Vijf misverstanden over ouderbetrokkenheid
Hoe je verwachtingen tussen ouders en school op één lijn krijgt
Op veel scholen is ouderbetrokkenheid een belangrijk thema. Er zijn ouderapps, spelinlopen, ouderavonden en afspraken over thuis lezen of huiswerk. Voor schoolteams is dit de normaalste zaak van de wereld. Maar worden ouders ook meegenomen in de bedoeling van ouderbetrokkenheid? Zeker voor nieuwe ouders kan school een wereld zijn waarin zij nog hun weg moeten vinden en waarin zij zoeken naar wat er van hen verwacht wordt.
Leerkrachten ervaren regelmatig dat sommige ouders moeilijk bereikbaar zijn, weinig vragen stellen of niet verschijnen bij activiteiten. Dat wordt soms uitgelegd als desinteresse. In de praktijk gaat het vaak om iets anders: ouders en school hebben verschillende verwachtingen, ervaringen en vanzelfsprekendheden. Ouders kunnen overweldigd zijn wanneer ze horen wat school van hen verwacht, vooral omdat dit niet allemaal bij de kennismaking ter sprake komt. Wanneer schoolteams die mismatch onderzoeken en herkennen, ontstaat ruimte voor samenwerking.
In dit blog bespreken we vijf veelvoorkomende misverstanden die ontstaan doordat ouders en school verschillende verwachtingen hebben, en hoe je daar in de praktijk mee om kunt gaan.
1. De ouderapp
Digitale communicatie lijkt efficiënt. Even een bericht sturen en je hebt de ouder geïnformeerd. Maar niet iedere ouder ervaart dat zo.
Sommige ouders:
- begrijpen schooltaal niet goed, (drie miljoen Nederlanders is laaggeletterd)
- zijn digitaal minder vaardig, (17% van de Nederlanders is niet digitaal vaardig genoeg om te appen of mailen)
- hebben geen toegang tot de ouderapp
- raken overweldigd door de hoeveelheid berichten
Voor leerkrachten voelt een app vaak laagdrempelig. Voor ouders kan het juist afstand creëren. Een voordeel van de ouderapp is dat anderstalige ouders de berichten makkelijk kunnen vertalen in een vertaalapp. Ook dan blijft het belangrijk om kritisch te kijken naar wat digitaal moet en wat live kan.
Wat helpt in de praktijk?
Communiceer niet alleen digitaal, maar combineer apps met:
- korte gesprekken op het schoolplein
- telefonische check-ins
- af en toe een bericht of brief op papier
- een inloopmoment of gesprek bij de deur
2. Tussentijds contact
Als basisschool wil je toegankelijk zijn. Toch voelen sommige ouders een drempel om vragen te stellen aan de leerkracht, zeker in de periodes tussen de oudergesprekken in2. Laaggeschoolde ouders zien de leerkracht vaker als deskundige autoriteit en ervaren meer afstand tot school1. Ze willen niet lastig overkomen en zullen niet uit zichzelf contact zoeken. Het contact wordt dan pas gelegd wanneer er frustratie of onzekerheid is opgebouwd en dan is het gesprek lastiger te voeren.
Wat helpt in de praktijk?
Ga er niet vanuit dat ouders zelf contact opnemen, maar maak contact laagdrempelig en uitnodigend:
- geef in het 10-minuten gesprek aan dat er ruimte is voor een vervolgafspraak op korte termijn.
- neem ook contact op bij goed nieuws of een positieve ontwikkeling. Zo wordt het normaler voor ouders om tussentijds contact te hebben.
- nodig ouders actief uit en wacht niet tot ouders zelf komen. Zeg bijvoorbeeld: “Als u vragen heeft, mag u mij altijd aanspreken.” “Ik bel liever één keer te veel dan te weinig.”
3. De spelinloop
Onderbouwleerkrachten organiseren spelinlopen vaak met een duidelijk doel: ouders laten zien hoe kinderen spelend leren, en hen laten aansluiten bij de ontwikkeling van hun kind. De spelinloop is een verlengd brengmoment waarbij ouders kunnen meespelen of praten met hun kind. In de praktijk spelen niet alle ouders mee; ze zijn met elkaar in gesprek of kijken naar hun kind. Voor ouders die het schoolsysteem niet kennen, is een spelinloop spannend en voor het kind minder effectief.
