Blogs over het onderwijs

Wist je dat kinderen al heel jong gevoel krijgen voor de klanken van taal? Nog vóórdat ze kunnen lezen, ontdekken ze dat woorden opgebouwd zijn uit kleinere stukjes: klanken. Dit noemen we fonologisch bewustzijn – het vermogen om de klankstructuur van taal te herkennen en ermee te spelen. Om de stap te kunnen maken naar het fonemisch bewustzijn, moet het fonologisch bewustzijn eerst op niveau zijn.

Op het Van Lodenstein College te Hoevelaken wordt onderwijs geboden aan vmbo 3 en 4, op alle vmbo-niveaus. Een deel van de vakken betreft de meer praktijkgerichte vakken, zoals PIE, Mobiliteit & Transport, waarin leerlingen vaak individueel aan de slag zijn. Hoe geef je het formatief handelen vorm in zo’n les? De afgelopen twee schooljaren hebben de docenten zich intensief ontwikkeld op het gebied van formatief handelen, onder begeleiding van Meike Berben van CPS Onderwijsontwikkeling en advies. In dit traject zijn veel lesvoorbeelden ontwikkeld. Vier betrokken docenten delen hun ervaringen

Derya Erdal-Uyar is leerkracht in groep 5 bij basisschool El Habib in Maastricht én kind- en jeugdtherapeut. Ze weet als geen ander wat taal kan betekenen én wat het betekent als die ontbreekt. Daarom pleit ze niet alleen voor goed taalonderwijs, maar ook voor een veilige omgeving waarin elk kind mag zijn wie hij is. “Ik weet hoe het voelt om niet de juiste woorden te hebben. Daarom wil ik mijn leerlingen niet alleen taal geven, maar ook zelfvertrouwen: het gevoel dat hun stem er mag zijn.”

Heerlijk die zomer: álle mogelijkheden voor buitenspel en natuurspel in de kinderopvang. Natuur biedt een krachtige context voor spel en leren bij het jonge kind. Dat is goed voor de ontwikkelkansen van het kind maar ook een mooie belofte voor later. Natuur, natuurspel en spelen met natuurlijke materialen zijn voor jonge kinderen zó prikkelend en stimulerend dat de ontwikkelkansen je als begeleider haast in de schoot geworpen worden. Of je nou beschikt over een riante buitenruimte, of betegeld plaatsje midden in de stad.

Zelfregulering, eigenaarschap en zelfregie, dat verwachten we van onze leerlingen. Maar hoe leren ze deze vaardigheden? Docenten zoeken hiervoor aanknopingspunten. Mentoren Marjan Schutmaat en Erik Kastenberg van het Carmel College in Raalte vonden die in de 7 gewoonten van Covey. Na de CPS-training Werken met de 7 gewoonten in het mentoraat passen ze de gewoonten zelf toe, leven het dus voor en geven er ook les over.

Formatief handelen kan leiden tot betere leerprestaties, meer motivatie en zelfregulatie bij leerlingen. Maar met het af en toe gebruiken van wisbordjes, exit tickets of een scharniervraag zal je hier weinig van merken. Formatief handelen vraagt om een structurele aanpak. En misschien wel een andere manier van denken over wat ‘gewoon goed lesgeven’ is.

Met de landelijke curriculumvernieuwing groeit de aandacht voor burgerschap, taalvaardigheid en sociaal-emotionele ontwikkeling als onderdeel van de basisvaardigheden. Hoe zet je als school spreekvaardigheid structureel in om burgerschap tastbaar te maken en taalvaardigheid te versterken? Hoe draagt dit bij aan een krachtig pedagogisch klimaat met minder gedoe en effectieve lessen?  

Op de Groeneveldschool in Venlo besloot het team aan de slag te gaan met de 7 gewoonten van Covey: een methode voor het aanleren van belangrijke levensvaardigheden. Monique van de Koppel, een ervaren leerkracht deelt haar ervaringen met het implementeren van het Leader in Me-programma in haar taalklas.