Rekenen in het wild: leren in alledaagse situaties

Lotte van der Goot, Erin Gail MacDonald - 1 juli 2026

Op school, thuis of op vakantie liggen talloze kansen om rekenen en wiskunde te stimuleren. Niet alleen door formeel rekenen of tafels te oefenen maar ook door samen te praten over rekenen in het dagelijks leven. Over het belang van praten voor taalontwikkeling is veel bekend. Minder zichtbaar, maar minstens zo belangrijk, is de rol van taal bij rekenen.

Betekenisvolle, talige interactie rondom rekenen zorgt voor vakinhoudelijke ontwikkeling, maar ook vaktaalontwikkeling¹. Leerkrachten stimuleren steeds vaker taal binnen de rekenles. Dit blog laat zien hoe ouders thuis of op vakantie (‘in het wild’) ook kunnen bijdragen aan die ontwikkeling.

Alledaagse situaties voor ouders om te rekenen met hun kind
De wereld is groot en rekenen is overal. Denk vlak voor de zomervakantie met ouders mee over kansen om thuis met rekenen aan de slag te gaan. Daar is vaak minder voor nodig dan je denkt. In alledaagse situaties zoals koken, reizen, boodschappen doen of een dagje naar het strand zitten volop kansen om samen te tellen, meten, schatten en rekenen. Op een speelse manier blijven kinderen zo hun rekenvaardigheden gebruiken, zonder dat het voelt als schoolwerk. Hieronder vind je enkele voorbeelden.

Tijdens het koken:

samen een recept lezen en volgen
ingrediënten afwegen
een recept verdubbelen of halveren
verhoudingen leren zien

Onderweg:

vooraf de route en tijdsduur bepalen
in de bus de haltes tellen
in de auto hectometerpaaltjes aflezen
de snelheid bepalen in km/u
vergelijk en bereken de benzineprijzen langs de weg

Tijd:

zoek de analoge klok op het station, vliegveld of busstation. Oefen met het uitspreken van de tijd
bereken het tijdverschil tussen het vakantieland en Nederland
maak samen een kalender van de vakantie met activiteiten per week of dag

Op het strand:

betaal een ijsje met contant geld en ontvang wisselgeld. Hoeveel verschillende combinaties munten kan je bedenken voor het totaal?
bouw een zandkasteel en tel de torens. Hoeveel liter zand zit ongeveer in elke toren?
sorteer schelpen op volgorde van klein naar groot

Rekenen is meer dan sommen maken

Rekenen is niet alleen kale sommen oefenen, het gaat ook om verbanden leggen, schatten en oplossingen vergelijken. Daar heb je taal voor nodig. Een goed voorbeeld¹is bijvoorbeeld een grafiek, waar een precieze omschrijving (“de grafiek stijgt geleidelijk”) een teken is van onderliggend conceptueel begrip. Dit begrip komt niet vanzelf, maar we kunnen het begrip van kinderen wel stimuleren op verschillende manieren, een ervan heet scaffolding. Het gaat om talige ondersteuning, waarbij we kinderen helpen met een soort brug van dagelijkse taal naar vaktaal. Het gebruik van de taal verrijkt tegelijkertijd ook het rekenbegrip.

Ouders kunnen thuis ook taalsteun bieden
Scaffolding is niet alleen iets wat in de klas gebeurt. Ook ouders kunnen thuis op een eenvoudige manier taalsteun bieden tijdens alledaagse gesprekken. Door vragen te stellen, woorden van hun kind uit te breiden en nieuwe begrippen aan te reiken, helpen zij hun kind om ervaringen steeds preciezer onder woorden te brengen. Leerkrachten kunnen ouders bewust maken van deze rol door concrete voorbeelden mee naar huis te geven. Zo ontstaat er een mooie verbinding tussen het leren op school en het leren thuis.

