Sluiten

Zoeken in de website

De Nationale Voorleesdagen komen eraan. Waarom ik pleit voor een complexe tekst

De Nationale Voorleesdagen komen eraan. Waarom ik pleit voor een complexe tekst

Woensdag gaan de Nationale Voorleesdagen weer van start. Een leuke aanleiding om kinderen in aanraking te brengen met prikkelende teksten waarover zij kunnen denken, schrijven en praten. Ben je nog op zoek naar een pakkend boek? Ik heb een prachtige aanrader, geschikt voor elke bouw.

Ben je zelf een leesliefhebber? Dan heb je misschien al een favoriet boek gevonden dat je wilt gaan voorlezen. Zelf heb ik ook zo mijn favorieten. Bijvoorbeeld De Krijtjes staken! (Drew Daywalt, 2013), een prentenboek vol humor waarover ik eerder al een blog schreef. Dit boek heeft een bepaalde complexiteit, die volop mogelijkheden biedt om kinderen over te laten praten en denken. Echt een pittig en leuk prentenboek.Van het vervolg - De groeten van de krijtjes  – verwachtte ik veel maar het viel me eerlijk gezegd een beetje tegen. Ik mistte de originaliteit waarmee Drew Daywalt mij in zijn eerste boek zo verraste.

Mijn aanrader voor de Voorleesdagen!

Hoe anders is dat bij het vervolg op Deze hoed is niet van mij waarover ik ook al eens blogde. Het nieuwste boek van Jon Klassen - We hebben een hoed (Uitgeverij Gottmer, 2016) is mijn absolute aanrader voor de Voorleesdagen van 2018!

Met veel humor en ijzersterke illustraties creëert Jon Klassen opnieuw een geweldig verhaal. Ik vind het weer een karakteristiek Klassen-boek: hij vertelt veel meer dan zijn simpele bewoordingen doen vermoeden, en de illustraties zijn onmisbaar om de bedoeling van de tekst goed mee te krijgen. Dit prachtige prentenboekverhaal is bovendien heel geschikt voor zowel de midden- als de bovenbouw en ik zal uitleggen waarom. 

Een mooi voorbeeld van een ‘complexe’ tekst

Het boek We hebben een hoed is een mooi voorbeeld van een ‘complexe tekst’. Complexe teksten zijn moeilijk door bijvoorbeeld hun structuur, taalgebruik of de diepere laag onder het verhaal. Dit soort teksten vraagt om de aanpak van verdiepend lezen. Bij verdiepend lezen – ook wel eens close reading genoemd – gaan kinderen op een actieve manier aan de slag met de tekst. Je daagt ze uit om te kijken naar de diepere lagen in het verhaal. Daarbij herlezen ze de tekst omdat ze voortdurend op zoek moeten naar ‘het bewijs’ voor hun antwoord.

Dat vraagt veel van hun denkvaardigheden – door verdiepend lezen worden zij actieve en kritische denkers. Uit onderzoek weten we inmiddels dat verdiepend lezen een positief effect heeft op de leesvaardigheid (Fisher & Frey, 2013). Daarnaast ondersteunt verdiepend lezen het behalen van de referentieniveaus en de ontwikkeling van 21e eeuwse vaardigheden. 

Het thema gaat over samen delen

We hebben een hoed is dus zo’n complexe tekst die zich uitstekend leent voor verdiepend lezen. Het gegeven van dit prentenboek is eenvoudig: twee schildpadden vinden samen een prachtige hoed. Omdat de hoed hen allebei goed staat, zouden ze hem maar wat graag willen hebben. Maar hoe verdelen twee schildpadden één hoed die ze sámen gevonden hebben? 

Het thema ‘delen’ krijgt in dit boek verschillende betekenissen. Om te beginnen is het boek verdeeld in drie tijdsperioden (een hoed gevonden, de zon gaat onder, we gaan slapen), maar delen is ook het hoofdthema. Dat laatste biedt mooie aanknopingspunten die herhaald lezen noodzakelijk maken: waar in het verhaal vind je dat de schildpadden écht ‘delen’? Natuurlijk hoort hierbij de WBDU-vraag: waar blijkt dat uit? Ofwel: ga in de tekst op zoek naar het bewijs voor jouw antwoord! 

Illustraties vertellen hun eigen verhaal

De geweldige illustraties in dit boek vertellen hun eigen verhaal. Waar de tekst concludeert: “We kunnen maar één ding doen: we moeten de hoed laten liggen en vergeten dat we hem gevonden hebben”, vertellen de loerende ogen van een van de schildpadden een heel ander verhaal. Zij voorspellen dat het verhaal misschien wel een heel andere wending krijgt…. 

Zo ook als de zon is ondergegaan en een van de schildpadden aan de andere vraagt: “Waar denk je aan?” “O, aan niks”, is het antwoord. Maar ook hier vertelt de illustratie iets anders. Als lezer zie je de hebberige ogen die loeren naar de hoed in het zand. De nóg oplettender lezer, die oog heeft voor de tekeningen op het schild, heeft dan al in de gaten dat het dezelfde schildpad is. Deze schildpad zou zich liefst stiekem de eigenaar van de hoed willen noemen. 

Als het donker wordt, krijgt het boek een verrassende climax: geen van de schildpadden krijgt de hoed, heel tevreden slapend maken ze een einde aan de dag.

Dat roept wel wat vragen op! Was dat ook de oplossing die je als lezer had bedacht voor deze kwestie? Wat delen de schildpadden nou eigenlijk wél? En wat vind jij als lezer hierin dan het belangrijkste?

Geschikt voor elke bouw!

Misschien zou je er niet direct aan denken, maar dit prachtig prentenboekverhaal is heel geschikt voor de midden- en bovenbouw. Het vraagt namelijk om diepere vraagstellingen die het denken uitdagen en die de dialoog over de tekst heel waardevol kunnen maken.

Waarschijnlijk herkennen de leerlingen ook wel situaties uit andere teksten waarin het niet willen delen aanleiding is voor ruzie. Welke overeenkomsten en verschillen kunnen de leerlingen ontdekken tussen dergelijke voorvallen in andere teksten en in We hebben een hoed? Voor deze activiteit (‘paired texts’) moet je van elke afzonderlijke tekst de kerngedachte kunnen beschouwen. Pas daarna kun je ze met elkaar vergelijken. Dit is een voorbeeld van een activiteit die het verdiepend lezen zo waardevol maakt. 

En natuurlijk is dit prentenboek óók geschikt voor de onderbouw. Daarbij kun je bijvoorbeeld extra aandacht besteden aan de rekentaal (een-twee, samen-allebei-helemaal). 

Geniet van het voorlezen van dit boek, dat prachtig illustreert dat delen het nieuwe hebben is.

Meer lezen?

Wilt u meer lezen over het begeleiden van leerlingen bij het begrijpend lezen van complexe teksten? Kijk dan eens bij het boek Verdiepend lezen dat ik hier over schreef.

Plaats een reactie

Over de auteur

Mortel Karin van de  portret kl 5938.jpg

Karin van de Mortel

Karin is specialist op het gebied van taal- en leesonderwijs en auteur van diverse boeken over taal.

Bekijk profiel

Gratis inspiratie, kennis en updates

Ontvang elke maand de nieuwste blogs met tips en waardevolle kennis, nieuwtjes, artikelen, ebooks en inzichten automatisch in uw mailbox.

Meld mij aan