Blogs

Jaarlijks overhandigt de Inspectie van het Onderwijs het rapport De Staat van het Onderwijs aan de minister van OCW. Daarbij wordt stilgestaan bij onderwijskwaliteit en wat er speelt in het Nederlandse onderwijsveld. Wat gaat goed, waar maken we ons zorgen over en wat vraagt nu echt onze aandacht? Vorig jaar lag de nadruk sterk op de basisvaardigheden en kansengelijkheid. Die thema’s zijn er nog steeds. Maar dit jaar valt nog iets anders op: de rol van de schoolleider als onderwijskundig leider krijgt een veel nadrukkelijkere plek. 

Met de landelijke curriculumvernieuwing groeit de aandacht voor burgerschap, taalvaardigheid en sociaal-emotionele ontwikkeling als onderdeel van de basisvaardigheden. Hoe zet je als school spreekvaardigheid structureel in om burgerschap tastbaar te maken en taalvaardigheid te versterken? Hoe draagt dit bij aan een krachtig pedagogisch klimaat met minder gedoe en effectieve lessen?  

De Staat van het Onderwijs 2025 biedt een actuele analyse van de staat van het Nederlandse onderwijs. Veel thema’s zijn herkenbaar uit voorgaande jaren, maar dit jaar vallen vooral de thema's burgerschap en onbenut potentieel op. Daarnaast wordt ook de reflectieve houding van de Onderwijsinspectie benadrukt – naar het veld én naar zichzelf. In deze reflectie zetten we de belangrijkste bevindingen op een rij, met oog voor wat goed gaat én wat ons als onderwijsprofessionals nog te doen staat.

Hoe creëer je een klas waarin leerlingen niet alleen spreken, maar écht in dialoog gaan? In een tijd waarin meningen op sociale media binnen seconden verharden en discussies vaak zwart-wit worden gevoerd, is de klas een cruciale oefenplek voor kritisch denken en gespreksvaardigheid. Veel docenten merken dat het steeds lastiger wordt om gesprekken over burgerschapsonderwerpen goed te begeleiden: leerlingen nemen standpunten in zonder deze écht te bevragen, of vermijden bepaalde gesprekken helemaal. Ook maken leerlingen steeds vaker gebruik van informatie die ze online vinden en nemen dit direct voor waar aan. Hoe zorg je als docent voor een veilig klimaat waarin leerlingen leren luisteren, vragen stellen en genuanceerd formuleren?

Het realiseren van onderwijs waarin differentiëren steeds vanzelfsprekender wordt vraagt allereerst om een visie. Zo’n visie zegt waarom de school het belangrijk vindt om aandacht te besteden aan differentiëren en hoe dit past in de visie van de school op talentontwikkeling/op het leren van de leerlingen.

Je geeft je leerlingen heel bewust dagelijks feedback op hun leerproces. Waar werkt de leerling naar toe, waar staat de leerling nu en wat heeft de leerling nog te doen? Net zoals leerlingen groeien door gerichte en constructieve feedback, geldt dit ook voor leraren.Maar hoe vaak ontvang jij eigenlijk feedback op je eigen pedagogisch en didactisch handelen? En hoe vaak geef jij je collega’s feedback?

Een voorbeeld van een dialoog over de rol van gastheer en presentator tussen schoolcoach Amina en leraar Frank:

‘Hoe blijf ik in mijn coachende rol wanneer een leraar die ik coach, om advies vraagt? Mag ik zelf een advies geven als degene die ik coach niet verder komt op basis van mijn vragen?’ Dit zijn vaak gestelde vragen in de opleiding tot schoolcoach. Soms wil je als coach zelf graag een advies geven, maar adviseren is natuurlijk geen coachen. Voor veel (startende) schoolcoaches is dit een dilemma. Hieronder bied ik daarom drie manieren om een advies op een coachende manier in te zetten.