Sluiten

Zoeken in de website

School dicht? Dit is wat je als leerkracht in het basisonderwijs kunt doen om je leerlingen taal- en leesles te blijven geven

School dicht? Dit is wat je als leerkracht in het basisonderwijs kunt doen om je leerlingen taal- en leesles te blijven geven

Nu de scholen dicht zijn, verzetten alle leerkrachtenteams bergen werk om leerlingen thuis met lesmateriaal aan de slag te laten gaan. Iedere school doet dat op eigen wijze, al dan niet door gebruik te maken van verschillende digitale platforms. Door leerlingen thuis te laten werken aan opdrachten wordt een groot beroep gedaan op de zelfstandigheid van leerlingen en de steun van ouders.

Afhankelijk van verschillende thuisfactoren en kindkenmerken verschilt de mate waarin leerlingen begeleiding nodig hebben bij het werk. Verder biedt het faciliteren van uitsluitend zelfstandig werk voor een minimale periode van drie weken niet voldoende gelegenheid om met leerlingen aan nieuwe doelen te werken. Daarvoor is instructie en betekenisvol oefenen nodig waarbij rekening wordt gehouden met verschillen. Daarbij is een goede voorbereiding van wezenlijk belang. In deze bijdrage kun je lezen hoe je dat kunt doen. 

1. Bepaal doelen

Nu aanpassingen moeten worden gedaan op het lesaanbod is het zinvol om goed te kijken naar wat de referentieniveaus aangeven. Voor taal en lezen vind je op http://www.leerlijnentaal.nl handige overzichten van de referentieniveaus op 1F en 1S/2F, uitgewerkt in leerlijnen. Wanneer je bij de taal en leesmethode de opdrachten naast deze leerlijnen legt zul je zien dat bepaalde lesdoelen geclusterd kunnen worden of compacter kunnen worden aangeboden. Zo kun je keuzes maken in het aanbod. Om kinderen goed taal en leesonderwijs te bieden is het dus niet nodig om alle lessen uit de methode tot op de opdracht nauwkeurig uit te voeren. Deze manier van kijken naar de methode biedt niet alleen nu houvast maar helpt straks ook de doelen scherp te houden wanneer de scholen weer open gaan. 

2. De lesvoorbereiding

Net als bij onderwijs in de klas maak je ook voor je les op afstand een goede lesvoorbereiding. Tijdens je voorbereiding kun je nadenken over de wijze waarop je voorkennis activeert, hoe je digitale middelen inzet, hoe de instructie plaatsvindt en op welke manier leerlingen hun bijdrage kunnen leveren (bijvoorbeeld via chatfunctie of het stellen van vragen achteraf). In je lesvoorbereiding is ook aandacht voor differentiëren in verwerking. Daarvoor volgt hieronder een uitgebreidere uitleg. 

3. Differentiëren

Gebruik de informatie uit je groepsplan om aandacht te geven aan verschillende niveaus en deze waar nodig opnieuw samen te stellen. Anders dan bij onderwijs in de klas zul je bij je lesvoorbereiding nu ook rekening moeten houden met thuisfactoren. Welke leerlingen kunnen tijdens de les steun krijgen van ouders? Welke leerlingen doen dit alleen? Heeft iedere leerling de beschikking over alle materialen?

Stem je differentiatie af op je lesdoel. Wat kun jij voor kinderen organiseren zodat zij het lesdoel ook onder de gegeven omstandigheden kunnen behalen?

Maak met behulp van deze informatie drie niveau groepjes. Bij grote groepen zou je ervoor kunnen kiezen om de les twee (of drie) keer identiek aan te bieden. Dan splits je dus iedere niveaugroep in tweeën en creëer je zes groepjes. Voorkom dat je alle lessen voor alle niveaugroepen afzonderlijk aanbiedt. Leerlingen leren ook van instructies op een hoger niveau. Zeker bij taal en leeslessen waarbij interactie is vereist leren leerlingen van elkaar. 

4. Organiseer per groep welke activiteiten zij gaan doen na de instructie 

Op basis van je lesvoorbereiding en je groepsindeling zul je waarschijnlijk uitkomen op de volgende situaties:

  • een eerste groep leerlingen die écht jouw hulp nog nodig heeft met een extra instructie op het lesdoel en/of moeite heeft om in een (samenwerk)opdracht deel te nemen
  • een tweede groep leerlingen die zelf kan oefenen (eventueel met behulp van ouders) maar ook af en toe een probleem heeft bij een specifieke vraag of tekst
  • een derde groep leerlingen die (eventueel met hulp van ouders) aan de slag kan met de opdrachten.

5. Stem je onderwijs af 

De vraag is hoe je nu – op afstand – kunt zorgen dat leerlingen in ieder van de drie groepen op een effectieve manier aan het werk gaan. Ik ga hierop in door bij de 3e groep te beginnen. 

