Blogs

Je bereidt je lessen zorgvuldig voor. Het lesdoel is helder, de instructie is opgebouwd in kleine stappen en je hebt goed nagedacht over de verwerking. En toch blijft tijdens de les een belangrijke vraag vaak onbeantwoord: hebben alle leerlingen het nu echt begrepen? Wanneer je een paar leerlingen een beurt geeft, krijg je slechts een gedeeltelijk beeld. Om beredeneerde keuzes te kunnen maken in het vervolg van je les, wil je zicht hebben op het begrip van álle leerlingen. Het Expliciete Directe Instructie-model (EDI-model) helpt je om dat inzicht systematisch op te bouwen tijdens je les.

Met Oracy leren jonge kinderen niet alleen woorden gebruiken, maar leren ze communiceren met impact. Of het nu in de bouwhoek is, tijdens de kring of tijdens het voorlezen (waar leerkrachten zich vaak beperken tot gesloten ‘wie-wat-waar’-vragen): we willen niet dat kinderen korte antwoorden geven of alleen luisteren, maar we willen ze juist prikkelen om te spreken, te denken en te redeneren.

Hoe ziet een goede les eruit? Als antwoord op deze vraag heeft de Inspectie van het Onderwijs verschillende kenmerken van leskwaliteit vertaald naar concreet leraargedrag. Afstemmen is één van de vijf indicatoren van een effectieve les. Maar wat is het afstemmen van je onderwijs precies en hoe doe je dat in een les?

Hoe organiseer je differentiatie binnen directe instructie? Veel lessen beginnen klassikaal en blijven dat ook een groot deel van de tijd. Er is vaak wel verlengde instructie voor leerlingen die dat nodig hebben, maar voor sterke leerlingen is er niet altijd structurele aandacht. Effectieve instructie betekent dat je op tijd en doelgericht inspeelt op de verschillen tussen leerlingen. Het Interactieve Gedifferentieerde Directe Instructie-model (IGDI-model) biedt hiervoor een praktisch en onderbouwd kader.

De schrijfvaardigheid van onze leerlingen staat onder druk. Dat is geen nieuws meer. De oplossing van het onderwijsveld? Meer aandacht voor het schrijfproces, meer integratie met andere vakken en een focus op 'tekstsoorten'. Maar terwijl we praten over procesfases en schrijfdoelen, vergeten we het fundament waar alles mee staat of valt: een goed geformuleerde inhoudelijke zin. 

In veel klassen verloopt instructie ordelijk en gestructureerd. De uitleg is helder en de stappen zijn logisch opgebouwd. En toch blijft de vraag vaak: in hoeverre zijn alle leerlingen actief aan het leren? Luisteren zij alleen, of zijn zij ook cognitief betrokken en doen zij actief mee? In de onderwijspraktijk zien we grote verschillen in de activiteit van leerlingen tijdens de les.

Wil je echte leerwinst boeken? Dan is er één aspect dat er keer op keer uitspringt: goede instructie, zo bevestigt de Inspectie van het Onderwijs. Tegelijkertijd bestaan er verschillende opvattingen over hoe die goede instructie eruit zou moeten zien. Want moet de leraar vooral sturend lesgeven (Directe Instructie), of juist ruimte bieden voor onderzoek en eigen ontdekking (onderzoekend leren)?  

20 november is UNESCO wereldfilosofiedag. Tijd om stil te staan bij de plek van filosofie in het onderwijs. 

De opkomst bij de ouderavonden van basisschool De Terebint in Apeldoorn was helaas vaak laag. De school wilde de samenwerking tussen school en ouders echter graag versterken. Daarom schakelden ze CPS in voor hulp. Adviseur Marjon Smits deed een dag een belevingsonderzoek en organiseerde samen met de school en ouders een interactieve ouderavond. Deze eenvoudige stappen gaven de ouderbetrokkenheid een enorme stimulans.

Wist je dat kinderen al heel jong gevoel krijgen voor de klanken van taal? Nog vóórdat ze kunnen lezen, ontdekken ze dat woorden opgebouwd zijn uit kleinere stukjes: klanken. Dit noemen we fonologisch bewustzijn – het vermogen om de klankstructuur van taal te herkennen en ermee te spelen. Om de stap te kunnen maken naar het fonemisch bewustzijn, moet het fonologisch bewustzijn eerst op niveau zijn.

Derya Erdal-Uyar is leerkracht in groep 5 bij basisschool El Habib in Maastricht én kind- en jeugdtherapeut. Ze weet als geen ander wat taal kan betekenen én wat het betekent als die ontbreekt. Daarom pleit ze niet alleen voor goed taalonderwijs, maar ook voor een veilige omgeving waarin elk kind mag zijn wie hij is. “Ik weet hoe het voelt om niet de juiste woorden te hebben. Daarom wil ik mijn leerlingen niet alleen taal geven, maar ook zelfvertrouwen: het gevoel dat hun stem er mag zijn.”

Heerlijk die zomer: álle mogelijkheden voor buitenspel en natuurspel in de kinderopvang. Natuur biedt een krachtige context voor spel en leren bij het jonge kind. Dat is goed voor de ontwikkelkansen van het kind maar ook een mooie belofte voor later. Natuur, natuurspel en spelen met natuurlijke materialen zijn voor jonge kinderen zó prikkelend en stimulerend dat de ontwikkelkansen je als begeleider haast in de schoot geworpen worden. Of je nou beschikt over een riante buitenruimte, of betegeld plaatsje midden in de stad.

Zelfregulering, eigenaarschap en zelfregie, dat verwachten we van onze leerlingen. Maar hoe leren ze deze vaardigheden? Docenten zoeken hiervoor aanknopingspunten. Mentoren Marjan Schutmaat en Erik Kastenberg van het Carmel College in Raalte vonden die in de 7 gewoonten van Covey. Na de CPS-training Werken met de 7 gewoonten in het mentoraat passen ze de gewoonten zelf toe, leven het dus voor en geven er ook les over.

Formatief handelen kan leiden tot betere leerprestaties, meer motivatie en zelfregulatie bij leerlingen. Maar met het af en toe gebruiken van wisbordjes, exit tickets of een scharniervraag zal je hier weinig van merken. Formatief handelen vraagt om een structurele aanpak. En misschien wel een andere manier van denken over wat ‘gewoon goed lesgeven’ is.

Met de landelijke curriculumvernieuwing groeit de aandacht voor burgerschap, taalvaardigheid en sociaal-emotionele ontwikkeling als onderdeel van de basisvaardigheden. Hoe zet je als school spreekvaardigheid structureel in om burgerschap tastbaar te maken en taalvaardigheid te versterken? Hoe draagt dit bij aan een krachtig pedagogisch klimaat met minder gedoe en effectieve lessen?  

Op de Groeneveldschool in Venlo besloot het team aan de slag te gaan met de 7 gewoonten van Covey: een methode voor het aanleren van belangrijke levensvaardigheden. Monique van de Koppel, een ervaren leerkracht deelt haar ervaringen met het implementeren van het Leader in Me-programma in haar taalklas.