Sluiten

Zoeken in de website

Minder summatief toetsen en meer formatief? Help, hoe moet het dan met woordjes leren en grammatica?

Minder summatief toetsen en meer formatief? Help, hoe moet het dan met woordjes leren en grammatica?

Ik krijg de laatste tijd vaak deze vraag van MVT-docenten voorgelegd: “Mijn school heeft besloten het aantal summatieve toetsen per jaar terug te brengen tot 12.  Dit kan voor Geschiedenis misschien wel, maar hoe moet ik dan de leerlingen woordjes en grammatica laten leren? Zonder toets leren ze niet.” Ook schoolleiders benaderen me met deze vraag: “We hebben bij ons op school het aantal summatieve toetsen sterk ingeperkt en de MVT-secties en docenten steigeren. Ze kunnen nu het leren van de woordjes en grammatica niet meer afdwingen door so’s. Ze zeggen dat de leerlingen die anders niet leren.”

Steeds meer scholen willen het aantal toetsen dat gegeven wordt terugbrengen. Zo stellen ze voor elk vak een maximumaantal toetsen vast. Ze willen dat voorafgaand aan de summatieve toets het leerproces wordt gemonitord door formatieve toetsen. Voor docenten MVT die gewend waren leerlingen woordjes en grammatica te laten leren en die dan door middel van een schriftelijke overhoring te overhoren kan deze maatregel als een regelrechte ramp overkomen. Toch zijn er oplossingen voor dit ‘probleem’. 

In mijn praktijk als trainer/adviseur MVT heb ik al enkele MVT-secties begeleid om te komen tot een oplossing.  Wanneer je blijft bij je aanpak van het gebruik van toetsen als stok achter de deur en dit gaat doen zonder cijfers leidt dit alleen maar tot frustratie. Daarom is het belangrijk te zoeken naar verandering van je didactisch handelen. Hoe gaat dit in zijn werk? 

De aanpak

Stap 1

Met de sectie of een MVT-cluster buigen we ons nog eens over hoe het leren van een vreemde taal werkt.  Kort samengevat komt dit hierop neer: Een taal wordt geleerd door een actiegerichte benadering. Het ERK is daar een voorbeeld van. Ook de ‘Schijf van 5’ van Professor Gerard Westhoff geeft deze richting aan.

Schijf van 5 G. Westhoff klein.png

Wanneer we het model nader bekijken zien we dat er gewerkt wordt van input naar output. Na de input krijg je verwerking op inhoud, hierbij wordt specifiek woordmateriaal aangeboden, waarmee wordt geoefend in opdrachten. Hierbij worden ook vaak de woordjestoetsen om te beklijven ingezet als ‘retrieval practice’. Bij de verwerking op vorm wordt aandacht besteed aan grammaticale aspecten. Mijn ervaring is dat in de lessen MVT het vaak hierbij blijft, omdat er gewoonweg geen tijd is om output te genereren en te verwerken. Maar…juist bij het genereren van output kan het aangeboden woordmateriaal en de grammatica nog enkele keren geoefend worden. Dit hebben de leerlingen namelijk nodig om de output vorm te geven. 

Stap 2

Met de sectie of het cluster wordt vervolgens vastgesteld welke kenmerken het onderwijs in de taal of talen op de desbetreffende school moet hebben. In de praktijk blijkt dat de meeste docenten het gebruik van de taal als belangrijkste kenmerk zien. Toch komt men in de praktijk hier niet aan toe.

Dit kan verschillende oorzaken hebben: Ten eerste, er wordt erg veel tijd besteed aan het verwerken op inhoud en vooral vorm. Ten tweede, wanneer er gewerkt wordt met een leergang en je werkt die helemaal door, dan kom je sowieso in tijdnood. Leergangen zitten over het algemeen bomvol, omdat zoveel mogelijk docenten zich erin moeten kunnen herkennen. 

Stap 3

Het is dan ook zaak samen vanuit de vastgestelde kenmerken van het MVT-onderwijs op jouw school vast te stellen waar gesnoeid moet worden om deze te realiseren. Hierop volgt dan het samen vormgeven van lessen met de vastgestelde kenmerken. Om op de kop van dit blog terug te komen: Hier kan ook aandacht gegeven worden aan de woordverwerving, zonder dat daar een cijfer voor wordt gegeven. Ik geef hier enkele voorbeelden:

  • Met spelvormen (bijv. woordzoekers, flitskaarten,…)
  • Open opdrachten (bijvoorbeeld een beschrijving maken van ‘Mijn idool”)
  • Can do-statements
  • Woordverwervingswerkvormen (bijvoorbeeld uit Actief met Taal)
  • Taaltaken
  • ICT-toepassingen (Cram[flashcards met verschillende spelvormen], Quizlet, Woordzoekers JCB)

De ontwikkelde lessen worden dan in de praktijk uitgevoerd en er wordt in een volgende bijeenkomst op gereflecteerd, ze worden bijgesteld en nieuwe lessen met de opgedane ervaringen ontworpen.

Stap 4

Ook de toetsing zal worden uitgewerkt. In de praktijk worden dit dan een aantal vaardigheidstoetsen, die in de loop van het leerjaar worden afgenomen. Samen met de secties/clusters MVT wordt op een eigen manier uitgewerkt hoe het onderwijs op een effectieve manier zonder al te veel summatieve toetsing vorm krijgt. 

Wilt u ook ontwikkeling op dit thema en spreekt de aanpak u aan neem dan contact op met Carel van der Burg, tel. 06-55 13 84 82, c.vanderburg@cps.nl.

Webinar 16 april

16 april 2020 organiseert CPS een webinar over formatief toetsen. Deelname is gratis en u kunt zich aanmelden op deze pagina.

Plaats een reactie

Over de auteur

Carel van der Burg_web.png

Carel van der Burg

Carel is adviseur bij CPS en traint o.a. scholen en teams bij het ontwikkelen van een taalrijke didactiek in de lessen.

Bekijk profiel

De CPS Nieuwsbrief: Gratis inspiratie, kennis en updates

Ontvang 1x in de zes weken de nieuwste blogs met tips en waardevolle kennis, nieuwtjes, artikelen, ebooks en inzichten automatisch in uw mailbox.

Meld mij aan