Formatief handelen in het mbo
Formatief handelen in het mbo
Welke stof behandel je in de les? Wanneer geef je studenten extra begeleiding en wanneer kunnen ze zelfstandig verder? En hoe ga je om met studenten die lessen hebben gemist? Vooral in het mbo zijn de verschillen tussen studenten groot: in voorkennis, praktijkervaring, taalvaardigheid en leertempo. Pas als je weet in hoeverre ze vaardigheden al beheersen, kun je de inhoud van je lessen onderbouwd bepalen. Formatief handelen is hier behulpzaam bij. Je maakt je lessen er niet alleen effectiever mee, maar ook interessanter; de stof sluit tenslotte meer aan bij wat ze al kennen en kunnen.
Binnen formatief handelen onderscheiden zich drie stappen in een cyclisch proces. Eerst bepaal je het lesdoel. Daarna maak je met een informele toets zichtbaar wat al geleerd is. Als je deze twee zaken helder hebt, neem je een beslissing over het gevolg: wat is er nog te leren? Je blijft dit proces herhalen. Door op deze manier leerdoelen centraal te stellen en voortdurend zicht te houden op de voortgang, kun je onderbouwde beslissingen nemen over het vervolg van je onderwijs.

Deze drie stappen kun je zetten als docent, maar de studenten kunnen het proces ook zelf doorlopen. Nadenken over hun leerdoelen, hoever ze daarin zijn en wat ze dus nog dienen te leren, kan niet alleen hun leerresultaten verbeteren. Het kan ook een positief effect hebben op hun eigenaarschap en motivatie. En dat beïnvloedt vaak ook de sfeer in de klas.
Met formatief handelen stuur je het leerproces; met feedback neem je studenten daarin mee: je geeft ze informatie over hun leerproces. Binnen formatief handelen geef je daarom drie speciale vormen van feedback:
Feedback is pas effectief als studenten de informatie niet alleen begrijpen maar ook gebruiken om te leren. Lees hier meer op de pagina Feedback in de les.
Binnen formatief handelen toets je om duidelijk te krijgen wat studenten al geleerd hebben en wat zij nog moeten leren, gezien het lesdoel. Dat toetsen kan met korte, informele toetsmomenten tijdens de les. Bijvoorbeeld met observaties, praktijkopdrachten, reflectievragen of een klassikale vraag. De kracht van formatief handelen zit niet in de toets zelf, maar in hoe je de uitkomsten ervan gebruikt voor het bepalen van je instructie, de opdrachten en de begeleiding.
Door formatief handelen wordt duidelijker wat de verschillen tussen studenten zijn in kennis en vaardigheden. Daarmee krijg je aanknopingspunten voor het differentiëren in je lessen. Als studenten ervaren dat het onderwijs meer op hun persoonlijke situatie is afgestemd, zullen zij meer eigenaarschap en motivatie voelen en betere leerresultaten boeken.
Wil je formatief handelen leren toepassen in jouw lessen en je studenten hier actief bij betrekken? Tijdens onze mbo-trainingen in de CPS Academie in Amersfoort en bij jou op school leer je de technieken en vaardigheden. Kijk hieronder voor de mogelijkheden of neem onder aan de pagina contact op met onze ervaren adviseurs.
Maandag 25 januari 2027 | 15.30 – 16.30 uur | via MS Teams | gratis
Dit webinar gaat over het organiseren van effectieve feedback in je lessen. Het doel daarbij is dat leerlingen aan de slag gaan met de feedback die zij krijgen. We laten zien hoe je binnen een feedbackproces leerlingen activeert en bespreken ook hoe je dat doet in klassen met veel leerlingen en in beperkte tijd.
Trainingen en opleidingen
Trainingen, workshops, studiedagen en begeleiding op maat
over formatief handelen
Neem dan contact op met onze adviseurs: