Formatief handelen in het basisonderwijs

Hoe weet je of leerlingen begrijpen wat je uitlegt en hoe je je les het beste invult? Met formatief handelen bepaal je eerst het doel van de les en toets je wat al geleerd is. Op basis daarvan kies je wat je in de rest van de les gaat doen. Ook geef je je leerlingen feedback over deze drie stappen.
Neem contact op
formatief handelen po.png



Wat hebben je leerlingen nog te leren?

Hoe achterhaal je of leerlingen de stof tot nu toe begrepen hebben? En op welke manier bepaal je tijdens de les welke leerlingen verder kunnen, extra uitleg nodig hebben of juist meer uitdaging aankunnen? Pas als je weet wat de kinderen al beheersen en wat nog niet, kun je je lessen zo goed mogelijk invullen. Formatief handelen helpt om je onderwijs effectiever te maken.

Doel-toets-gevolg

Binnen formatief handelen stel je eerst vast: wat is het doel van de les? Daarna achterhaal je wat je leerlingen al hebben geleerd. Dat doe je bijvoorbeeld met een korte check, opdracht of controle-van-begrip-vraag. Op basis daarvan bepaal je het gevolg: wat heeft de leerling nog te leren? Deze drie stappen herhaal je steeds, het is een cyclisch proces. Door het lesprogramma op deze manier te koppelen aan het lesdoel en aan wat al geleerd is, neem je betere beslissingen over je onderwijs om de leerprestaties van je leerlingen te verbeteren.

Model formatief toetsen CPS

Niet alleen als leerkracht kun je dit proces doorlopen. Leerlingen kunnen dat ook zelf doen. Je laat ze op deze manier meedenken over de doelen, waar ze staan en wat ze nog te leren hebben. Hiermee draag je bij aan het verbeteren van hun leerresultaten En het kan ook hun motivatie en zelfregulerende vaardigheden vergroten. 

Drie soorten feedback bij formatief handelen

Binnen formatief handelen gebruik je drie verschillende vormen van feedback om leerlingen mee te nemen in hun leerproces:

  1. Doel – waar werkt de leerling naartoe? (feed up)
  2. Toets – waar staat de leerling nu? (feed back)
  3. Gevolg – wat heeft de leerling nog te doen? (feed forward) 

Lees meer over effectieve feedback op de themapagina Feedback in de les.

Verschillende soorten toetsen

Binnen formatief handelen toets je niet alleen om te beoordelen wat ze al geleerd hebben, maar vooral om te achterhalen wat ze nog moeten leren. Met meerdere korte en informele toetsen kun je de formatieve cyclus een paar keer doorlopen in een les. Dat toetsen kun je doen met of zonder ICT. Bijvoorbeeld met wisbordjes, een opdracht, reflectie of een digitale quiz. Als je de resultaten van zo’n toets gebruikt om te bepalen waar de leerling staat en wat die nog te leren heeft, ben je formatief aan het handelen.

Differentiëren

Door formatief handelen krijg je meer zicht op de verschillen tussen leerlingen. Dat geeft aanknopingspunten voor differentiëren in je lessen. En ook dat kan het leren, het eigenaarschap en de motivatie van leerlingen bevorderen.

Trainingen formatief handelen bij jou op school

Wil je leren om formatief handelen toe te passen in jouw lessen en om leerlingen hier actief bij te betrekken? Tijdens onze trainingen bij jou op school leer je samen met je collega’s de technieken en vaardigheden.
Kijk hieronder welke trainingen zoal mogelijk zijn of neem onder aan deze pagina direct contact op met een van onze ervaren adviseurs.

 

CPS Academie - Amersfoort

Trainingen en opleidingen

Bij jou op school

Trainingen, workshops, studiedagen en begeleiding op maat

Boek

over formatief handelen

32449 Formatief handelen_Cover_2023

In het boek Formatief handelen in de les vind je o.a. voorbeelden, stappenplannen en werkvormen bij de drie onderdelen van de formatieve cyclus – doel, toets en gevolg – om formatief handelen toe te passen in de les. 

Heb je een vraag of wil je advies?

Neem dan contact op met een van onze adviseurs.

Zoek in de website