Voorbeeld praten over het weer aan de hand van het weerbericht van komende week¹^{Gebaseerd op het werk van Jantien Smit.}

Kind: ‘Het wordt warmer’.
Ouder: ‘Dat klopt, gedurende de week wordt het warmer. Wat gebeurt er dan?’
Kind: ‘De temperatuur wordt hoger.’
Ouder: ‘Inderdaad, de temperatuur stijgt. Wat betekent dat?’
Kind: ‘Langzaam elke dag iets warmer.’
Ouder: ‘Ja, de temperatuur stijgt geleidelijk.’

Voorbeeld van een gesprek over een vierkant²Kind: ‘Ik zie iets met vier zijden.’
Ouder: ‘Zijn alle zijden even lang?’
Kind: ‘Ja.’
Ouder: ‘Een vorm met vier zijden die even lang zijn. Dat betekent dat het een vierkant is, klopt dat?
‘Kind: Ja!’

Rekenen en meertaligheid: de thuistaal als steun

Steeds meer kinderen groeien op in een meertalige context, waarbij thuis een andere taal wordt gesproken dan op school. Veel ouders denken dat de thuistaal geen plek heeft bij het leren. Dit is een misvatting!

Denk aan een kind dat in Syrië al heeft geleerd hoe hij breuken moet optellen en aftrekken. Als dat kind naar Nederland komt, moet hij de geassocieerde taal leren bij het onderwerp; de kennis en vaardigheid zelf zijn al aanwezig. Of een kind dat leert tellen in het Pools met oma thuis. Zo is het met veel rekenbegrippen: de kennis is er, alleen de vaktaal die erbij hoort nog niet.

Onderzoek² laat zien dat ouders hun kinderen kunnen ondersteunen met de brug van dagelijkse taal naar vaktaal met gebruik van de thuistaal. Zo hielp een Zweedse moeder haar zoon door zijn dagelijkse Zweeds te scaffolden richting rijkere rekentaal in het Zweeds. Zo krijgen kinderen een rijke rekentaal, ook al is dat niet in het Nederlands. Dit groeiende conceptuele begrip kan later nog wel omgezet worden naar het Nederlands. Niet onbelangrijk was wat het voor de moeder betekende: een kans om meer betrokken te zijn bij het onderwijs van haar kind, en ook een kans om de thuistaal te stimuleren.

Een handig hulpmiddel: de Multi-STEM toolbox

Voor sommige meertalige ouders gaan rekenactiviteiten en rekengesprekken vanzelf, in het Nederlands, de thuistaal, of allebei! Bij andere ouders is er twijfel over hoe ze activiteiten of rekengesprekken in de thuistaal kunnen vormgeven. In de Multi-STEM toolbox vind je meerdere voorbeelden van activiteiten. De Multi-STEM toolbox is gemaakt om meertalige kinderen te ondersteunen bij het STEM (Science, Technology, Engineering, Mathematics) onderwijs. In de toolbox zitten tips, activiteiten en informatie voor ouders, leerkrachten en museumonderwijzers. Een van de auteurs van de Multi-STEM toolbox is Erin MacDonald, zij is verantwoordelijk voor de handvatten voor ouders.

Meer informatie: Multi-STEM Toolbox

Bronnen
_{1. Smit, J. (2014). En nu in rekentaal! Talige ondersteuning bieden in een meertalige rekenklas. Levende Talen Tijdschrift, 15(3), 28–37. https://lt-tijdschriften.nl/ojs/index.php/ltt/article/view/886}_{2. MacDonald, E.G., Bakker, A., van de Weijer-Bergsma, E. and Blom, E. (2025) Promoting caregiver engagement processes through the codesign of translanguaging mathematics activities. Educational Studies in Mathematics.}

Over de auteurs

Lotte van der Goot

Lotte is adviseur en trainer en gespecialiseerd in ouderbetrokkenheid, schoolkwaliteit, lesontwerp, lesson study, differentiatie en activerende instructie.

Bekijk profiel

Erin Gail MacDonald

Dit blog is geschreven in samenwerking met Erin MacDonald. Zij doet een promotieonderzoek bij Universiteit Utrecht op het Multi-STEM project. Samen met ouders van meertalige kinderen ontwikkelt zij rekenactiviteiten voor de meertalige thuiscontext en onderzoekt hoe ouders hierbij kunnen ondersteunen.