Sluiten

Zoeken in de website

Teamleren met Lesson Study

Teamleren met Lesson Study

Meester Wim van basisschool de Boschuil in Eindhoven komt 's morgens om kwart over acht de personeelskamer binnen. Hij heeft een boodschappenkratje met vijf taarten bij zich, want het is Lesson Study Day. De taarten zijn niet bedoeld als traktatie, maar komen in vervolglessen straks in de klas van pas. Drie leerkrachten van de onder-, midden- en bovenbouw hebben elk een onderzoeksles voorbereid en collega's komen observeren. Meester Wim zit in de voorbereidingsgroep van de bovenbouw. Na schooltijd is er in iedere bouw een nabespreking van de onderzoeksles. De Boschuil maakt zich dus op voor een pittige dag teamleren.

Wat is Lesson Study?

Lesson Study (LS) is een aanpak die zijn oorsprong vindt in Japan. Daar is het ingebed in het totale onderwijssysteem. Crux van de methode is dat een groep leraren een professionele leergemeenschap vormt die zich over een bepaald vraagstuk buigt. De deelnemers verzamelen kennis over bijvoorbeeld effectieve leeslessen en wisselen deze met elkaar uit.

De LS-cyclus bestaat uit zes stappen: een onderwerp selecteren en doelen stellen, het lesplan voorbereiden en de data-analyse bepalen, het lesplan ontwerpen, de onderzoeksles uitvoeren terwijl collega's meekijken, de les gezamenlijk nabespreken, en kennis delen. Vervolgens wordt de les aangepast en opnieuw gegeven of trekt het team gezamenlijk meer algemene conclusies. De laatste stap is toegevoegd nadat uit onderzoek bleek dat de focus te veel bleef liggen op de perfecte les en leraren daardoor te weinig toekwamen aan kennisdeling.

Drie keer per jaar

De Boschuil doorloopt drie keer per schooljaar een LS-cyclus in elk van de drie bouwen. Afwijkend van het gebruikelijke LS-model is dat in Eindhoven elke cyclus uit één onderzoeksles bestaat en dat per bouw een externe deskundige de voorbereiding, uitvoering en nabespreking van de onderzoeksles leidt. Voor, tijdens en na de cycli zijn er bijeenkomsten van een zogenoemde regiegroep. Hierin zitten directieleden, een ib'er, de leraren die lessen ontwikkelen voor LS, vertegenwoordigers van de bouwen, en de externe procesbegeleider/inhoudsdeskundige. Samen zorgen zij ervoor dat de ervaringen en kennis uit LS in de hele school terechtkomen.

Breuken met taart 

Meester Wim neemt zijn taarten mee naar een onderzoeksles rekenen in de bovenbouw. Een van de moeilijkste onderwerpen in groep 7 en 8 is het delen van een breuk door een heel getal. In de voorbereiding hebben de leraren zich het hoofd gebroken over de rol van het wijdverspreide algoritme bij breuken: 'delen door is vermenigvuldigen met het omgekeerde'. Hoe kunnen ze dit voor de leerlingen concreet uitbeelden, zodat die begrijpen wat ze aan het doen zijn? Meester Wim laat daarom de vijf taarten verdelen door groepjes leerlingen. Bij de nabespreking van de les halen de teamleden van de bovenbouw feedback op bij de voorbereidingsgroep. Wat viel hun op? De groep blijkt verrast dat zoveel leerlingen aan het 'droog snijden' en tekenen waren om het vraagstuk op te lossen. Er wordt onderling flink gediscussieerd over de verschillende niveaus van handelen: rekenen, tekenen, 'droog snijden' en dan echt snijden. Op basis van de feedback spreekt de bovenbouw af om in de vervolglessen bij 'delen door is vermenigvuldigen met het omgekeerde' meer stil te staan bij het handelen en tekenen

Uitkomsten verzamelen

Na de LS-cyclus bespreekt de regiegroep de inhoudelijke uitkomsten en ervaringen van alle bouwen. Op basis van de onderzoeksles van meester Wim stelt zij een verbeterde werkwijze voor alle groepen voor: in alle bouwen eerst handelend rekenen en pas daarna het formele rekenen, vanaf groep 6 intensiever differentiëren volgens de referentieniveaus lF en lS, en als leerkracht de vragen zo formuleren dat de leerling echt ervaart dat hij naar een oplossing moet zoeken. Meester Wim en zijn collega's van de andere bouwen spreken af dat zij dit zullen uitproberen in de vervolglessen.

En de LS-les gaat nog verder. De regiegroep adviseert om in alle bouwen te bespreken welke rekeninhouden verdieping moeten krijgen en hoe ze dit willen organiseren. Zouden de lessen uit LS kortom geen consequenties moeten hebben voor het plannen van de leerstof rekenen in de parallelgroepen en voor de manier waarop leerkrachten rekening kunnen houden met de onderwijsbehoeften van de leerlingen?

Lesson Study is met een extra inspanning het vervoermiddel van teamleren geworden. De kennis en ervaring die kleine ontwikkelgroepen hebben opgedaan, heeft zich via de regiegroep verspreid door de hele school.

Dit artikel is eerder verschenen in Didactief, nr. 8 (oktober) 2017. 

Reacties

  1. Wim de Jongh Wim de Jongh - 16 november 2017

    Het was een geweldige ervaring. Ik denk er nog vaak aan terug als ik een les voorbereid. Een extra stapje doet er toe.

Plaats een reactie

Over de auteurs

Henk Logtenberg website.png

Henk Logtenberg

Henk is expert op het gebied van rekenonderwijs en docent aan de Marnix Academie te Utrecht.

Bekijk profiel
Odenthal Linda portret kl 9343.jpg

Linda Odenthal

Linda ondersteunt scholen bij het opzetten en verbeteren van hun kwaliteitszorg door o.a. het professionaliseringsbeleid. Zij is mede-auteur van het boek Lesson Study als effectieve vorm van teamleren.

Bekijk profiel

De CPS Nieuwsbrief: Gratis inspiratie, kennis en updates

Ontvang 1x in de zes weken de nieuwste blogs met tips en waardevolle kennis, nieuwtjes, artikelen, ebooks en inzichten automatisch in uw mailbox.

Meld mij aan