Sluiten

Zoeken in de website

Waarom begrijpend lezen al in de onderbouw begint

Waarom begrijpend lezen al in de onderbouw begint

Afgelopen woensdag ging de Kinderboekenweek van start. Een prachtige gelegenheid om door de hele school heen (voor) te lezen en te praten over boeken. En al lijkt een verhalende tekstsoort voor de hand te liggen, denk vooral eens aan meer informatieve teksten. Wie verhalend én informatief koppelt, legt namelijk een krachtige basis voor het begrijpend lezen in de midden- en bovenbouw. Ik zal dat eens toelichten.

Dezelfde vaardigheden

Door te luisteren naar een tekst leren kinderen om er betekenis aan te verlenen. De leerkracht structureert de tekst door hardop te denken, illustraties te benutten en de kinderen actief te betrekken. Zo breiden de kinderen tijdens het luisteren hun kennis uit en verbinden ze nieuwe informatie aan wat ze al weten. Begrijpend luisteren en begrijpend lezen doen een beroep op dezelfde denk- en leervaardigheden. Leerlingen die hier op jonge leeftijd ervaring mee opdoen, profiteren daar enorm van als ze later zelf teksten gaan lezen. Begrijpend lezen start dus niet pas in groep 4 (evenmin als begrijpend luisteren stopt in groep 4).

Hardop denkend voorlezen

De meeste onderbouwleerkrachten zijn keien in voorlezen. Hardop denkend voorlezen is voor hen routine; onbekende begrippen uitleggen, ingewikkelde passages toelichten… Zij doen er alles aan om hun luisterende leerlingen te helpen om aan de inhoud van de tekst betekenis te verlenen; waardoor nieuwe kennis kan ontstaan.

Informatieve teksten zijn een waardevolle aanvulling op de verhalende teksten die vooral gebruikt worden. Waarom? Informatieve teksten bieden leerlingen meer verdieping in kennis over mens en wereld, een grotere uitbreiding van woordenschat en meer informatie over tekstkenmerken en tekststructuren.

In het kader van het thema van de Kinderboekenweek ‘Gruwelijk Eng’ geef ik hiervan graag een voorbeeld. Ik bedenk me dan wat er voor kinderen nog meer eng zou kunnen zijn, behalve een krokodil onder hun bed. Misschien wel een haai? Ook niet een van de meest aantrekkelijke dieren.

Natuurlijk spreekt de illustratie uit het boekje ‘Grote Beesten - Haai’ (Turnbull, S. 2015) al tot de verbeelding, maar ik denk ook hardop na over de vormgeving van de letters waardoor de haai nóg enger wordt: waarom heeft de schrijver dit zo gedaan???? Vergelijk het eens met de illustratie en de tekst van een ander prentenboek. De dialoog die u voert met de leerlingen over de overeenkomsten en de verschillen maken het verschil waar het gaat om het uitdagen van het denken van de kinderen.

Door het voorlezen van verhalende én informatieve teksten geven onderbouwleerkrachten een krachtige impuls aan de kennis van de wereld en de woordenschatontwikkeling. Midden- en bovenbouwleerkrachten kunnen voortbouwen op deze stevige basis die door hun onderbouwcollega’s is gelegd.

Schoolleider als verbinder

Als schoolleider bent u in de positie om deze belangrijke afstemming tussen onder- en bovenbouw te bevorderen. Door deze afstemming ontstaat een doorgaande leerlijn. Deze begint met het luisteren naar allerlei teksten in de onderbouw en wordt vervolgens in alle groepen doorgezet.

Het is zaak dat alle leerkrachten de denkvaardigheden aanbieden en de leerlingen er gericht mee laten oefenen. Zo leren de leerlingen om met zelfvertrouwen te gaan denken over wat ze zien, horen en lezen. Ze zullen deze denkvaardigheden steeds zelfstandiger gaan toepassen bij het lezen en begrijpen van teksten. En dat is exact wat we willen, want begrijpend lezen is een van de meest essentiële vaardigheden in hun hele schoolloopbaan – het is hét voertuig voor kennisvergaring en leren.


Als het gaat om begrijpend lezen kan er aan veel knoppen worden gedraaid, en dat gebeurt dan ook. Maar wat nu als het niet de verbetering oplevert die u hoopt?
Inspirerend e-book voor schoolleiders en leerkrachten die op zoek zijn naar antwoorden waarom hun interventies niet het beoogde succes hebben. Download e-book


 

Plaats een reactie

Over de auteur

Mortel Karin van de  portret kl 5938.jpg

Karin van de Mortel

Karin is specialist op het gebied van taal- en leesonderwijs en auteur van diverse boeken over taal.

Bekijk profiel

Gratis inspiratie, kennis en updates

Ontvang 1x in de zes weken de nieuwste blogs met tips en waardevolle kennis, nieuwtjes, artikelen, ebooks en inzichten automatisch in uw mailbox.

Meld mij aan