Blogs over het onderwijs

Je kent het vast. Tijdens een studiedag of bij de koffiemachine raak je met collega’s in gesprek over het onderwijs dat je leerlingen gunt: meer leesbegrip, feedback waarmee leerlingen verder kunnen en kinderen die hun denken leren verwoorden. Je wisselt ideeën uit, maakt enthousiast de eerste afspraken en gaat met nieuwe energie naar huis: hier gaan we iets mee doen.

De Nederlandse klassen worden steeds diverser. Leerlingen groeien op met verschillende talen, culturele achtergronden en tradities. Toch overheerst op veel scholen nog impliciet de gedachte dat iedereen op dezelfde manier leert en communiceert. Meertaligheid wordt te vaak gezien als een probleem dat opgelost moet worden, terwijl juist daarin een rijke bron van kennis en verbinding schuilt.

De nieuwe kerndoelen vragen veel van je team. Maar wat vragen ze eigenlijk van jou als schoolleider? Hoe geef je richting aan curriculumontwikkeling, terwijl de route nog niet vastligt en er onderweg keuzes gemaakt moeten worden? Tijdens een bijeenkomst met schoolleiders werd duidelijk wat dat vraagt van onderwijskundig leiderschap. Niet door erover te praten, maar door het zelf te ervaren.

Er is een nieuw maatschappelijk probleem dat via TikTok, YouTube en de smartphone de school binnenwandelt. Dit keer heet het de manosphere. En bijna automatisch volgt dezelfde reflex: wat moet de school hiermee? En kort daarna: kan de mentor hier niet iets mee?

In mijn trainingen zie ik helaas steeds vaker vermoeidheid, stress en frustratie. Niet alleen bij starters, maar ook bij mentoren die al meerdere jaren op de teller hebben staan. Alle casuïstiek die we bespreken is natuurlijk vertrouwelijk, maar steeds vaker voel ik mij genoodzaakt uit mijn rol als trainer te stappen en ongevraagd advies aan de schoolleiding te geven.  

Je wilt leerlingen iets leren, maar je wilt ook dat ze zelf tot inzicht komen. Dat ze vragen stellen, verbanden leggen en de wereld om hen heen onderzoeken. In veel scholen krijgt onderzoekend leren daarom steeds meer aandacht. Tegelijkertijd roept dit ook vragen op: wat leren mijn leerlingen hier nu precies van? En hoe zorg ik dat onderzoekend leren niet alleen motiverend is, maar ook leidt tot verdiepend begrip? De kracht van onderzoekend leren zit niet in het loslaten van instructie, maar juist in het doordacht begeleiden van het leerproces.

Jaarlijks overhandigt de Inspectie van het Onderwijs het rapport De Staat van het Onderwijs aan de minister van OCW. Daarbij wordt stilgestaan bij onderwijskwaliteit en wat er speelt in het Nederlandse onderwijsveld. Wat gaat goed, waar maken we ons zorgen over en wat vraagt nu echt onze aandacht? Vorig jaar lag de nadruk sterk op de basisvaardigheden en kansengelijkheid. Die thema’s zijn er nog steeds. Maar dit jaar valt nog iets anders op: de rol van de schoolleider als onderwijskundig leider krijgt een veel nadrukkelijkere plek. 

20 november is UNESCO wereldfilosofiedag. Tijd om stil te staan bij de plek van filosofie in het onderwijs.