Profiteer van de voordelen van schrijven in jouw les: maak kennis met De Schrijfrevolutie
Veel leerlingen vinden schrijven lastig. Dat is inmiddels wel bekend. Maar de vraag is natuurlijk of daar iets aan te doen is, en zo ja, hoe dan. Om die vraag te beantwoorden, is het eerst belangrijk om scherper te kijken naar wat schrijven en schrijfvaardigheid eigenlijk is.
Wanneer we spreken over een tekortschietende schrijfvaardigheid, ontstaat gemakkelijk het beeld dat schrijven vooral een taalvaardigheid is. Iets dat thuishoort bij taalonderwijs in het basisonderwijs of bij Nederlands in het voortgezet onderwijs. Maar schrijven kent een veel bredere toepassing. In alle vakken merk je het als leraar immers wanneer leerlingen het beantwoorden van open vragen lastig vinden. Of als het schrijven van een alinea of een wat langere tekst uitdagend is. En voor de duidelijkheid: met ‘uitdagend’ bedoel ik van alles: van het beginnen van een zin met een hoofdletter en die eindigen met een punt, tot het daadwerkelijk schrijven van een samenhangende, goed te volgen tekst.
Is de dalende schrijfvaardigheid nog te keren?
De afgelopen jaren verschenen verschillende onderzoeken waarin wordt bevestigd dat de schrijfvaardigheid van leerlingen onder druk staat. Wie de onderzoeksresultaten leest, zou kunnen denken dat we te maken hebben met een ontwikkeling die nauwelijks nog te keren is. Maar ik ben ervan overtuigd dat er een oplossing is: CPS doet je een handreiking met De schrijfrevolutie, de Nederlandse vertaling van The Writing Revolution 2.0.
De Hochman-methodiek: schrijven om te leren
In deze aanpak, ook wel bekend als de Hochman-methodiek, wordt schrijven niet alleen gezien als toewerken naar een eindproduct, maar ook als een middel om te leren. Door leerlingen te laten beschrijven, vergelijken en verklaren, worden zij gedwongen hun kennis te ordenen en verbanden expliciet te maken. Zo groeit begrip.
Tegelijkertijd leren leerlingen steeds preciezer formuleren, complexere zinnen gebruiken en hun gedachten helder op papier zetten. Ze leren dus niet alleen dóór te schrijven, maar ook maken ze zich de vaardigheid van het schrijven zélf eigen.
De schrijfrevolutie in de onderwijspraktijk
De kracht van De Schrijfrevolutie zit in de eenvoud van de toepassing. Met gerichte schrijfactiviteiten binnen bestaande lessen worden leerlingen uitgedaagd om kennis te ordenen, verbanden te leggen en hun denken te verwoorden. De onderstaande praktijkvoorbeelden uit het basis- en voortgezet onderwijs, laten zien hoe dat er concreet uit in de klas uit kan zien.
Praktijkvoorbeeld 1
Meer variatie in zinsbouw in groep 6 van de basisschool
Juf Anneke vroeg haar leerlingen om een stukje te schrijven over hun favoriete plaats. Het antwoord van Maud hieronder is een representatief voorbeeld van wat haar leerlingen schreven.
Maud heeft volledige zinnen geschreven en de meeste woorden correct gespeld. Haar gebruik van hoofdletters en leestekens is ook best goed. Bovendien gaat de hele tekst echt over het onderwerp. Maar alle zinnen in Mauds alinea hebben dezelfde eenvoudige structuur. Eigenlijk lijkt haar alinea meer op een opsomming.
Is dit herkenbaar voor je? Weten jouw leerlingen misschien ook (nog!) niet hoe ze in hun zinsbouw kunnen variëren?
