Blogs

Jaarlijks overhandigt de Inspectie van het Onderwijs het rapport De Staat van het Onderwijs aan de minister van OCW. Daarbij wordt stilgestaan bij onderwijskwaliteit en wat er speelt in het Nederlandse onderwijsveld. Wat gaat goed, waar maken we ons zorgen over en wat vraagt nu echt onze aandacht? Vorig jaar lag de nadruk sterk op de basisvaardigheden en kansengelijkheid. Die thema’s zijn er nog steeds. Maar dit jaar valt nog iets anders op: de rol van de schoolleider als onderwijskundig leider krijgt een veel nadrukkelijkere plek. 

Je bereidt je lessen zorgvuldig voor. Het lesdoel is helder, de instructie is opgebouwd in kleine stappen en je hebt goed nagedacht over de verwerking. En toch blijft tijdens de les een belangrijke vraag vaak onbeantwoord: hebben alle leerlingen het nu echt begrepen? Wanneer je een paar leerlingen een beurt geeft, krijg je slechts een gedeeltelijk beeld. Om beredeneerde keuzes te kunnen maken in het vervolg van je les, wil je zicht hebben op het begrip van álle leerlingen. Het Expliciete Directe Instructie-model (EDI-model) helpt je om dat inzicht systematisch op te bouwen tijdens je les.

Met Oracy leren jonge kinderen niet alleen woorden gebruiken, maar leren ze communiceren met impact. Of het nu in de bouwhoek is, tijdens de kring of tijdens het voorlezen (waar leerkrachten zich vaak beperken tot gesloten ‘wie-wat-waar’-vragen): we willen niet dat kinderen korte antwoorden geven of alleen luisteren, maar we willen ze juist prikkelen om te spreken, te denken en te redeneren.

Hoe ziet een goede les eruit? Als antwoord op deze vraag heeft de Inspectie van het Onderwijs verschillende kenmerken van leskwaliteit vertaald naar concreet leraargedrag. Afstemmen is één van de vijf indicatoren van een effectieve les. Maar wat is het afstemmen van je onderwijs precies en hoe doe je dat in een les?

Hoe organiseer je differentiatie binnen directe instructie? Veel lessen beginnen klassikaal en blijven dat ook een groot deel van de tijd. Er is vaak wel verlengde instructie voor leerlingen die dat nodig hebben, maar voor sterke leerlingen is er niet altijd structurele aandacht. Effectieve instructie betekent dat je op tijd en doelgericht inspeelt op de verschillen tussen leerlingen. Het Interactieve Gedifferentieerde Directe Instructie-model (IGDI-model) biedt hiervoor een praktisch en onderbouwd kader.

De schrijfvaardigheid van onze leerlingen staat onder druk. Dat is geen nieuws meer. De oplossing van het onderwijsveld? Meer aandacht voor het schrijfproces, meer integratie met andere vakken en een focus op 'tekstsoorten'. Maar terwijl we praten over procesfases en schrijfdoelen, vergeten we het fundament waar alles mee staat of valt: een goed geformuleerde inhoudelijke zin. 

In veel klassen verloopt instructie ordelijk en gestructureerd. De uitleg is helder en de stappen zijn logisch opgebouwd. En toch blijft de vraag vaak: in hoeverre zijn alle leerlingen actief aan het leren? Luisteren zij alleen, of zijn zij ook cognitief betrokken en doen zij actief mee? In de onderwijspraktijk zien we grote verschillen in de activiteit van leerlingen tijdens de les.

Wil je echte leerwinst boeken? Dan is er één aspect dat er keer op keer uitspringt: goede instructie, zo bevestigt de Inspectie van het Onderwijs. Tegelijkertijd bestaan er verschillende opvattingen over hoe die goede instructie eruit zou moeten zien. Want moet de leraar vooral sturend lesgeven (Directe Instructie), of juist ruimte bieden voor onderzoek en eigen ontdekking (onderzoekend leren)?