. 

Vormgeven vanuit eigen visie

Of u deze visie deelt of niet, het hebben van een visie en het redeneren vanuit uw eigen waarden en drijfveren maakt het mogelijk om de welzijnsontwikkeling van uw leerlingen handen en voeten te geven. Daarbij nodig ik u van harte uit om antwoord te geven op vragen als “Waarom wil ik dit?”, “Door welke bril kijk ik?” en “Welke dieper liggende waarden drijven ons?”

Als u vanuit uw eigen visie inhoud geeft aan de welzijnsontwikkeling van uw leerlingen, komt u vanzelf tot de juiste keuze en vindt u de pedagogische lijn die past bij uw school. Daarnaast is er een gerede kans dat u dan ook het antwoord zult vinden op de vraag of persoonlijkheid inderdaad succes voorspelt. 

Reacties

  1. Anne Anne - 5 september 2017

    Mooi stuk Jaap. Interessant om te lezen en mooi om te kunnen gebruiken!

  2. Annemieke Annemieke - 6 september 2017

    Mooie uitdaging: het combineren van de drie genoemde componenten!
    Daarnaast denk ik dat inhoud geven aan welzijnsontwikkeling ook vooral 'zelf het goede voorbeeld geven' is. Leg kinderen (en collega's :) ) uit waarom je bepaalde keuzes maakt en hoe je kijkt!

  3. Linda Linda - 6 september 2017

    Mooi, hoopvolle blog op de grens van 'dat wat wel door ons te beinvloeden is '....

Plaats een reactie

Over de auteur

Jaap ter Steege website.png

Jaap ter Steege

Jaap is adviseur en trainer bij CPS in de 7 gewoonten en begeleidt scholen die met de 7 gewoonten het persoonlijk leiderschap van leerlingen en leraren willen vergroten.

Bekijk profiel

De CPS Nieuwsbrief: Gratis inspiratie, kennis en updates

Ontvang 1x in de zes weken de nieuwste blogs met tips en waardevolle kennis, nieuwtjes, artikelen, ebooks en inzichten automatisch in uw mailbox.

Meld mij aan