Blogs over het onderwijs

Hoe geef je taalonderwijs zo vorm dat leerlingen niet alleen beter leren teksten begrijpen, maar ook meer eigenaarschap ontwikkelen, gemotiveerd blijven en betekenisvol leren? Op EBS De Parel in Amersfoort stond precies die vraag centraal. De school werkte de afgelopen jaren aan een stevige visie op taalonderwijs, waarin de doorgaande lijn, doelbewustzijn, kennisrijkheid en professionele ruimte samenkomen.

Op school, thuis of op vakantie liggen talloze kansen om rekenen en wiskunde te stimuleren. Niet alleen door formeel rekenen of tafels te oefenen maar ook door samen te praten over rekenen in het dagelijks leven. Over het belang van praten voor taalontwikkeling is veel bekend. Minder zichtbaar, maar minstens zo belangrijk, is de rol van taal bij rekenen.

Met Oracy leren jonge kinderen niet alleen woorden gebruiken, maar leren ze communiceren met impact. Of het nu in de bouwhoek is, tijdens de kring of tijdens het voorlezen (waar leerkrachten zich vaak beperken tot gesloten ‘wie-wat-waar’-vragen): we willen niet dat kinderen korte antwoorden geven of alleen luisteren, maar we willen ze juist prikkelen om te spreken, te denken en te redeneren.

De schrijfvaardigheid van onze leerlingen staat onder druk. Dat is geen nieuws meer. De oplossing van het onderwijsveld? Meer aandacht voor het schrijfproces, meer integratie met andere vakken en een focus op 'tekstsoorten'. Maar terwijl we praten over procesfases en schrijfdoelen, vergeten we het fundament waar alles mee staat of valt: een goed geformuleerde inhoudelijke zin. 

20 november is UNESCO wereldfilosofiedag. Tijd om stil te staan bij de plek van filosofie in het onderwijs. 

Wist je dat kinderen al heel jong gevoel krijgen voor de klanken van taal? Nog vóórdat ze kunnen lezen, ontdekken ze dat woorden opgebouwd zijn uit kleinere stukjes: klanken. Dit noemen we fonologisch bewustzijn – het vermogen om de klankstructuur van taal te herkennen en ermee te spelen. Om de stap te kunnen maken naar het fonemisch bewustzijn, moet het fonologisch bewustzijn eerst op niveau zijn.

Derya Erdal-Uyar is leerkracht in groep 5 bij basisschool El Habib in Maastricht én kind- en jeugdtherapeut. Ze weet als geen ander wat taal kan betekenen én wat het betekent als die ontbreekt. Daarom pleit ze niet alleen voor goed taalonderwijs, maar ook voor een veilige omgeving waarin elk kind mag zijn wie hij is. “Ik weet hoe het voelt om niet de juiste woorden te hebben. Daarom wil ik mijn leerlingen niet alleen taal geven, maar ook zelfvertrouwen: het gevoel dat hun stem er mag zijn.”

Met de landelijke curriculumvernieuwing groeit de aandacht voor burgerschap, taalvaardigheid en sociaal-emotionele ontwikkeling als onderdeel van de basisvaardigheden. Hoe zet je als school spreekvaardigheid structureel in om burgerschap tastbaar te maken en taalvaardigheid te versterken? Hoe draagt dit bij aan een krachtig pedagogisch klimaat met minder gedoe en effectieve lessen?