Groep 3: de zelfstandige leerlingen

Mijn primaire advies zou zijn om de derde groep leerlingen na de instructie los te laten met een aantal richtinggevende aanwijzingen bij de opdracht. Deze leerlingen hebben jou bij de verwerking niet nodig, dus is het voldoende als je voor deze leerlingen de mogelijkheid laat om met jou contact op te nemen indien nodig. 

Groep 2: de ‘bijna-klaar’ leerlingen

Deze leerlingen kunnen zelf aan de slag, alleen is het voor deze leerlingen belangrijk dat je een moment organiseert waarop je hen feedback geeft of wat aanvullende instructie. Hoe doe je dat in een situatie waarin je op afstand zit en alleen via een scherm contact kunt hebben? Mijn advies zou zijn om het volgende te doen:

    1. Geef een duidelijke opdracht aan je leerlingen. Geef een tijd aan waarop leerlingen zich weer bij jou (online) moeten melden om te reflecteren op het werk en vragen te stellen. Via chatgroepen kun je leerlingen onderling met elkaar laten overleggen/samenwerken. Je kunt gezamenlijke schriftelijke opdrachten laten verzamelen in een gedeelde omgeving (google classroom, dropbox, google drive).
    2. Laat de vragen die leerlingen tijdens het samenwerken voor jou hebben, posten bijvoorbeeld in een apart kanaal in je Office Team, of op een andere plek waar je in een forum achtige setting met leerlingen kunt communiceren.
    3. De vragen die nog onvoldoende beantwoord zijn verzamel je vervolgens en die bespreek je zelf tijdens een geagendeerde online sessie. 

Groep 1: de leerlingen die écht jouw hulp nodig hebben
In deze groep zitten de leerlingen die worstelen met het behalen van de lesdoelen en het zelfstandig deelnemen aan het (samen)werken. Deze leerlingen vragen om een specifieke aanpak, en het is belangrijk om van deze groep in beeld te brengen wat precies de individuele leerbehoeften zijn. In deze groep zit waarschijnlijk een tweedeling.

    1. De leerlingen die een verlengde instructie nodig hebben op de inhoud.
    2. De leerlingen die ondersteuning nodig hebben bij het werken aan opdrachten.

Mijn advies zou zijn om de groep in zijn geheel in de teamsessie te laten deelnemen. Je houdt dus de kanalen open terwijl leerlingen uit groep b een korte schriftelijke verwerking doen, terwijl jij in beeld met groep a een verlengde instructie geeft. Na de verlengde instructie kunnen de leerlingen van groep a zelfstandig met een (samen)opdracht aan werk waarop jij de leerlingen van groep b begeleidt bij het maken van hun (samen)opdracht. 

6. Reflecteer

Vergeet niet om je les goed af te sluiten zoals je dat ook zou doen bij onderwijs in de klas. Het online werken biedt hiervoor nieuwe mogelijkheden omdat je leerlingen op verschillende manieren kunt vragen feedback te geven op hun les.
Om het bovenstaande te kunnen doen is het uiteraard van belang dat je voldoende vaardigheden hebt om te kunnen werken met de beschikbare faciliteiten bij jou op school.

Werken met Microsoft Teams

Hebben jullie op school de beschikking over Office 365 en Microsoft Teams? Hiervoor zijn op diverse kanalen instructiefilmpjes gemaakt.

Ten slotte

Voor leerlingen valt nu veel tijd vrij onder bijzondere, en ook spannende omstandigheden. Dit voelen we allemaal. Het is voor iedereen aanpassen, zoeken en improviseren. Het kan leerlingen erg helpen om hen te helpen met het indelen van de eigen tijd, bijvoorbeeld door duidelijke opdrachten te geven die worden afgewisseld met een online les of feedbackmoment. Draag zorg voor regelmatige instructiemomenten om te voorkomen dat er een te groot beroep wordt gedaan op de zelfstandigheid van leerlingen en leerlingen alleen oefenen in plaats van leren. 

Heb je aanvullende concrete ondersteuning nodig of een snelle vraag om verder te komen? Neem contact op met CPS: m.vanoenen@cps.nl

Plaats een reactie

Over de auteur

Marjolein van Oenen.jpg

Marjolein van Oenen

Marjolein van Oenen is adviseur bij CPS en expert op het gebied van taalonderwijs in het basisonderwijs.

Bekijk profiel

De CPS Nieuwsbrief: Gratis inspiratie, kennis en updates

Ontvang 1x in de zes weken de nieuwste blogs met tips en waardevolle kennis, nieuwtjes, artikelen, ebooks en inzichten automatisch in uw mailbox.

Meld mij aan