Veel ouders weten niet:
- wat de bedoeling is van de spelinloop
- wat hun rol is tijdens spelinloop
- hoe zij hun kind tijdens spelinloop kunnen ondersteunen
Wat helpt in de praktijk?
Leg expliciet uit waarom je iets organiseert, varieer in activiteiten en doe voor wat ouders kunnen doen tijdens de spelinloop.
Zeg niet alleen:
“Dinsdag is er spelinloop.”
Maar:
“Tijdens de spelinloop ervaart u zelf hoe kinderen leren via spel. U hoeft niets voor te bereiden.”
Maar laat tijdens de spelinloop ook letterlijk zien:
- hoe je meespeelt
- welke vragen je kunt stellen
4. Informatiebijeenkomsten
Veel scholen organiseren informatiebijeenkomsten vanuit goede bedoelingen. Toch komen vaak dezelfde ouders opdagen. Niet omdat andere ouders niet betrokken zijn, maar omdat de activiteit niet altijd aansluit bij hun beleving.
Soms zit de drempel in:
- de naam (oudercafé lijkt te wijzen op een informele bijeenkomst met muziek en alcohol)
- het tijdstip
- de vorm (moeten ouders actief meedoen of alleen luisteren?)
- de taal
Wat helpt in de praktijk?
Onderzoek van tevoren waar de behoeften van ouders liggen:
- waar willen ouders dit jaar meer over weten?
- hoe willen ouders samenkomen, per klas of met de hele school?
- wat maakt deelname lastig en wat kan de school hieraan doen?
5. Huiswerk
Over het algemeen willen ouders hun kind ondersteunen bij het maken van huiswerk Maar sommigen weten niet goed hoe. Er bestaan grote verschillen tussen ouders in hoeverre zij thuis kunnen én willen ondersteunen. Zo denken sommige ouders: ‘school is de expert’ en andere ouders ervaren druk: ‘moet ik ook thuis lesgeven?’. Er zijn ook ouders die graag veel huiswerkbladen mee naar huis krijgen om thuis verder te oefenen.
Wat helpt in de praktijk?
Zorg als school voor een duidelijke visie op huiswerk en deel dit met ouders. Ga met ouders in gesprek over hun rol thuis en wees heel concreet over hoe ouders kunnen ondersteunen.
Benadruk daarbij dat perfect Nederlands niet nodig is. Voorlezen of praten in de moedertaal ondersteunt taalontwikkeling óók. Dit maakt ondersteuning haalbaar voor ouders die de Nederlandse taal minder goed spreken.
Zeg niet:
“Wilt u thuis oefenen met uw kind?”
Maar:
“Lees samen met uw kind 10 minuten. Praat daarna kort over het verhaal.”
Tot slot:
School en ouders willen hetzelfde: dat het kind zich goed ontwikkelt. Maar betrokkenheid ziet er niet in elk gezin hetzelfde uit. Betere samenwerking vraagt niet om meer activiteiten, maar om:
- duidelijkere communicatie
- meer vragen te stellen aan ouders: check of je de ouder goed hebt begrepen en vraag zo nodig door
- meer persoonlijk contact
- minder aannames
- meer nieuwsgierigheid naar de leefwereld van ouders
Want wanneer ouders zich welkom voelen, neemt de betrokkenheid toe en kun je samenwerken aan het gezamenlijke doel: de ontwikkeling van het kind.
Wil je als school jouw aanpak tegen het licht houden?
Een frisse blik? Een brug slaan tussen ouders en school? Dan kun je contact met ons opnemen.
Meer informatie over spelinloop?
Early Years blog | Succesvol variëren met spelinloop
Bronvermeldingen
1. Distelbrink, M., Pels, T., Jansma, A., & Van der Gaag, R. (2012). Ideeën over opvoeding en onderwijsondersteuning in migrantengezinnen. Verwey‑Jonker Instituut
2. Schneider, C., & Arnot, M. (2018). Transactional school-home-school communication: Addressing the mismatches between migrant parents’ and teachers’ views of parental knowledge, engagement and the barriers to engagement. Teaching and Teacher Education, 75, 10–20.
Lotte van der Goot verzorgt trainingen over ouderbetrokkenheid en geeft advies om de samenwerking tussen school en thuis te versterken.
Andy Oppong werkt als cultuurtolk en verzorgt trainingen over cultuursensitief werken. Meer informatie: Andy Oppong | Spreker Cultuursensitief Werken en Inclusie Onderwijs