- Lees hoe juf Anneke aan de slag ging met aanvulzinnen en hoe haar leerlingen hun mening goed leerden onderbouwen en complexe zinnen konden formuleren. Lees verder
Praktijkvoorbeeld 2
Teksbegrip verdiepen in havo 4 aan de hand van schrijfopdrachten
In het kader van een lessenserie over klimaatverandering gaf meneer De Vries zijn vierdeklassers als huiswerk de opdracht om een artikel te lezen over het gebruik van biobrandstoffen als alternatief voor fossiele brandstoffen. Hij had het artikel gevonden op een website met natuurwetenschappelijke teksten op het niveau van de bovenbouw, en na het zelf gelezen te hebben, dacht hij dat het een passende en interessante tekst zou zijn voor zijn leerlingen.
In het artikel werd uitgelegd dat biobrandstoffen, die van planten worden gemaakt, doorgaans als milieuvriendelijker worden beschouwd dan fossiele brandstoffen. Maar, zo maakte het artikel duidelijk, veel biobrandstoffen zijn uiteindelijk net zo slecht voor het klimaat, of zelfs slechter, omdat er veel fossiele brandstof nodig is om ze te produceren.
De volgende les startte hij met een vraag over de tekstinhoud, om te controleren wat ze van het artikel hadden begrepen: ‘Waarom zijn de meest gebruikte biobrandstoffen niet klimaatvriendelijk?’
De antwoorden van de leerlingen vielen tegen. ‘Ze maken de aarde warmer’, schreef een van de leerlingen zonder verdere toelichting. Een paar andere leerlingen hadden wel goed geformuleerde en zeer volledige antwoorden, maar die leken allemaal verdacht veel op elkaar. Al snel bleek dat de leerlingen hun zinnen letterlijk uit het artikel hadden gekopieerd.
Hoe kun je je leerlingen helpen om informatieve teksten over inhoudelijke thema’s goed te begrijpen en hun opgedane inzichten ook zelf te verwoorden? Je wilt dat je leerlingen de tekstinhoud actief verwerken en kritisch analyseren. Én ze zouden moeten leren hoe ze hun denkproces en hun kennis van de inhoud helder kunnen verwoorden. Maar hoe doe je dat?
- Lees hoe meneer De Vries met zijn leerlingen ging oefenen met het vinden van kernwoorden aan de hand van vraagwoorden en startzinnen en hoe zijn leerlingen daadwerkelijk de inhoud van artikelen begrepen. Lees meer
Van schrijfcrisis naar schrijfrevolutie
Er zijn tal van andere strategieën en activiteiten die je kunt inzetten in je lessen, zonder ingewikkelde programma's of extra lesuren. En allemaal helpen ze om tot betere zinnen, alinea’s en teksten te komen. Allemaal maken ze het denken van je leerlingen zichtbaar. Je ziet aan de hand van hun tussentijdse uitwerkingen welke verbanden ze leggen, welke denkstappen ze maken en waar mogelijke misconcepties zitten.
Schrijven versterkt overigens ook het tekstbegrip. De taal van schoolboeken en vakteksten is vaak complexer dan de taal die leerlingen dagelijks spreken. Door leerlingen expliciet te leren werken met zinsstructuren, verbanden en signaalwoorden, worden zij niet alleen betere schrijvers, maar ook betere lezers. Wie complexe zinnen leert schrijven, leert complexe zinnen ook beter begrijpen.
Mijn advies: benut de dubbele kracht van schrijven! Je zult zien dat wanneer je leerlingen leren schrijven over de lesstof, zij niet alleen als schrijver zullen groeien, maar ook als lerende.
Meer weten?
In september 2026 verschijnt De Schrijfrevolutie bij CPS Uitgeverij: de Nederlandse bewerking en vertaling van The Writing Revolution 2.0.
Wil jij onderzoeken hoe jij de kleine, doelgerichte interventies van De Schrijfrevolutie binnen bestaande lessen kan inzetten? Dat kan op verschillende manieren.
- Neem vrijblijvend contact met mij op om de mogelijkheden te bespreken om als team aan de slag te gaan met De Schrijfrevolutie.
- Volg mijn training in de CPS Academie in Amersfoort.
Klik hier voor meer informatie
