Sluiten

Zoeken in de website

Hoe begeleid ik leerlingen met achterstanden? 

Hoe begeleid ik leerlingen met achterstanden? 

Er zijn veel docenten die graag meer willen differentiëren in hun lessen. Toch blijft het een moeilijke vaardigheid. Ga er ook maar aan staan als je veel klassen met veel verschillende leerlingen hebt. In onze trainingen en op scholen ontmoet ik veel docenten die differentiatie willen implementeren in hun lessen. Een vraag die me regelmatig wordt gesteld is hoe je nu het beste leerlingen kunt begeleiden die een achterstand hebben. In dit blog geef ik je graag een aantal goede tips. 

Belangrijk is om eerst te achterhalen welke leerlingen achterstanden hebben. Hiervoor kun je verschillende gegevens met elkaar combineren: je eigen observaties van deze leerling ten aanzien van bijvoorbeeld de werkhouding, maar natuurlijk ook de resultaten op diagnostische toetsen en behaalde cijfers.  

Weet om welke leerlingen het gaat

Vervolgens is het belangrijk om leerlingen te clusteren. Als je net start met differentiëren is het aan te raden om klein te beginnen zodat je het praktisch en werkbaar houdt. Ik adviseer zelf altijd om met maximaal 3 subgroepen te werken en leerlingen te clusteren op beheersingsniveau, leervoorkeur of interesse. Als je clustert op beheersingsniveau krijg je zicht op het aantal leerlingen dat extra begeleiding van jou nodig heeft om de minimale lesdoelen te halen.   

Kiezen of laten kiezen?

Soms kiezen docenten ervoor om in eerste instantie leerlingen zelf te laten kiezen voor een subgroep met meer of minder instructie. Wanneer een leerling het gevoel heeft dat er binnen de lessituatie ruimte is om te kiezen, iets zelf te bepalen, dan heeft dat meestal een positief effect op de motivatie. Docenten kunnen ook huiverig zijn voor stigmatisering of weerstand, wanneer zij zelf leerlingen indelen. In eerste instantie leerlingen zelf de keuze geven kan dus best een goede optie zijn. 

Realiseer je wel dat de keuze die de leerling maakt niet altijd hoeft te matchen met het werkelijke beheersingsniveau van deze leerling. In tweede instantie kun je daarom ingrijpen wanneer bepaalde leerlingen niet de meest wenselijke keuze maken. Je kunt dat direct na het keuzemoment doen of bijvoorbeeld na één of enkele lessen. In het eerste geval houd je meer de controle, maar kun je ook weerstand opwekken. In het tweede geval laat je de leerlingen ondervinden wat de gevolgen van een minder handige keuze zijn.  

Twee acties die je nu kunt doen

Nu je subgroepen hebt gemaakt kun je verschillende acties ondernemen om meer aan te sluiten bij de leerlingen met een achterstand. Ik zal er twee toelichten:  
 
1. Bouw extra tijd in je les in 
Bouw extra tijd in je les in om deze groep leerlingen te begeleiden. Zorg er wel voor dat je niet de gehele les bij deze groep blijft, dus splits je begeleiding. Dan heb je namelijk ook tijd over om de andere twee groepen feedback te geven. Een wenselijke tijdsduur is om maximaal 10 minuten achter elkaar een subgroep te begeleiden. Daarna onderbreek je je begeleiding met een korte opdracht voor deze groep en ga je naar de andere subgroepen om feedback te geven. Je kunt vervolgens nog wel terugkomen bij de eerste groep om de opdracht te bespreken.  

2. Extra instructie en/of meer tussenstappen 
Een andere mogelijkheid is om de opdrachten die je aan de leerlingen geeft te voorzien van meer tussenstapjes of extra instructies op papier of film. Op die manier heb je je handen wat meer vrij voor de gehele klas, zonder dat je gelijk geheel verschillende opdrachten moet ontwerpen.  

Tot slot nog dit: differentiëren is vooral ‘organiseren’. Bovenstaande tips helpen je vooral om klein te beginnen. Heb je eenmaal de smaak te pakken, dan kun je het steeds verder uitbreiden.   

Plaats een reactie

Over de auteur

meike.png

Meike Berben

Meike is adviseur bij CPS en expert op het gebied van didactiek, differentiëren, formatief toetsen en ict in de les en auteur van het boek Differentiëren is te leren.

Bekijk profiel

De CPS Nieuwsbrief: Gratis inspiratie, kennis en updates

Ontvang 1x in de zes weken de nieuwste blogs met tips en waardevolle kennis, nieuwtjes, artikelen, ebooks en inzichten automatisch in uw mailbox.

Meld mij aan