Je bereidt je lessen zorgvuldig voor. Het lesdoel is helder, de instructie is opgebouwd in kleine stappen en je hebt goed nagedacht over de verwerking. En toch blijft tijdens de les een belangrijke vraag vaak onbeantwoord: hebben alle leerlingen het nu echt begrepen? Wanneer je een paar leerlingen een beurt geeft, krijg je slechts een gedeeltelijk beeld. Om beredeneerde keuzes te kunnen maken in het vervolg van je les, wil je zicht hebben op het begrip van álle leerlingen. Het Expliciete Directe Instructie-model (EDI-model) helpt je om dat inzicht systematisch op te bouwen tijdens je les.

Hoe organiseer je differentiatie binnen directe instructie? Veel lessen beginnen klassikaal en blijven dat ook een groot deel van de tijd. Er is vaak wel verlengde instructie voor leerlingen die dat nodig hebben, maar voor sterke leerlingen is er niet altijd structurele aandacht. Effectieve instructie betekent dat je op tijd en doelgericht inspeelt op de verschillen tussen leerlingen. Het Interactieve Gedifferentieerde Directe Instructie-model (IGDI-model) biedt hiervoor een praktisch en onderbouwd kader.

In veel klassen verloopt instructie ordelijk en gestructureerd. De uitleg is helder en de stappen zijn logisch opgebouwd. En toch blijft de vraag vaak: in hoeverre zijn alle leerlingen actief aan het leren? Luisteren zij alleen, of zijn zij ook cognitief betrokken en doen zij actief mee? In de onderwijspraktijk zien we grote verschillen in de activiteit van leerlingen tijdens de les.

Wil je echte leerwinst boeken? Dan is er één aspect dat er keer op keer uitspringt: goede instructie, zo bevestigt de Inspectie van het Onderwijs. Tegelijkertijd bestaan er verschillende opvattingen over hoe die goede instructie eruit zou moeten zien. Want moet de leraar vooral sturend lesgeven (Directe Instructie), of juist ruimte bieden voor onderzoek en eigen ontdekking (onderzoekend leren)?  

Een goed begin is het halve werk, toch? De start van de reken-wiskundeles is een belangrijk moment om leerlingen te prikkelen en de focus voor de les aan te brengen. Voor veel (potentieel) sterke rekenaars blijkt de start van de reken-wiskundeles vaak onvoldoende uitdagend, waardoor zij niet geprikkeld en gemotiveerd worden om aan de slag te gaan. Hoe zorg je voor een goede start van je reken-wiskundeles, waarin óók de (potentieel) sterke rekenaars zich aangesproken en uitgedaagd voelen?

Een effectieve les vraagt om een bewuste didactische aanpak. Maar welke keuzes maak je als school? Hoe zorg je ervoor dat het team een gezamenlijk beeld heeft van wat een goede les is? En hoe maak je dit consistent zichtbaar in de lessen? Om hierop een antwoord te vinden, besluiten directeur Daniëlle en teamleider onderwijs Corinne, van IKC Het Balkon, een begeleidingstraject met CPS te starten rondom ‘De effectieve les’. Samen gaan we onderzoeken hoe een effectieve les er voor hen op school uitziet. Met het uiteindelijke doel: een gedeeld kader ontwikkelen voor meer eenheid en structuur in de lessen.

Wisbordjes, je vindt ze tegenwoordig in bijna iedere klas. Het idee is eenvoudig: leerlingen schrijven hun antwoord op het bordje, de bordjes worden omhoog gehouden en de leerkracht ziet direct wie het antwoord goed heeft en wie niet. Wisbordjes worden vaak geassocieerd met formatief handelen, omdat je snel zicht krijgt op de voortgang van je leerlingen. Ze lijken een ideaal hulpmiddel voor het controleren van begrip tijdens de les. Maar ben je door het gebruik van wisbordjes ook écht formatief aan het handelen?

Technologie en digitale media nemen een steeds grotere plaats in onze samenleving in. Dit zie je ook terug in de scholen. We leren steeds meer digitaal. In bijna iedere klas hangt een smartboard. En er zijn devices aanwezig waarop leerlingen digitaal instructie volgen of leerstof verwerken. Je kunt allerlei digitale tools gebruiken om je lessen te verrijken en de leerlingen te activeren. Wat voor plek krijgen technologie en digitale media in jouw onderwijs? Heb jij voldoende kennis en vaardigheden om hier op een kritische en bewuste manier mee om te gaan in je lessen? Belangrijke vragen om over na te denken, vooral met de kerndoelen digitale geletterdheid in het vooruitzicht. 

Je geeft je leerlingen heel bewust dagelijks feedback op hun leerproces. Waar werkt de leerling naar toe, waar staat de leerling nu en wat heeft de leerling nog te doen? Net zoals leerlingen groeien door gerichte en constructieve feedback, geldt dit ook voor leraren.Maar hoe vaak ontvang jij eigenlijk feedback op je eigen pedagogisch en didactisch handelen? En hoe vaak geef jij je collega’s feedback?